Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 8

चलिताः पर्वताः स्थानात्क्षुभितो मकरालयः । धरणी खण्डशो देव वृक्षाश्च निधनं गताः

calitāḥ parvatāḥ sthānātkṣubhito makarālayaḥ | dharaṇī khaṇḍaśo deva vṛkṣāśca nidhanaṃ gatāḥ

Gunung-gunung terguncang dari tempatnya; samudra, kediaman para makara, bergolak hebat. Wahai Dewa, bumi terbelah menjadi kepingan-kepingan, dan pepohonan pun menuju kebinasaan.

चलिताःmoved, shaken
चलिताः:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootचल् (धातु) → चलित (कृदन्त-प्रातिपदिक, क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त; विशेषण (पर्वताः)
पर्वताःmountains
पर्वताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपर्वत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
स्थानात्from (their) place
स्थानात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootस्थान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन
क्षुभितःagitated
क्षुभितः:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootक्षुभ् (धातु) → क्षुभित (कृदन्त-प्रातिपदिक, क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त; विशेषण (मकरालयः)
मकर-आलयःthe ocean (abode of makaras)
मकर-आलयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमकर (प्रातिपदिक) + आलय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (मकराणाम् आलयः)
धरणीthe earth
धरणी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootधरणी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
खण्डशःinto fragments, piece by piece
खण्डशः:
Adverbial (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootखण्डशः (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकार/विभागवाचक क्रियाविशेषण (in pieces)
देवO god
देव:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन
वृक्षाःtrees
वृक्षाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवृक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
and
:
Connector (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक
निधनम्destruction, death
निधनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनिधन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; गत्यर्थक-क्रियायाः कर्म
गताःwent to, met with
गताः:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु) → गत (कृदन्त-प्रातिपदिक, क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त; ‘went/attained’ (finite-verb sense)

Śiva (deduced: continuing narration to Devī; ‘deva’ reflects quoted/embedded address within the narration)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Listener: Ṛṣis

Scene: A catastrophic tableau: mountains lurch, the ocean heaves like a churning cauldron, the earth fissures, and forests collapse—an apocalyptic response to the unstoppable dance-force.

O
Ocean (makarālaya)
M
Mountains
E
Earth

FAQs

Unchecked power—whether ascetic or worldly—can become destructive; dharma requires restraint and right guidance.

The Prabhāsa-kṣetra narrative context, portraying how events there ripple across the cosmos in māhātmya literature.

None; it is a descriptive verse of upheaval, not a ritual instruction.