Adhyaya 179

Verse 1

सूत उवाच । तथान्यदपि तत्रास्ति पुष्करत्रितयं शुभम् । हाटकेश्वरजे क्षेत्रे सर्वपातकनाशनम्

Sūta berkata: “Di sana juga ada triad Puṣkara yang suci dan membawa keberuntungan. Di wilayah Hāṭakeśvara, ia melenyapkan segala dosa.”

Verse 2

यस्मिन्दृष्टेऽथवा स्पृष्टे कीर्तिते वा द्विजोत्तमाः । पातकं नाशमायाति भास्करेण तमो यथा

Wahai para dvija utama: dengan sekadar melihatnya, menyentuhnya, atau memujinya, dosa lenyap—sebagaimana kegelapan sirna oleh sang Surya.

Verse 3

पुनंति सर्वतीर्थानि स्नानाद्दानादसंशयम् । पुष्करालोकनादेव सर्वपापैः प्रमुच्यते

Semua tīrtha sungguh menyucikan lewat mandi suci dan sedekah; namun hanya dengan memandang Puṣkara saja, seseorang terbebas dari segala dosa.

Verse 4

ऋषय ऊचुः । श्रूयते पुष्करंनाम तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम् । ब्रह्मणा निर्मितं तत्र यच्च योजनमात्रकम्

Para resi berkata: “Kami telah mendengar tentang tīrtha bernama Puṣkara, termasyhur di tiga loka—diciptakan oleh Brahmā—dan luasnya di sana dikatakan seukuran satu yojana.”

Verse 5

उत्तरे चन्द्रभागाया नद्या यावत्सरस्वती । दक्षिणे करतोयायाः सीमेयं पुष्करत्रये

Di utara, batasnya dari sungai Candrabhāgā hingga Sarasvatī; di selatan, dari Karatoyā—demikianlah batas suci Puṣkara yang tiga serangkai.

Verse 6

अस्माकं तु पुरा सूत त्वयोक्तं वियति स्थितम् । एतन्नः कौतुकं सूत तत्कथं हाटकेश्वरे । तत्र क्षेत्रे समायातं तस्मात्त्वं वक्तुमर्हसि

Wahai Sūta, dahulu engkau telah berkata kepada kami bahwa itu berada di angkasa. Inilah rasa ingin tahu kami, wahai Sūta: bagaimana ia sampai di Hāṭakeśvara, di kṣetra suci itu? Karena itu, jelaskanlah hal ini kepada kami.

Verse 7

सूत उवाच । सत्यमेतन्महाभागा यद्भवद्भिरुदाहृतम् । तस्मिन्क्षेत्रे द्विजश्रेष्ठास्तच्छृणुध्वं समाहिताः

Sūta berkata: Benar adanya, wahai para mulia, sebagaimana yang kalian ucapkan. Maka, wahai yang terbaik di antara para dvija, dengarkanlah dengan pikiran terpusat tentang kṣetra suci itu.

Verse 8

सर्वतो विस्तराद्वच्मि नमस्कृत्य स्वयं भुवम्

Setelah bersujud kepada Svayaṃbhū (Brahmā), aku akan menuturkannya dengan lengkap dan terperinci dari segala sisi.

Verse 9

ब्रह्मलोके निवसतो ब्रह्मणोऽव्यक्तजन्मनः । देवर्षिर्नारदः प्राप्तो भ्रांत्वा लोकत्रयं मुनिः

Ketika Brahmā, yang kelahirannya tak termanifest, bersemayam di Brahmaloka, datanglah devarṣi Nārada, sang muni, setelah mengembara di tiga dunia.

Verse 10

स नत्वा शिरसा पादावुपविष्टस्त दग्रतः

Ia menundukkan kepala, bersujud pada kaki (Brahmā), lalu duduk di hadapannya.

