Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 12
Devanagari script
कथं द्यूतजिताः पार्था मम पूर्वपितामहाः । आसमुद्रां महीं विप्र भ्रमन्तस्तीर्थलोभतः
Transliteration
kathaṃ dyūtajitāḥ pārthā mama pūrvapitāmahāḥ | āsamudrāṃ mahīṃ vipra bhramantastīrthalobhataḥ
Translation
Wahai brāhmaṇa, bagaimana para Pārtha—leluhurku yang kalah dalam permainan dadu—mengembara di bumi hingga ke lautan yang mengelilinginya, karena kerinduan akan tīrtha?
Word by Word
कथम्how?
कथम्:
Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootकथम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रश्नवाचक क्रियाविशेषण (interrogative adverb)
द्यूतजिताःdefeated in gambling
द्यूतजिताः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootद्यूत (प्रातिपदिक) + जि (धातु) + त (क्त, कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः ‘द्यूतेन जिताः’ (defeated in gambling)
पार्थाःthe Pārthas (sons of Pṛthā)
पार्थाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपार्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा बहुवचन
ममmy
मम:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, षष्ठी एकवचन
पूर्वपितामहाःformer grandfathers; ancestors
पूर्वपितामहाः:
Apposition (Samanadhikarana/समानाधिकरण)
TypeNoun
Rootपूर्व (प्रातिपदिक) + पितामह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा बहुवचन; कर्मधारयः ‘पूर्वाः पितामहाः’
आसमुद्राम्up to the ocean; ocean-bounded
आसमुद्राम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय) + समुद्र (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया एकवचन; अव्ययीभावः ‘समुद्रपर्यन्ताम्’ (up to the sea)
महीम्the earth; land
महीम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमही (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया एकवचन
विप्रO brāhmaṇa
विप्र:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/8th) एकवचन
भ्रमन्तःwandering
भ्रमन्तः:
Karta (Agent/कर्ता)
TypeVerb
Rootभ्रम् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा बहुवचन
तीर्थलोभतःout of desire for holy places
तीर्थलोभतः:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeIndeclinable
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक) + लोभ (प्रातिपदिक) + तस् (तसिल्, अव्यय)
Formतसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय; हेतुवाचक (ablatival adverb) ‘लोभात्’
Speaker
Janamejaya
Characters & Entities
J
JanamejayaP
PāṇḍavasP
PārthaFAQs
Even after downfall and misfortune, dharmic recovery is pursued through tīrtha-yātrā and disciplined wandering.
No particular tīrtha is named; the question anticipates a catalogue of sacred places in the Revā Khaṇḍa tradition.
Pilgrimage motivated by tīrtha-seeking (tīrtha-lobha) is presented as a dharmic response to adversity.