Shloka 22
धृतराष्ट्र-संजय-संवादः — दुर्योधनस्य ह्रदप्रवेशः
Dhṛtarāṣṭra–Saṃjaya Dialogue: Duryodhana’s Entry into the Lake
Devanagari script
निवर्तध्यमधर्मज्ञा युध्यध्वं कि सृतेन व: । इह कीर्ति समाधाय प्रेत्य लोकान् समश्लुते
Transliteration
nivartadhyam adharmajñā yudhyadhvaṁ ki sṛtena vaḥ | iha kīrtiṁ samādhāya pretya lokān samaśnute ||
Translation
Sanjaya said: “Turn back, you who do not understand dharma. Fight on—what use is this retreat for you? By establishing your fame here, you will, after death, attain the worlds (won by valor).”
Word by Word
निवर्तध्वम्turn back, desist
निवर्तध्वम्:
TypeVerb
Rootनिवृत् (धातु: वृत् + नि)
Formलोट् (imperative), मध्यम, बहुवचन, आत्मनेपद
अधर्मज्ञाःknowers of unrighteousness / those who know adharma
अधर्मज्ञाः:
Karta
TypeNoun
Rootअधर्मज्ञ
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
युध्यध्वम्fight
युध्यध्वम्:
TypeVerb
Rootयुध्
Formलोट् (imperative), मध्यम, बहुवचन, आत्मनेपद
किम्what (use?)
किम्:
Karma
TypePronoun
Rootकिम्
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
सृतेनby fleeing; by running away
सृतेन:
Karana
TypeNoun
Rootसृत (कृदन्त, √सृ)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
वःof you; your
वः:
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Formषष्ठी, बहुवचन
इहhere (in this world)
इह:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootइह
कीर्तिम्fame, glory
कीर्तिम्:
Karma
TypeNoun
Rootकीर्ति
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
समाधायhaving obtained/secured; having established
समाधाय:
TypeVerb
Rootसम्-आ-धा
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), परस्मैपद-भाव
प्रेत्यhaving departed (after death)
प्रेत्य:
TypeIndeclinable
Rootप्र-इ (प्र + √इ)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund)
लोकान्worlds, realms
लोकान्:
Karma
TypeNoun
Rootलोक
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
समश्नुतेattains, enjoys, reaches
समश्नुते:
TypeVerb
Rootसम्-अश् (सम् + √अश्)
Formलट् (present), प्रथम, एकवचन, आत्मनेपद
Speaker
संजय उवाच
Characters & Entities
S
SanjayaVerse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes