Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 7

Devanagari script

एवमुक्तो गतो दूतस्तत्क्षणान्नृपसत्तम । तस्यै निवेददामास यदुक्तं तेन भूभुजा

Transliteration

evamukto gato dūtastatkṣaṇānnṛpasattama | tasyai nivedadāmāsa yaduktaṃ tena bhūbhujā

Translation

Setelah menerima titah demikian, sang utusan segera pergi, wahai raja termulia, dan menyampaikan kepadanya persis seperti yang diucapkan oleh penguasa itu.

Word by Word

• एवम्: thus
• एवम्: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (adverb of manner)

• उक्तः: having been told / addressed
• उक्तः: Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु) → उक्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle); पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्तरि प्रयोगे विशेषणवत्

• गतः: gone
• गतः: Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु) → गत (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (past participle); पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्तरि

• दूतः: messenger
• दूतः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दूत (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• तत्क्षणात्: immediately / from that moment
• तत्क्षणात्: Apādāna (Ablative/अपादान)
• Type: Noun
• Root: तत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + क्षण (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुषसमास (तस्मिन् क्षणे इति); पुल्लिङ्ग, पञ्चमी (5th), एकवचन; अपादानार्थे (ablative of time)

• नृपसत्तम: O best of kings
• नृपसत्तम: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: नृप (प्रातिपदिक) + सत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुषसमास (नृपाणां सत्तमः); पुल्लिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन

• तस्यै: to her
• तस्यै: Sampradāna (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी (4th), एकवचन

• निवेददामास: reported / informed
• निवेददामास: Kriyā (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नि + विद् (धातु) → निवेदयामास (तिङन्त)
• Form: लिट् (परिप्रास/परस्मैपद-परिप्रयोगः ‘-आमास’); प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• यत्: what
• यत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative)

• उक्तम्: said
• उक्तम्: Karma (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु) → उक्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; ‘यत्’ इत्यस्य विशेषणम्

• तेन: by him
• तेन: Karaṇa (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन

• भूभुजा: by the king (earth-protector)
• भूभुजा: Karaṇa (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: भूभुज् (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन

Speaker

Pulastya (continuing narration; addressing a king/listener as nṛpasattama)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Arbuda-kṣetra (contextual)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Addressed to 'nṛpasattama' (best of kings)

Visual Art Cues

Scene: The messenger departs instantly and delivers the ruler’s exact words to Sunandā—faithful transmission of an unfaithful message.

Characters & Entities

• Messenger (dūta)
• Indrasena
• Sunandā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

It shows how karma unfolds through sequences of speech and action—small choices become decisive turning points.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

None in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.