Verse 11

ब्रह्मोवाच । कस्माद्वत्स चिराद्दृष्टः कुतः प्राप्तोऽधुना भवान् । क्व भ्रांतस्त्वं समाचक्ष्व ब्रूहि वत्सात्र कारणम्

Brahmā bersabda: Wahai anakku, mengapa engkau tampak setelah sekian lama? Dari mana engkau datang kini? Di mana engkau mengembara? Katakanlah, wahai dear—nyatakan sebabnya di sini.

Verse 12

नारद उवाच । मर्त्यलोकाद्विभो प्राप्तः सांप्रतं च त्वरान्वितः । तव पादप्रपूजार्थं सत्येनात्मानमालभे

Nārada bersabda: Wahai Tuhan, baru saja aku datang dari dunia fana dan tiba dengan tergesa. Demi memuja telapak kaki-Mu, aku berkata benar dan menyerahkan diriku sepenuhnya di hadapan-Mu.

Verse 13

ब्रह्मोवाच । किंवदन्तीं ममाचक्ष्व मर्त्यलोकसमुद्भवाम् । कीदृशाः पार्थिवास्तत्र कीदृशा द्विजसत्तमाः । कीदृशा व्यवहाराश्च वर्तन्ते तत्र सांप्रतम्

Brahmā bersabda: Sampaikan kepadaku kabar yang timbul dari dunia fana. Bagaimanakah para raja di sana? Bagaimanakah para dwija yang utama? Dan perilaku serta tata pergaulan apakah yang kini berlaku di sana?

Verse 14

नारद उवाच । मर्त्यलोके कलिर्जातः सांप्रतं सुरसत्तम

Nārada bersabda: Wahai yang terbaik di antara para dewa, kini Kali telah bangkit di dunia fana.

Verse 15

राजानः सत्पथं त्यक्त्वा तथा लोभपरायणाः । पीडयंति च लोकांश्च अर्थहेतोः सुनिर्घृणाः

Para raja, meninggalkan jalan dharma dan bersandar pada loba, menindas rakyat demi harta; tanpa belas kasih sedikit pun.

Verse 16

शौर्यभावपरित्यक्ताः परदारविमर्दकाः । पूजयन्ति न ते विप्रान्न देवान्न गुरूनपि

Mereka yang meninggalkan semangat kepahlawanan dan menodai istri orang lain, tidak memuliakan para Brahmana, tidak pula para dewa, bahkan guru pun tidak mereka hormati.

Verse 17

वेदविक्रय कर्तारो ब्राह्मणाः शौचवर्जिताः । पापप्रतिग्रहासक्ताः सन्ध्याहीनाः सुनिर्घृणाः

Brahmana yang memperjualbelikan Weda menjadi tanpa kesucian; terpaut pada penerimaan pemberian berdosa, kehilangan upacara Sandhyā, dan berhati kejam.

Verse 18

कृषिकर्मरता नित्यं वैश्यवत्पशुपालकाः । वैश्याः सर्वे समुच्छेदं प्रयाता धरणीतले

Mereka yang senantiasa tekun pada pekerjaan bertani dan menggembala ternak hidup semata seperti kaum Vaiśya; dan di bumi, golongan Vaiśya sebagai suatu varṇa telah menyusut hingga lenyap.

Verse 19

शूद्रा नित्यं धर्मकामाः शूद्राश्चैव तपस्विनः । लोकयात्राक्रियाः सर्वे प्रहसंति व्यपत्रपाः

Kaum Śūdra senantiasa mendambakan dharma, dan kaum Śūdra pun menjadi pertapa; namun segala tata laku yang menopang perjalanan masyarakat ditertawakan oleh semua, tanpa rasa malu.

Verse 20

यस्य चास्ति गृहे वित्तं तरुण्यश्च तथा स्त्रियः । तेनतेन समं सख्यं प्रकुर्वन्ति नरा भुवि

Di bumi ini, manusia menjalin persahabatan setara dengan siapa pun yang di rumahnya ada harta, ada masa muda, dan ada perempuan (dalam kuasanya).

