Mantra 13
Sukta 136
Sanskrit (Devanagari)
वशा दग्धामिमाङ्गुरिं प्रसृजतोग्रतं परे । महान्वै भद्रो यभ मामद्ध्यौदनम्
IAST Transliteration
vaśā́ dagdhā́m imā́m aṅguríṃ prasṛ́jato ugrátam paré | mahā́n vái bhadró yábha mā́m addhy-ā́udanam ||
English Translation (Griffith/Whitney)
A vaśā-cow—this burnt finger—let it be released; the fiercest (harm) be sent away yonder. Great indeed and gracious (be thou), O Yabha: eat the boiled rice for me.
Word by Word
वशाम्a cow/animal called vaśā (here: the vaśā)
वशाम्:
कर्म
TypeNoun
Rootवशा (प्रातिपदिक)
दग्धाम्(he) has burnt / burnt
दग्धाम्:
क्रिया
TypeVerb
Rootदह् (धातु)
इमाम्this (f.)
इमाम्:
विशेषण (कर्म-विशेषण)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अङ्गुरिम्finger / toe
अङ्गुरिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअङ्गुरि (प्रातिपदिक)
प्रसृजतःletting loose / releasing
प्रसृजतः:
क्रिया-विशेषण (कर्तृ/कर्म-सम्बद्ध)
TypeVerb
Rootसृज् (धातु) + प्र-
उग्रतम्most fierce / very fierce
उग्रतम्:
विशेषण
TypeAdjective
Rootउग्र (प्रातिपदिक)
परेaway, yonder
परे:
अधिकारण (स्थान/दिशा)
TypeIndeclinable/Adverbial (locative form used adverbially)
Rootपर (प्रातिपदिक)
महान्great
महान्:
विशेषण (कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
वैindeed
वै:
सम्बोधन/निपात (अर्थ-प्रकाशक)
TypeIndeclinable
Rootवै (निपात)
भद्रःauspicious, good
भद्रः:
कर्तृ (सम्बन्धे विशेषण)
TypeAdjective
Rootभद्र (प्रातिपदिक)
यःwho
यः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
माम्me
माम्:
कर्म
TypePronoun
Rootअहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अद्धिeat!
अद्धि:
क्रिया
TypeVerb
Rootअद् (धातु)
औदनम्cooked rice, rice-porridge
औदनम्:
कर्म
TypeNoun
Rootऔदन (प्रातिपदिक)
Attribution
Rishi: Uncertain.
Devata: Yabha (addressed); harmful agency to be expelled (ugratama).
Chandas: Anuṣṭubh-like.
Mantra Rasa
{"primary_rasa":"karuna","secondary_rasa":"shanta","emotional_arc":"From tenderness toward injury, to decisive expulsion, to calm settlement through offering.","listener_experience":"Comforted and practically supported; sense that the ‘worst’ is being sent away.","intensity":5}