Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 39

Devanagari script

तत्रैव च महालक्ष्म्यास्तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम् । स्वयं यत्र महालक्ष्मीः स्नाता त्रैलोक्यहर्षदा

Transliteration

tatraiva ca mahālakṣmyāstīrthaṃ trailokyaviśrutam | svayaṃ yatra mahālakṣmīḥ snātā trailokyaharṣadā

Translation

Di tempat itu juga ada tīrtha Mahālakṣmī, termasyhur di tiga dunia—di mana Mahālakṣmī sendiri pernah mandi suci, yang menganugerahkan sukacita bagi tiga dunia.

Word by Word

• तत्रैव: right there itself
• तत्रैव: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र + एव (अव्यय + अव्यय)
• Form: स्थानवाचक-अव्ययम् + निपातः (एव)

• च: and
• च: Connector (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्ययम् (conjunction)

• महालक्ष्म्याः: of Mahālakṣmī
• महालक्ष्म्याः: Shashthi-sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: महालक्ष्मी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध), एकवचन

• तीर्थम्: a sacred ford (tīrtha)
• तीर्थम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अत्र प्रथमा (वाक्ये विषयः)

• त्रैलोक्यविश्रुतम्: renowned in the three worlds
• त्रैलोक्यविश्रुतम्: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: त्रैलोक्य-विश्रुत (प्रातिपदिक; समास)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (तीर्थम्); तत्पुरुषः (त्रैलोक्ये विश्रुतम्)

• स्वयम्: herself
• स्वयम्: Karta-emphasis (कर्ता-विशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: स्वयम् (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; आत्मनः/स्वतः अर्थे (by herself)

• यत्र: where
• यत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: यत्र (अव्यय)
• Form: सम्बन्धबोधक-स्थानवाचक-अव्ययम् (relative adverb: where)

• महालक्ष्मीः: Mahālakṣmī
• महालक्ष्मीः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महालक्ष्मी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), एकवचन

• स्नाता: bathed
• स्नाता: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्ना (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि प्रयोगः (having bathed)

• त्रैलोक्यहर्षदा: giver of joy to the three worlds
• त्रैलोक्यहर्षदा: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: त्रैलोक्य-हर्ष-दा (प्रातिपदिक; समास)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (तीर्थ/महालक्ष्मी-सम्बद्धम्); तत्पुरुषः (त्रैलोक्यस्य हर्षं ददाति)

Speaker

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa context, typically Skanda instructing Agastya)

Characters & Entities

• Mahālakṣmī
• Mahālakṣmī-tīrtha
• Trailokya (three worlds)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A tīrtha becomes supremely auspicious through divine association; devotion at such a place spreads well-being beyond the individual.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Mahālakṣmī-tīrtha, celebrated as famed across the three worlds.

What ritualistic prescription is mentioned?

The verse implies snāna at Mahālakṣmī-tīrtha, grounded in the precedent of the Goddess’s own bath.