Verse 21

विधवानां व्रतस्थानां सर्वेषां लिंगिनां तथा । हृदि स्थितो महान्कामो व्रतचर्याबहिःस्थिताः

Bahkan di antara para janda yang tekun menjalankan vrata, dan di antara semua yang mengenakan tanda-tanda keagamaan, hasrat besar tetap bersemayam di hati; laku vratanya berdiri hanya di luar, bukan di dalam batin.

Verse 22

तीर्थानि विप्लवं यांतिपापलोकश्रितानि च । कलेभींतानि सर्वाणि प्रद्रवन्ति दिशो दश

Pada zaman Kali, tīrtha-tīrtha menjadi kacau dan merosot; tempat-tempat yang didatangi kerumunan berdosa pun tersiksa. Karena gentar kepada Kali, semua tīrtha seakan lari ke sepuluh penjuru arah.

Verse 23

अहं तत्र स्थितो यस्मात्कलिकाले पितामह

Wahai Pitāmaha (Brahmā), sebab pada zaman Kali aku tetap berdiri menetap di sana.

Verse 24

कलिकाले विशेषेण स्वैरिण्यो ललितस्पृहाः । भर्त्रा विवदमानाश्च स्त्रियः कार्मणतत्पराः । वृथा व्रतानि कुर्वंति त्यक्त्वा ताः स्वपतेः कथाम्

Terutama pada zaman Kali, para wanita menjadi sekehendak hati, mendamba kenikmatan; berselisih dengan suami dan tekun pada upacara-upacara karmaan yang bersifat manipulatif. Meninggalkan jalan kesetiaan kepada suami sendiri, mereka menjalankan vrata dengan sia-sia.

Verse 26

स्वर्गे वा मस्तके चैव पाताले चाथ पादयोः । सांप्रतं मर्त्यलोके च मया दृष्टमनेकशः

Entah di surga, di atas kepala, di alam bawah (pātāla), atau di bawah kaki—dan kini juga di dunia fana—aku telah menyaksikannya berulang kali dalam banyak cara.

Verse 27

श्वश्रूणां च वधूनां च तथा जनकपुत्रयोः । बांधवानां विशेषेण तथा च स्वामिभृत्ययोः

Di antara mertua perempuan dan menantu perempuan, antara ayah dan putra; terutama di kalangan sanak-kerabat, dan juga antara tuan dan hamba—tampaklah perpecahan dan pertikaian.

Verse 28

चौराणां पार्थिवानां च दम्पत्योश्च विशेषतः । स्वल्पोदकास्तथा मेघाः स्वल्पसस्या च मेदिनी

Di antara para pencuri dan para raja, dan terutama antara suami dan istri, pertikaian merajalela. Air menjadi sedikit, awan menurunkan hujan yang minim, dan bumi hanya menghasilkan panen yang serba kurang.

Verse 29

कलिर्बलिष्ठः सुतरां वरदानेन ते कृतः । यदा मर्त्ये भवेद्युद्धं कंडूतिर्जायते हृदि

Oleh anugerah ananda, Kali telah dijadikan amat perkasa. Setiap kali perang timbul di alam manusia, di hatiku lahir kegelisahan yang menggelitik, tak tertahankan.

Verse 30

अहं मर्त्ये परिभ्रांतश्चिरात्तेन समागतः । भूयो यास्यामि तत्रैव कण्डूतिर्महतीस्थिता

Aku telah lama mengembara di dunia manusia dan kini telah bertemu dengannya. Namun aku akan kembali lagi ke sana juga, sebab kegelisahan besar telah menetap dalam diriku.

Verse 31

तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य नारदस्य पितामहः । पुष्करस्य कृते जातश्चिन्ताव्याकु लतेंद्रियः

Mendengar ucapan Nārada itu, Sang Pitāmaha (Brahmā) menjadi cemas demi Puṣkara; inderanya pun gelisah karena duka-pikir.

