Mantra 27
Sukta 5
Sanskrit (Devanagari)
या पूर्वं पतिं वित्त्वाथान्यं विन्दतेऽपरम्। पञ्चौदनं च तावजं ददातो न वि योषतः
IAST Transliteration
yā́ pūrváṃ pátim viditvā́ athā́nyaṃ víndate ’páram | pañcáudanam ca táu ajám dadā́toḥ ná ví yóṣataḥ ||
English Translation (Griffith/Whitney)
She who, having known a former husband, thereafter findeth another, a later one—if those two bestow the fivefold rice and a goat, they part not asunder.
Word by Word
याshe who
या:
कर्तृ (विन्दते इत्यस्य) / सम्बन्धः
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पूर्वम्formerly, earlier
पूर्वम्:
अधिकरण (काल/क्रम) / विशेषणम्
TypeIndeclinable (adverbial)
Rootपूर्व (प्रातिपदिक) / अव्ययीभाव-प्रयोगः
पतिम्husband
पतिम्:
कर्म (विदित्वा इत्यस्य) / कर्म
TypeNoun
Rootपति (प्रातिपदिक)
विदित्वाhaving known
विदित्वा:
पूर्वकाल-क्रिया (कर्तृ-समान) / क्रियाविशेषणम्
TypeVerb (absolutive)
Root√विद् (विद् ज्ञाने)
अथthen
अथ:
सम्बन्ध/अनुक्रम-सूचक
TypeIndeclinable
Rootअथ (निपात)
अन्यम्another (man)
अन्यम्:
कर्म (विन्दते इत्यस्य) / कर्म
TypeAdjective (used substantively)
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
विन्दतेfinds, obtains
विन्दते:
क्रिया
TypeVerb
Root√विद् (विन्दते; लभे/प्राप्तौ) / √विन्द् (प्राप्तौ) परस्मै/आत्मनेपद-प्रयोगः
अपरम्a further/other (one)
अपरम्:
कर्म (विन्दते इत्यस्य) / कर्म
TypeAdjective (used substantively)
Rootअपर (प्रातिपदिक)
पञ्चfive
पञ्च:
विशेषणम् (औदनम् इत्यस्य) / परिमाण
TypeNumeral
Rootपञ्चन् (संख्या-प्रातिपदिक)
ओदनम्rice-porridge, cooked rice
ओदनम्:
कर्म (ददातः इत्यस्य) / देय-वस्तु
TypeNoun
Rootओदन (प्रातिपदिक)
चand
च:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
तावजम्of that measure, so much
तावजम्:
विशेषणम् (ओदनम्) / परिमाण
TypeAdjective (measure/quantity)
Rootतावज (प्रातिपदिक; परिमाण/मात्रा-वाचक)
ददातः(two) give
ददातः:
क्रिया; कर्तृ = (द्वौ) दातारौ
TypeVerb
Root√दा (दाने)
नnot
न:
निषेध
TypeIndeclinable
Rootन (निषेध-निपात)
विapart, asunder
वि:
क्रियाविशेषण (विभाग/विप्रकर्ष) संकेत
TypeIndeclinable (preverb)
Rootवि (उपसर्ग)
योषतःdo not separate / do not fall apart
योषतः:
क्रिया; कर्तृ = (द्वौ) दातारौ (ददातः) एव
TypeVerb
Root√युष्/√युज्? (यहाँ: √युष्/√युज्-सम्भवः; वैदिके ‘योषति/योषते’ = वियुज्यते/विरमते इत्यर्थे) अथवा √युष् (वियोगे) धातोः
Attribution
Rishi: Atharvanic tradition (specific r̥ṣi attribution varies by anukramaṇī for AV 9.5)
Devata: Saṃgamanā (concord) / household order as functional ‘deity’
Chandas: Anuṣṭubh
Mantra Rasa
{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":null,"emotional_arc":"From potentially tense social complexity to calm assurance of non-separation.","listener_experience":"Relief, containment, and stabilization.","intensity":3}