Home›Skanda Purana›Prabhasa Khanda›Prabhasa Kshetra Mahatmya›Adhyaya 166›Shloka 3
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 3

Devanagari script

ईश्वर उवाच । कथयामि महादेवि सावित्र्याश्चरितं महत् । प्रभासक्षेत्रसंस्थायाः स्थल स्थाने महेश्वरि । यथा चीर्णं व्रतकरं सावित्र्या राजकन्यया

Transliteration

īśvara uvāca | kathayāmi mahādevi sāvitryāścaritaṃ mahat | prabhāsakṣetrasaṃsthāyāḥ sthala sthāne maheśvari | yathā cīrṇaṃ vratakaraṃ sāvitryā rājakanyayā

Translation

Īśvara bersabda: “Wahai Mahādevī, akan kuceritakan kisah suci nan agung tentang Sāvitrī—bagaimana di Prabhāsa Kṣetra, pada tempat yang keramat itu, wahai Maheśvarī, Sāvitrī sang putri raja menunaikan vrata dengan tata cara yang sempurna.”

Word by Word
ईश्वरःĪśvara (the Lord)
ईश्वरः:
Karta (Speaker/कर्ता)
TypeNoun
Rootईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Speech act/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), तृतीयपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
कथयामिI narrate / will tell
कथयामि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकथय् (धातु, णिच्)
Formलट् (Present), उत्तमपुरुष (1st), एकवचन, परस्मैपद
महादेविO great goddess
महादेवि:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहā (प्रातिपदिक) + देवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; समासः—कर्मधारय (महती देवी)
सावित्र्याःof Sāvitrī
सावित्र्याः:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसावित्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
चरितम्deeds/story
चरितम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootचरित (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
महत्great
महत्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (चरितम्)
प्रभास-क्षेत्र-संस्थायाःof (her) who is established in the Prabhāsa sacred field
प्रभास-क्षेत्र-संस्थायाः:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootप्रभास (प्रातिपदिक) + क्षेत्र (प्रातिपदिक) + संस्था (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (प्रभासक्षेत्रे संस्था यस्याः/यत्र)
स्थलplace/site
स्थल:
Adhikarana (Location—part of phrase/अधिकरण)
TypeNoun
Rootस्थल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; अत्र—पुनरुक्ति-प्रयोगे ‘स्थल-स्थाने’ इत्यस्य पूर्वपदम्
स्थानेin the place
स्थाने:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootस्थान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
महेश्वरिO great lady (Maheśvarī)
महेश्वरि:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहā (प्रातिपदिक) + ईश्वरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; समासः—कर्मधारय (महती ईश्वरी)
यथाhow/as
यथा:
Discourse marker (प्रकार/यथार्थ)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय, उपमान/प्रकारवाचक (adverb/conjunction)
चीर्णम्performed/observed
चीर्णम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootचर् (धातु) → चीर्ण (कृदन्त-प्रातिपदिक, क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त; विशेषणम् (व्रतकरम्/व्रतम्—अर्थतः)
व्रत-करम्vow-observance / the act of performing the vow
व्रत-करम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootव्रत (प्रातिपदिक) + कर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (व्रतं करोति इति)
सावित्र्याby Sāvitrī
सावित्र्या:
Kartr (Agent in passive/Instrumental agent/कर्ता-करण)
TypeNoun
Rootसावित्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
राज-कन्ययाby the king’s daughter
राज-कन्यया:
Kartr (Agent/कर्ता-करण)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक) + कन्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुष (राज्ञः कन्या)
Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Sāvitrī-sthala at Prabhāsa

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: Mahādevī/Devī

Visual Art Cues

Scene: Śiva begins narration to Devī, gesturing toward a marked sacred spot within Prabhāsa; the scene blends divine discourse with a map-like sense of place (sthala within kṣetra).

Characters & Entities
Ī
Īśvara (Śiva)
M
Mahādevī (Pārvatī)
S
Sāvitrī
P
Prabhāsakṣetra

FAQs

Sacred places amplify sacred practice: a vow performed in a tīrtha like Prabhāsa bears renowned fruit and becomes exemplary.

Prabhāsa Kṣetra, specifically a revered ‘sthala-sthāna’ within it.

The performance (caryā) of a vrata by Sāvitrī; the exact rite is implied and elaborated later.

←Previous Verse
Next Verse→