Shiva Purana — Vayaviya Samhita, Shloka 140

पञ्चावरणमार्गस्थं योगेश्वरस्तोत्रम्

Pañcāvaraṇa-mārga Stotra to Yogeśvara Śiva

Devanagari script

त्रिशूलमथ वज्रं च तथा परशुसायकौ । खड्गपाशांकुशाश्चैव पिनाकश्चायुधोत्तमः

Transliteration

triśūlamatha vajraṃ ca tathā paraśusāyakau | khaḍgapāśāṃkuśāścaiva pinākaścāyudhottamaḥ

Translation

Kemudian ada trisula dan vajra; juga kapak (paraśu) dan anak panah; pedang, jerat (pāśa), dan penggiring (aṅkuśa)—serta Pināka, busur Śiva, yang termulia di antara senjata.

Word by Word

• त्रिशूलम्: trident
• त्रिशूलम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: त्रिशूल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सूचीकरणे (enumeration) प्रथमा

• अथ: then
• अथ: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्यय, अनन्तरार्थक/समुच्चयार्थक (then/and further)

• वज्रम्: thunderbolt
• वज्रम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वज्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय, समुच्चयबोधक

• तथा: also
• तथा: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय, समुच्चयार्थे (also)

• परशु: axe
• परशु: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: परशु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-द्विवचन-सम्बन्ध (in dvandva)

• सायकौ: and arrows
• सायकौ: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सायक (प्रातिपदिक)
• Form: द्वन्द्व समास (परशु + सायक), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन

• खड्ग: swords
• खड्ग: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: खड्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-बहुवचन-सम्बन्ध (in dvandva)

• पाश: nooses
• पाश: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पाश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-बहुवचन-सम्बन्ध (in dvandva)

• अङ्कुशाः: and goads
• अङ्कुशाः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अङ्कुश (प्रातिपदिक)
• Form: द्वन्द्व समास (खड्ग + पाश + अङ्कुश), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय, समुच्चयबोधक

• एव: indeed
• एव: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय, अवधारणार्थक

• पिनाकः: Pināka (Śiva’s bow)
• पिनाकः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पिनाक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय, समुच्चयबोधक

• आयुधोत्तमः: the best weapon
• आयुधोत्तमः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: आयुध (प्रातिपदिक) + उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय समास (उत्तमम् आयुधम्), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; पिनाकस्य विशेषणम्

Speaker

Suta Goswami

Shaiva Theology

Tattva Level: pati

Shiva Form: Rudra

Characters & Entities

• Shiva

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

The verse lists Śiva’s weapons to show Saguna Śiva as the active Lord (Pati) who protects devotees and destroys ignorance, bondage, and adharma—supporting liberation through His grace.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

While the Liṅga signifies Śiva’s transcendent reality, these weapons express His manifest, compassionate power in the world—assuring the devotee that the Liṅga is not inert but the living Lord who safeguards dharma.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

Meditate on Śiva as the inner protector while japa of the Pañcākṣarī (Om Namaḥ Śivāya); optionally worship the Liṅga with bhasma and rudrākṣa, offering prayers for cutting the pasha (bondage) of karma.