शिवपुत्रजननवर्णनम् — Description of the Birth/Manifestation of Śiva’s Son

Verse 1

ब्रह्मोवाच । तदाकर्ण्य महादेवो योगज्ञानविशारदः । त्यक्तकामो न तत्याज संभोगं पार्वतीभयात्

Brahmā bersabda: Mendengar itu, Mahādewa yang mahir dalam pengetahuan Yoga, meski bebas dari nafsu, tidak meninggalkan persatuan suami-istri karena takut membuat Pārvatī tidak berkenan.

Verse 2

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां चतुर्थे कुमारखंडे शिवपुत्रजननवर्णनं नाम द्वितीयोऽध्यायः

Demikianlah, dalam Śrī Śiva Mahāpurāṇa, pada Rudra-saṃhitā kedua, bagian keempat Kumāra-khaṇḍa, berakhir bab kedua yang berjudul “Uraian kelahiran putra Śiva.”

Verse 3

देवास्सर्वे प्रभुं दृष्ट्वा हरिणा च मया शिवम् । बभूबुस्सुखिनश्चाति तदा वै भक्तवत्सलम्

Ketika semua dewa melihat Prabhu Śiva, Sang Penguasa tertinggi, bersama Hari (Viṣṇu) dan aku (Brahmā), mereka menjadi amat gembira, sebab Ia sungguh senantiasa mengasihi para bhakta-Nya.

Verse 4

इत्याकर्ण्य वचस्तेषां सुराणां भगवान्भवः । प्रत्युवाच विषण्णात्मा दूयमानेन चेतसा

Setelah mendengar kata-kata para dewa itu, Bhagavān Bhava (Śiva) menjawab; batinnya murung dan pikirannya terbakar oleh duka.

Verse 5

प्रणम्य सुमहाप्रीत्या नतस्कंधाश्च निर्जराः । तुष्टुवुः शंकरं सर्वे मया च हरिणा मुने

Dengan sukacita yang amat besar kami bersujud; para dewa yang abadi, dengan bahu menunduk penuh hormat, semuanya memuji Śaṅkara; wahai resi, aku pun bersama Hari (Viṣṇu) turut memuji-Nya.

Verse 6

देवा ऊचुः । देवदेव महादेव करुणासागर प्रभो । अन्तर्यामी हि सर्वेषां सर्वं जानासि शंकर

Para dewa berkata: “Wahai Dewa para dewa, Mahādeva, Tuhan samudra kasih! Engkau adalah Penguasa Batin (Antaryāmin) semua makhluk; maka, wahai Śaṅkara, Engkau mengetahui segalanya.”

Verse 7

देवकार्यं कुरु विभो रक्ष देवान् महेश्वर । जहि दैत्यान् कृपां कृत्वा तारकादीन् महाप्रभून्

Wahai Yang Mahakuasa, Mahēśvara, laksanakan tugas para dewa dan lindungilah para dewa. Dengan belas kasih-Mu, binasakanlah para Daitya yang perkasa, seperti Tāraka dan lainnya.

Verse 8

शिव उवाच । हे विष्णो हे विधे देवास्सर्वेषां वो मनोगतिः । यद्भावि तद्भवत्येव कोऽपि नो तन्निवारकः

Śiva bersabda: “Wahai Viṣṇu, wahai Vidhātṛ (Brahmā), wahai para Deva—niat dan gerak batin kalian semua telah diketahui. Apa yang telah ditakdirkan pasti terjadi; tiada seorang pun yang mampu menghalanginya.”

Verse 9

यज्जातं तज्जातमेव प्रस्तुतं शृणुताऽमराः । शिरस्तस्खलितं वीर्यं को ग्रहीष्यति मेऽधुना

Apa yang telah terjadi memang telah terjadi—dengarlah apa yang relevan, wahai para dewa. Benih suci-Ku telah jatuh; siapakah sekarang yang akan menerimanya?