Verse 32

मर्त्ये च मामकं तीर्थं पुष्करंनाम विश्रुतम् । नाशं यास्यति तन्नूनं कलिकालपरिप्लुतम्

Di dunia fana ini, tīrtha-Ku yang termasyhur bernama Puṣkara—ditenggelamkan oleh zaman Kali—niscaya akan menuju kebinasaan.

Verse 33

तस्मादन्यत्र नेष्यामि कलिर्यत्र न विद्यते । येन तत्र विमुंचामि निजं तीर्थं च पुष्करम्

Karena itu Aku akan membawanya ke tempat lain—di mana zaman Kali tidak berkuasa—agar di sana Aku menegakkan tīrtha-Ku sendiri, Puṣkara.

Verse 34

कलिकाले च संप्राप्ते सर्वप्राणिभयंकरे । तत्र प्रयांतु तीर्थानि सर्वा ण्येव विशेषतः

Ketika zaman Kali datang—yang menakutkan bagi semua makhluk—maka sungguh hendaklah semua tīrtha, terutama, berangkat menuju tempat itu (yang bebas dari Kali).

Verse 35

गते कलौ प्रयास्यंति निजस्थानमसंशयम्

Setelah Kali berlalu, mereka tanpa ragu akan kembali ke kediaman masing-masing.

Verse 36

एवं निश्चित्य मनसा हस्तस्थं कमलं ततः । प्रोवाच सादरं तच्च स्वयं ध्यात्वा पितामहः

Demikianlah setelah menetapkan tekad dalam batin, Pitāmaha (Brahmā), sesudah bermeditasi di dalam diri, dengan penuh hormat bersabda kepada teratai yang berada di tangannya.

Verse 37

पत त्वं पद्म भूपृष्ठे कलिर्यत्र न विद्यते । येनानयामि तत्रैव पुष्करं तीर्थमात्मनः

Wahai padma (teratai), jatuhlah di permukaan bumi tempat Kali tidak berkuasa; dengan tanda itu aku akan membawa dan menegakkan di sana tīrtha suciku sendiri—Puṣkara.

Verse 38

ततस्तत्प्रेषितं तेन पद्मं भ्रांत्वा महीतले । समस्ते पतितं क्षेत्रे हाटकेश्वरसंभवे

Kemudian padma yang diutus olehnya itu mengembara di muka bumi; akhirnya ia jatuh pada kṣetra suci yang terkait dengan Hāṭakeśvara.

Verse 39

दृष्ट्वा वेदविदो विप्रान्स्वाध्यायनिरताञ्छुचीन् । तेषां यज्ञक्रियाभिश्च यज्ञोपांतैः समंततः

Di sana ia melihat para brāhmaṇa, para pengenal Veda—suci dan tekun dalam svādhyāya; dan di sekeliling mereka berlangsung upacara yajña beserta tata-laksana pendukung yajña di segala arah.

Verse 40

यूपाद्यैः सर्वतो व्याप्ते सदिशे गगनांगणे । ऋग्यजुःसामघोषेण तथा चाथर्वजेन च

Ruang-langit di segala penjuru dipenuhi yūpa dan perlengkapan lainnya; bergema oleh lantunan Ṛg, Yajus, dan Sāma, serta oleh japa Atharvan pula.

Verse 41

दिग्मण्डले तथा व्याप्ते नान्यः संश्रूयते ध्वनिः । तथा च तार्किकाणां च विवादेषु महत्सु च

Dengan seluruh cakrawala arah demikian penuh, tiada bunyi lain yang terdengar; demikian pula berlangsung perdebatan besar di antara para tārkika (ahli logika).

Verse 42

वेदांतानां समस्तानां व्याख्याने बहुधा कृते । दृश्यन्ते मुनयो यत्र संस्थिता नियमेषु च

Di tempat di mana penjelasan seluruh Vedānta disampaikan dengan banyak cara, tampak para muni—teguh dalam niyama dan vrata (tata laku suci).

