Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 19

गंगासागरजं पुण्यं गंगाद्वारभवं तथा । कलौ द्वारवतीं गत्वा प्राप्नोति मनुजाधिप

gaṃgāsāgarajaṃ puṇyaṃ gaṃgādvārabhavaṃ tathā | kalau dvāravatīṃ gatvā prāpnoti manujādhipa

Wahai penguasa manusia, pada zaman Kali, dengan pergi berziarah ke Dvāravatī (Dvārakā) seseorang meraih pahala suci Gaṅgā-sāgara dan juga Gaṅgā-dvāra (Haridvāra).

गङ्गासागरजम्born of/at Gangasagara
गङ्गासागरजम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootगङ्गासागरज (प्रातिपदिक) < गङ्गासागर + ज (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; पञ्चमी/सप्तमी-तत्पुरुषार्थ (गङ्गासागरात् जातम्) विशेषण
पुण्यम्merit
पुण्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपुण्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन
गङ्गाद्वारभवम्arising at Gangadvara
गङ्गाद्वारभवम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootगङ्गाद्वारभव (प्रातिपदिक) < गङ्गाद्वार + भव (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; पञ्चमी/सप्तमी-तत्पुरुषार्थ (गङ्गाद्वारात् भवम्) विशेषण
तथाlikewise/and also
तथा:
Sambandha (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय (adverb), समुच्चय/तुल्यार्थ
कलौin Kali (age)
कलौ:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकलि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन
द्वारवतीम्Dvaravati
द्वारवतीम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootद्वारवती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; नगर-नाम
गत्वाhaving gone
गत्वा:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु) + त्वा (क्त्वा-प्रत्यय)
Formअव्यय-भावे क्त्वान्त (gerund), पूर्वकालिक-क्रिया (having gone)
प्राप्नोतिattains
प्राप्नोति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + आप् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
मनुजाधिपO lord of men
मनुजाधिप:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमनुजाधिप (प्रातिपदिक) < मनुज + अधिप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (मनुजानाम् अधिपः)

Skanda (deduced from Dvārakā Māhātmya discourse style within Skanda Purāṇa)

Tirtha: Dvāravatī (Dvārakā)

Type: kshetra

Listener: Manuṣyādhipa (king)

Scene: A map-like sacred panorama: Dvārakā on the western sea, Gaṅgā-sāgara at the ocean-mouth, and Haridvāra at the Himalayan gateway—three tīrthas visually linked by a stream of light signifying shared merit, with a pilgrim walking toward Dvārakā.

D
Dvāravatī (Dvārakā)
K
Kali-yuga
G
Gaṅgā-sāgara
G
Gaṅgā-dvāra (Haridvāra)

FAQs

Dvārakā is proclaimed a supreme tīrtha whose pilgrimage-fruit equals famed Gaṅgā tīrthas, emphasizing sacred geography as a path of dharma.

Dvāravatī/Dvārakā, with explicit comparison to Gaṅgā-sāgara and Gaṅgā-dvāra (Haridvāra).

The prescription is tīrtha-yātrā—going to Dvārakā; specific acts like snāna or dāna are not detailed in this verse.