Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 3

Devanagari script

युधिष्ठिर उवाच । भृगुकच्छे स विप्रेन्द्रो निवसन् केन हेतुना । तपस्तप्त्वा सुविपुलं परां सिद्धिमुपागतः

Transliteration

yudhiṣṭhira uvāca | bhṛgukacche sa viprendro nivasan kena hetunā | tapastaptvā suvipulaṃ parāṃ siddhimupāgataḥ

Translation

Yudhiṣṭhira berkata: Karena alasan apakah brahmana utama itu tinggal di Bhṛgukaccha? Dan setelah bertapa amat besar, bagaimana ia mencapai siddhi yang tertinggi?

Word by Word

• युधिष्ठिरः: Yudhiṣṭhira
• युधिष्ठिरः: Karta (Speaker/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युधिष्ठिर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Main verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (√वच् धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• भृगुकच्छे: in Bhṛgukaccha
• भृगुकच्छे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: भृगुकच्छ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; स्थाननाम

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम

• विप्रेन्द्रः: the best of Brahmins
• विप्रेन्द्रः: Karta (Subject apposition/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विप्र + इन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: समास: कर्मधारय (विप्राणाम् इन्द्रः), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• निवसन्: residing
• निवसन्: Kriya (Participial—concurrent action)
• Type: Verb
• Root: नि-वस् (√वस् धातु; शतृ/कृदन्त)
• Form: कृदन्त (शतृ-प्रत्यय, present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्रियाविशेषण-भावे

• केन: by what (means)/why
• केन: Karana (Means/cause/करण)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, तृतीया (Instrumental), एकवचन; प्रश्नवाचक

• हेतुना: cause/reason
• हेतुना: Karana (Cause/करण)
• Type: Noun
• Root: हेतु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (Instrumental), एकवचन

• तपः: austerity
• तपः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तपस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन

• तप्त्वा: having practised (austerity)
• तप्त्वा: Kriya (Prior action/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: तप् (√तप् धातु; त्वा/क्त्वा)
• Form: अव्ययकृदन्त (क्त्वा/त्वा-प्रत्यय, absolutive/gerund)

• सुविपुलम्: very great
• सुविपुलम्: Karma (Qualifier of object)
• Type: Adjective
• Root: सु + विपुल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (तपः-विशेषण)

• पराम्: supreme
• पराम्: Karma (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: परा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (सिद्धिम्-विशेषण)

• सिद्धिम्: attainment/perfection
• सिद्धिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सिद्धि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• उपागतः: attained/reached
• उपागतः: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: उप-गम् (√गम् धातु; क्त/कृदन्त)
• Form: कृदन्त (क्त-प्रत्यय, past active participle in sense), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि—‘उपागतः’ = ‘has attained’

Speaker

Yudhiṣṭhira

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Bhṛgukaccha

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Mārkaṇḍeya (recipient)

Visual Art Cues

Scene: Yudhiṣṭhira seated respectfully before sage Mārkaṇḍeya, gesturing in inquiry; behind them a stylized map-like riverbank indicating Bhṛgukaccha; scribes or other sages listening.

Characters & Entities

• Yudhiṣṭhira
• Bhṛgukaccha
• Bhṛgu

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

It frames a dharmic inquiry: understanding the cause (hetu) behind a sage’s tapas and the resulting siddhi, to learn how holiness is established.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Bhṛgukaccha, connected to Bhṛgu and the Bhṛgu-tīrtha narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

None prescribed; the verse asks about the austerity (tapas) undertaken and its fruit (siddhi).