Shloka 4
Trita in the Well (Udapāna-kathā) — Balarāma’s Tīrtha Observances
Devanagari script
आखाेणयाहि मे विस्तरश: कथ॑ं राम उपस्थित: । कथं च दृष्टवान् युद्ध कुशलो हासि सत्तम,साधुशिरोमणे! आप कथा कहनेमें कुशल हैं; अतः मुझे विस्तारपूर्वक बताइये कि बलरामजी कैसे वहाँ उपस्थित हुए और किस प्रकार उन्होंने युद्ध देखा?
Transliteration
ākhoṇayāhi me vistaraśaḥ kathaṃ rāma upasthitaḥ | kathaṃ ca dṛṣṭavān yuddha-kuśalo ’si sattama sādhū-śiromaṇe ||
Translation
Janamejaya said: “O best of men, O foremost among the virtuous—since you are skilled in recounting battles—tell me in full detail: how did Rama (Balarāma) come to be present there, and in what manner did he witness the war?”
Word by Word
आख्याहिtell (me)
आख्याहि:
TypeVerb
Rootआ-ख्या (धातु)
Formलोट् (imperative), मध्यम, एकवचन, परस्मैपद
मेto me
मे:
Sampradana
TypePronoun
Rootअस्मद्
Form—, चतुर्थी (दत्तिव), एकवचन
विस्तरशःin detail
विस्तरशः:
TypeIndeclinable
Rootविस्तर (प्रातिपदिक)
कथम्how
कथम्:
TypeIndeclinable
Rootकथम्
रामःRama (Balarama)
रामः:
Karta
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुं, प्रथमा, एकवचन
उपस्थितःpresent/arrived
उपस्थितः:
TypeAdjective
Rootउप-स्था (धातु) → उपस्थित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुं, प्रथमा, एकवचन, क्त (past passive participle)
कथम्how
कथम्:
TypeIndeclinable
Rootकथम्
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
दृष्टवान्saw/has seen
दृष्टवान्:
TypeVerb
Rootदृश् (धातु) → दृष्टवत्/दृष्टवान् (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुं, प्रथमा, एकवचन, क्तवतुँ (perfect participle, active sense)
युद्धम्the battle
युद्धम्:
Karma
TypeNoun
Rootयुद्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुं, द्वितीया, एकवचन
कुशलःskilled
कुशलः:
TypeAdjective
Rootकुशल (प्रातिपदिक)
Formपुं, प्रथमा, एकवचन
असिyou are
असि:
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट् (present), मध्यम, एकवचन, परस्मैपद
सत्तमO best of men
सत्तम:
TypeNoun
Rootसत्तम (प्रातिपदिक; सत् + तमप्)
Formपुं, सम्बोधन, एकवचन
साधुO good one
साधु:
TypeAdjective
Rootसाधु (प्रातिपदिक/अव्ययवत्)
Formपुं, सम्बोधन, एकवचन
शिरोमणेO crest-jewel (best among ...)
शिरोमणे:
TypeNoun
Rootशिरोमणि (प्रातिपदिक)
Formपुं, सम्बोधन, एकवचन
Speaker
जनमेजय उवाच
Characters & Entities
J
JanamejayaB
Balarama (Rama)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes