Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 49

क्रीडित्वा च सुविस्तीर्णशयनस्था वराङ्गना । काचित्सुप्ता विशालाक्षी हारावलिविभूषिता । धूमेनाकुलिता दीना न्यपतद्धव्यवाहने

krīḍitvā ca suvistīrṇaśayanasthā varāṅganā | kācitsuptā viśālākṣī hārāvalivibhūṣitā | dhūmenākulitā dīnā nyapataddhavyavāhane

Sesudah bersenang-senang, sang wanita mulia berbaring di ranjang yang luas. Seorang wanita bermata lebar tertidur, berhias untaian kalung. Diselimuti asap, ia menjadi lemah dan sengsara, lalu jatuh ke dalam api yang melahap habis.

krīḍitvāhaving played/sported
krīḍitvā:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootkrīḍ (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभावः; धातु: क्रीड्; अर्थे: पूर्वकर्म (having played)
caand
ca:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
su-vistīrṇa-śayana-sthālying on a very spacious bed
su-vistīrṇa-śayana-sthā:
Viśeṣaṇa (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootsu (उपसर्ग/अव्यय) + vistīrṇa (कृदन्त, √stṛ/स्तृ) + śayana (प्रातिपदिक) + sthā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (विशेषणसमासः): ‘सुविस्तीर्णं शयनं यस्यां सा/शयने स्थिता’ (lying on a very spacious bed)
varāṅganāa beautiful woman
varāṅganā:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootvarāṅganā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
kācitsome (woman)
kācit:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootkim (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; अनिर्दिष्टा (indefinite)
suptāasleep
suptā:
Viśeṣaṇa (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Root√svap (धातु)
Formक्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
viśālākṣīwide-eyed (woman)
viśālākṣī:
Apposition (Sāmānādhikaraṇya/समानाधिकरण)
TypeNoun
Rootviśāla (प्रातिपदिक) + akṣi (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; बहुव्रीहिः—‘विशाले अक्षिणी यस्याः सा’
hārāvali-vibhūṣitāadorned with rows of necklaces
hārāvali-vibhūṣitā:
Viśeṣaṇa (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Roothāra (प्रातिपदिक) + āvali (प्रातिपदिक) + √bhūṣ (धातु)
Formक्त (PPP) ‘विभूषित’, स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; तत्पुरुषसमासः—‘हारावलिभिः विभूषिता’
dhūmenaby/with smoke
dhūmena:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootdhūma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन
ākulitādistressed/confused
ākulitā:
Viśeṣaṇa (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootā + √kul (धातु)
Formक्त (PPP), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
dīnāwretched
dīnā:
Viśeṣaṇa (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootdīna (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
nyapatatfell down
nyapatat:
Kriyā (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootni + √pat (धातु)
Formलङ् (imperfect/past), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
havyavāhanein/into the fire (Agni)
havyavāhane:
Adhikaraṇa (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Roothavyavāhana (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; तत्पुरुषः—‘हव्यं वहति इति’ (Agni)

Narrator

Listener: nṛpa (king)

Scene: A jeweled, wide-eyed woman asleep on a broad couch, necklaces spilling across her chest; smoke coils through a palace chamber as flames surge, and she slips toward a roaring fire.

A
Agni
T
Tripura (context)

FAQs

Adornment and pleasure cannot prevent suffering; heedlessness in comfort becomes peril when destiny turns.

None; the verse is part of the Tripura narrative embedded in the Revā-khaṇḍa.

No ritual instruction appears here.