Verse 43

एकाहारा निराहारा एकांतरकृताशनाः । त्रिरात्रोपोषिताश्चान्ये कृच्छ्रचांद्रायणे रताः

Sebagian hanya makan sekali sehari; sebagian sama sekali tidak makan; sebagian makan selang sehari. Yang lain berpuasa tiga malam, tekun dalam tapa-vrata keras seperti Kṛcchra dan Cāndrāyaṇa.

Verse 44

महापाराकिणश्चान्ये तथा मासोपवासिनः । अश्मकुट्टाशिनश्चान्ये दन्तोलूखलिकास्तथा

Yang lain menjalankan tapa Mahā-Pārāka; yang lain lagi berpuasa sebulan penuh. Sebagian hanya makan yang ditumbuk di atas batu, dan sebagian menempuh laku ‘gigi-dan-lesung’—menggiling dengan gigi sendiri untuk bertahan hidup.

Verse 45

शीर्णपर्णाशिनश्चैके फलाहारा महर्षयः । तद्दृष्ट्वा तादृशं क्षेत्रं संयुक्तं विविधैर्गुणैः

Sebagian maharṣi menyantap daun-daun yang telah layu; sebagian lagi hidup dengan buah-buahan saja. Melihat kṣetra suci itu, yang berhimpun dengan aneka keutamaan, (mereka mengenali kesuciannya yang istimewa).

Verse 46

ततस्तत्पतितं तत्र पुण्यं ज्ञात्वा महीतले । यत्र स्थानेऽपतत्पूर्वं तस्मादुच्चलितं पुनः

Kemudian, setelah mengetahui kesucian tempat di bumi itu—tempat ia dahulu jatuh—ia pun bangkit kembali dari titik yang sama, dari tempat ia sebelumnya turun.

Verse 47

अन्यस्मिंश्च ततः स्थाने द्वितीये द्विजसत्तमाः । तस्मादपि तृतीये तु तृतीयं पंकजं हितम्

Kemudian, wahai yang terbaik di antara kaum dwija, ia berpindah ke tempat lain—ke titik kedua; dan dari sana ke tempat ketiga, tempat tertegaknya teratai ketiga yang mujur.

Verse 48

ततो गर्तात्रयं जातं तेषु स्थानेषु च त्रिषु । गर्तासु च जल जातं स्वच्छं स्फटिकसंनिभम्

Lalu terbentuklah tiga cekungan pada ketiga tempat itu; dan di dalam cekungan-cekungan itu muncullah air—jernih, suci, laksana kristal bening.

Verse 49

एतस्मिन्नंतरे प्राप्तः स्वयमेव पितामहः । तत्र स्थाने द्विजश्रेष्ठा यज्ञकर्मप्रसिद्धये

Sementara itu Pitāmaha, Brahmā sendiri, datang ke sana, wahai brahmana terbaik, tepat di tempat itu demi keberhasilan pelaksanaan karma yajña.

Verse 50

दृष्ट्वा समंततः क्षेत्रं हाटकेश्वरसंज्ञितम् । नानाविप्रैः समाकीर्णं वेदवेदांगपारगैः । तपस्विभिस्तथानेकैर्व्रतचर्यापरायणैः

Melihat ke segenap penjuru kṣetra suci bernama Hāṭakeśvara—dipenuhi banyak vipra, para mahir Veda dan Vedāṅga, serta banyak tapasvin yang tekun dalam tapa dan disiplin laku-vrata—(Brahmā pun dipenuhi kekaguman).

Verse 51

अहो क्षेत्रमहो क्षेत्रं पुण्यं रम्यं द्विजप्रियम् । तस्मायज्ञं करिष्यामि क्षेत्रेऽस्मिंश्च द्विजाश्रये

“Aduhai, betapa agung kṣetra ini, betapa agung—penuh kebajikan, elok menawan, dan dicintai kaum dwija. Maka di kṣetra ini, tempat perlindungan para dwija, akan kulaksanakan yajña.”

