Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 11

Devanagari script

ब्रह्मोवाच । कस्माद्वत्स चिराद्दृष्टः कुतः प्राप्तोऽधुना भवान् । क्व भ्रांतस्त्वं समाचक्ष्व ब्रूहि वत्सात्र कारणम्

Transliteration

brahmovāca | kasmādvatsa cirāddṛṣṭaḥ kutaḥ prāpto'dhunā bhavān | kva bhrāṃtastvaṃ samācakṣva brūhi vatsātra kāraṇam

Translation

Brahmā bersabda: Wahai anakku, mengapa engkau tampak setelah sekian lama? Dari mana engkau datang kini? Di mana engkau mengembara? Katakanlah, wahai dear—nyatakan sebabnya di sini.

Word by Word

• ब्रह्मा: Brahmā
• ब्रह्मा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; संबोधनार्थे वक्तृ-निर्देशः

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• कस्मात्: from what (cause/source)
• कस्मात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन; प्रश्नार्थक

• वत्स: dear child
• वत्स: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: वत्स (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, संबोधन (Vocative), एकवचन

• चिरात्: after a long time
• चिरात्: Adverbial (Kriyāviśeṣaṇa/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: चिर (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय (कालवाचक-क्रियाविशेषण); ‘चिरात्’ = दीर्घकालानन्तरम्

• दृष्टः: seen
• दृष्टः: Kriya (Predicate/क्रियापद-भाव)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु) + त (कृत् प्रत्यय)
• Form: भूतकृदन्त (क्त/PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि-प्रयोगार्थः (seen)

• कुतः: from where
• कुतः: Adverbial (Kriyāviśeṣaṇa/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: कुतस् (अव्यय-प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय (प्रश्नार्थक-देश/हेतुवाचक)

• प्राप्तः: arrived
• प्राप्तः: Kriya (Predicate/क्रियापद-भाव)
• Type: Verb
• Root: प्र + आप् (धातु) + त (कृत् प्रत्यय)
• Form: भूतकृदन्त (क्त/PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘आगतः’ अर्थे

• अधुना: now
• अधुना: Adverbial (Kriyāviśeṣaṇa/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: अधुना (अव्यय)
• Form: अव्यय (कालवाचक)

• भवान्: you (honored)
• भवान्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भवत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; आदरार्थक-प्रयोगः (2nd person honorific)

• क्व: where
• क्व: Adverbial (Kriyāviśeṣaṇa/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: क्व (अव्यय)
• Form: अव्यय (प्रश्नार्थक-देशवाचक)

• भ्रान्तः: wandered
• भ्रान्तः: Kriya (Predicate/क्रियापद-भाव)
• Type: Verb
• Root: भ्रम् (धातु) + त (कृत् प्रत्यय)
• Form: भूतकृदन्त (क्त/PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘भ्रमितः’

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; मध्यमपुरुष-सर्वनाम

• समाचक्ष्व: tell, explain
• समाचक्ष्व: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम् + आ + चक्ष् (धातु)
• Form: लोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; आत्मनेपद

• ब्रूहि: say
• ब्रूहि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: लोट् (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• वत्स: dear child
• वत्स: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: वत्स (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, संबोधन, एकवचन

• अत्र: here
• अत्र: Adverbial (Kriyāviśeṣaṇa/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय (देशवाचक)

• कारणम्: reason, cause
• कारणम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कारण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; ‘ब्रूहि’ इत्यस्य कर्म

Speaker

Brahmā

Skanda Dialogue

Listener: Nārada

Visual Art Cues

Scene: Brahmā seated on a lotus-throne in Brahmaloka, addressing Nārada who has just arrived; a calm celestial assembly, with subtle urgency in the sage’s posture.

Characters & Entities

• Brahmā
• Nārada (implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred instruction unfolds through compassionate inquiry; divine dialogue becomes the channel for revealing tīrtha greatness and dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

None directly in this verse; it begins the Brahmā–Nārada exchange that will contextualize Puṣkara.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a narrative prompt inviting explanation.