Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 22
Devanagari script
ततः प्रोवाच विनतो विश्वामित्रं मुनीश्वरम् । स भूपो व्रीडया युक्तः प्रणिपातपुरः सरम्
Transliteration
tataḥ provāca vinato viśvāmitraṃ munīśvaram | sa bhūpo vrīḍayā yuktaḥ praṇipātapuraḥ saram
Translation
Kemudian sang raja, diliputi rasa malu, terlebih dahulu bersujud (praṇipāta), lalu dengan rendah hati menyapa Viśvāmitra, sang penguasa para muni.
Word by Word
ततःthen
ततः:
Kriyāviśeṣaṇa (Temporal/काल)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (then)
प्रोवाचsaid, spoke
प्रोवाच:
Kriyā (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + वच् (धातु)
Formलिट्-लकार (परस्मैपद); प्रथमपुरुष; एकवचन (perfect; 3rd person singular)
विनतःbowed, humble
विनतः:
Viśeṣaṇa (Qualifier of subject/विशेषण)
TypeAdjective
Rootविनत (प्रातिपदिक; कृदन्त-क्त from वि+नम्)
Formभूतकृदन्त (क्त); पुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति; एकवचन (nominative singular; qualifying स)
विश्वामित्रम्Viśvāmitra
विश्वामित्रम्:
Karma (Object of प्रोवाच/कर्म)
TypeNoun
Rootविश्वामित्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति; एकवचन (accusative singular)
मुनीश्वरम्lord of sages
मुनीश्वरम्:
Karma (Object/apposition/कर्म)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति; एकवचन (accusative singular; apposition to विश्वामित्रम्)
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति; एकवचन (nominative singular)
भूपःthe king
भूपः:
Karta (Subject apposition/कर्ता)
TypeNoun
Rootभूप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति; एकवचन (nominative singular)
व्रीडयाwith shame
व्रीडया:
Karaṇa/Hetu (Instrument/cause/करण-हेतु)
TypeNoun
Rootव्रीडा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; तृतीया विभक्ति; एकवचन (instrumental singular)
युक्तःendowed, joined
युक्तः:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootयुज् (धातु) → युक्त (कृदन्त-भूतकृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त); पुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति; एकवचन (nominative singular)
प्रणिपातपुरःसरम्preceded by prostration
प्रणिपातपुरःसरम्:
Kriyāviśeṣaṇa (Manner/प्रकार)
TypeAdjective
Rootप्रणिपात (प्रातिपदिक) + पुरःसर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति; एकवचन (accusative singular; adverbial accusative: “with prostration in front”)
Speaker
Narrator (contextual Purāṇic narrator; specific speaker not explicit in snippet)
Characters & Entities
V
ViśvāmitraB
Bhūpa (King)FAQs
When one’s efforts do not bear fruit, humility and surrender before a realized sage becomes the gateway to right counsel and grace.
This verse is character-focused (Triśaṅku and Viśvāmitra); the tīrtha is not specified in the snippet.
It implies the dharmic etiquette of approaching a sage: bowing and prostration before speaking.