Verse 52

आनयिष्यामि तच्चापि पुष्करत्रितयं शुभम् । गर्तास्वेतासु पुण्यासु ज्येष्ठं मध्यं कनीयकम्

Dan aku pun akan menghadirkan ke sini triad Puṣkara yang suci dan membawa berkah—yang tua, yang tengah, dan yang muda—ke dalam lubang-lubang keramat ini.

Verse 53

कलिकाले च संप्राप्ते येन लोपं न गच्छति । स्वयं निश्चित्य मनसा चोपविश्य धरातले

Ketika zaman Kali telah tiba, ia merenungkan agar tradisi suci ini jangan sampai lenyap. Menetapkan tekad dalam hati, ia pun duduk di atas bumi.

Verse 54

ध्यात्वा च सुचिरं कालमानयामास तत्र च । पुष्करत्रितयं श्रेष्ठं ज्येष्ठमध्यकनीयकम्

Setelah bermeditasi sangat lama, ia pun menghadirkan di sana triad Puṣkara yang paling utama—yang tua, yang tengah, dan yang muda.

Verse 55

ततोऽब्रवीत्स हृष्टात्मा ह्येतद्धि पुष्कर त्रयम् । मया सम्यक्समानीतं कलिकालभयेन च

Lalu, dengan hati bersukacita, ia berkata: “Sesungguhnya triad Puṣkara inilah yang telah kubawa dan kutegakkan dengan benar, karena gentarnya zaman Kali.”

Verse 56

येऽत्र स्नानं करिष्यंति श्रद्धया परया युताः । ते यास्यंति परां सिद्धिमक्षयां मत्प्रसादतः

Siapa pun yang mandi suci di sini dengan śraddhā tertinggi, akan mencapai siddhi yang luhur dan tak binasa—berkat anugerah-Ku.

Verse 57

ये च श्राद्धं करिष्यंति कार्तिक्यां सुसमाहिताः । करिष्यंति गयाशीर्षे तेषां पुण्यं महत्तमम्

Dan mereka yang dengan pikiran teguh melakukan śrāddha pada bulan Kārttika—melaksanakannya di Gayāśīrṣa—akan memperoleh pahala (puṇya) yang paling agung.

Verse 58

तत्राद्यात्पुष्करात्पुण्यं लभिष्यंति शताधिकम् । मया यज्ञः कृतस्तत्र कार्तिक्यां पूर्वपुष्करे

Dari Ādya Puṣkara di sana, mereka akan meraih puṇya seratus kali lipat bahkan lebih. Sebab di sanalah—di Puṣkara yang terdahulu, pada bulan Kārttika—aku telah melaksanakan yajña.

Verse 59

वैशाख्यां च करिष्यामि अत्राहं च द्वितीयके

Dan pada bulan Vaiśākha juga, aku akan melaksanakan (ritus itu) di sini—di Puṣkara yang kedua.

Verse 60

एवमुक्त्वा ततो ब्रह्मा ह्यादिदेश सदागतिम् । ममादेशाद्द्रुतं वायो समानय पुरंदरम्

Setelah berkata demikian, Brahmā lalu memberi perintah kepada Vāyu yang bergerak cepat: “Atas titahku, wahai Vāyu, segeralah bawa Purandara (Indra).”

Verse 61

आदित्यैर्वसुभिः सार्धं रुद्रैश्चैव मरुद्गणैः । गंधर्वैर्लोकपालैश्च सिद्धैर्विद्याधरैस्तथा

Bersama para Āditya dan para Vasu, bersama para Rudra dan rombongan Marut; juga bersama para Gandharva, para Lokapāla, serta demikian pula para Siddha dan Vidyādhara—(hendaklah semuanya datang).

Verse 62

येन मे स्यात्सहायत्वं समस्ते यज्ञकर्मणि । तच्छ्रुत्वा सकलं वायुर्गत्वा शक्रनिवेशनम् । कथयामास तत्सर्वं यदुक्तं परमेष्ठिना

“Agar dalam seluruh upacara yajña aku memperoleh pertolongan.” Mendengar itu, Dewa Vāyu pergi ke kediaman Śakra dan menyampaikan sepenuhnya segala yang telah diucapkan oleh Paramēṣṭhin, Brahmā.

Verse 63

सत्वरं प्रययौ तत्र सर्वैर्देवगणैः सह । प्रणिपत्य ततस्तं स ब्रह्माणं वाक्यमब्रवीत्

Ia segera berangkat ke sana bersama seluruh rombongan para dewa. Setelah bersujud hormat, ia pun berkata kepada Brahmā dengan kata-kata ini.

Verse 64

आदेशो दीयतां देव ह्यहमाकारितस्त्वया । यदर्थं तत्करिष्यामि तस्माच्छीघ्रं निवेदय

“Wahai Dewa, berikanlah perintah-Mu, sebab aku telah dipanggil oleh-Mu. Nyatakanlah segera maksudnya, agar dapat kulaksanakan.”

Verse 65

ब्रह्मोवाच । मया शक्रात्र चानीतं सुपुण्यं पुष्करत्रयम् । कलिकालभयाच्चैव करिष्ये तदहं स्थिरम्

Brahmā bersabda: “Wahai Śakra, telah kubawa ke sini triad Puṣkara yang amat suci dan penuh pahala; dan karena takut akan zaman Kali, akan kutegakkan ia dengan kokoh.”

Verse 66

अग्निष्टोमत्रयं कृत्वा वैशाख्यां च यथार्चितम् । संभारमाहरस्वाशु तदर्थं सर्वमेव हि

“Setelah melaksanakan tiga upacara Agniṣṭoma, dan melakukan pemujaan pada bulan Vaiśākha sesuai tata-aturan—segeralah bawakan seluruh perlengkapan yang diperlukan untuk itu.”

Verse 67

ब्राह्मणांश्च तदर्हांश्च वेदवेदांगपारगान् । तच्छ्रुत्वा विनयाच्छक्रस्तथेत्युक्त्वा त्वरान्वितः । संभारानानयामास तदर्हांश्च द्विजोत्तमान्

“Datangkanlah para Brāhmaṇa yang layak bagi upacara itu—mereka yang menguasai Weda dan Wedaṅga.” Mendengar hal itu, Śakra dengan rendah hati berkata, “Tathāstu,” lalu dengan segera membawa segala perlengkapan serta para dwija utama yang pantas untuk tugas itu.

Verse 68

ततश्चकार विधिवद्यज्ञं स प्रपितामहः । यथोक्तविधिना सर्वं तथा संपूर्णदक्षिणम्

Sesudah itu Prāpitāmaha (Brahmā) melaksanakan yajña menurut tata-aturan; segala sesuatu dilakukan tepat sebagaimana ditetapkan, dan dakṣiṇā pun dipenuhi dengan sempurna.

Verse 179

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये पुष्करत्रयोत्पत्तिपूर्वकं यज्ञसमारंभार्थमुपकरणानयनब्राह्मणामन्त्रणादि प्रकारकथनंनामैकोनाशीत्युत्तरशततमोऽध्यायः

Demikianlah, dalam Śrī Skanda Mahāpurāṇa, dalam saṁhitā berisi delapan puluh satu ribu śloka, pada kitab keenam—Nāgara-khaṇḍa—di bagian Māhātmya Hāṭakeśvara-kṣetra, berakhir bab yang berjudul “Uraian tata cara—bermula dari munculnya triad Puṣkara—seperti membawa perlengkapan dan mengundang Brāhmaṇa untuk memulai yajña,” yaitu Bab 179.