Verse 10

स गृह्णीयादिति प्रोच्य पातयामास तद्भुवि । अग्निर्भूत्वा कपोतो हि प्रेरितस्सर्वनिर्जरैः

Mengatakan, Biarlah dia mengambilnya, Dia menjatuhkannya ke tanah. Sesungguhnya, merpati itu—yang didorong oleh semua dewa—menjadi api.

Verse 11

अभक्षच्छांभवं वीर्यं चंच्वा तु निखिलं तदा । एतस्मिन्नंतरे तत्राऽऽजगाम गिरिजा मुने

Kemudian ia menelan seluruh benih Sambhava itu dengan paruhnya. Di tengah-tengah kejadian ini, wahai orang bijak, Girija tiba di sana.

Verse 12

शिवागमविलंबे च ददर्श सुरपुंगवान् । ज्ञात्वा तद्वृत्तमखिलं महाक्रोधयुता शिवा

Melihat kedatangan Siva tertunda, para dewa utama mengamati situasi tersebut. Ketika Siva mengetahui seluruh kejadian itu, ia dipenuhi dengan kemarahan yang hebat.

Verse 13

उवाच त्रिदशान् सर्वान् हरिप्रभृतिकांस्तदा

Kemudian ia berbicara kepada semua Tridaśa (para dewa), dimulai dari Hari (Viṣṇu).

Verse 14

देव्युवाच । रे रे सुरगणास्सर्वे यूयं दुष्टा विशेषतः । स्वार्थसंसाधका नित्यं तदर्थं परदुःखदाः

Dewi bersabda: “Hei, hei, wahai seluruh golongan para dewa—terutama kalian sungguh durjana. Kalian senantiasa mengejar kepentingan diri, dan demi itu kalian menjadi sebab derita bagi yang lain.”

Verse 15

स्वार्थहेतोर्महेशानमाराध्य परमं प्रभुम् । नष्टं चक्रुर्मद्विहारं वंध्याऽभवमहं सुराः

Demi kepentingan diri, para dewa memuja Maheśa, Sang Tuhan Tertinggi. Mereka merusak lila-permainanku, dan wahai para dewa, aku pun menjadi mandul.

Verse 16

मां विरोध्य सुखं नैव केषांचिदपि निर्जराः । तस्माद्दुःखं भवेद्वो हि दुष्टानां त्रिदिवौकसाम्

Dengan menentangku, tak seorang pun di antara kalian yang abadi akan pernah meraih kebahagiaan. Maka, wahai penghuni surga yang durjana, bagi kalian hanya duka yang akan timbul.

Verse 17

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा विष्णुप्रमुखान् सुरान्सर्वान् शशाप सा । प्रज्वलंती प्रकोपेन शैलराजसुता शिवा

Brahmā bersabda: Setelah berkata demikian, Śivā, putri raja gunung, menyala oleh murka lalu mengutuk semua dewa yang dipimpin oleh Viṣṇu.

Verse 18

पार्वत्युवाच । अद्यप्रभृति देवानां वंध्या भार्या भवन्त्विति । देवाश्च दुःखितास्संतु निखिला मद्विरोधिनः

Pārvatī bersabda: “Mulai hari ini, biarlah para istri para dewa menjadi mandul. Dan semoga semua dewa yang menentangku tetap diliputi dukacita.”

Verse 19

ब्रह्मोवाच । इति शप्त्वाखिलान्देवान् विष्ण्वाद्यान्सकलेश्वरी । उवाच पावकं क्रुद्धा भक्षकं शिवरेतसः

Brahmā bersabda: Setelah mengutuk semua dewa—bermula dari Viṣṇu—Dewi Penguasa Semesta, dalam murka, bersabda kepada Pāvaka (Agni): “Engkau ditetapkan sebagai pemakan benih suci Śiva.”

Verse 20

पार्वत्युवाच । सर्वभक्षी भव शुचे पीडितात्मेति नित्यशः । शिवतत्त्वं न जानासि मूर्खोऽसि सुरकार्यकृत्

Pārvatī bersabda: “Wahai yang berduka, jadilah pemakan segala sesuatu, dan selamanya dikenal sebagai ‘jiwa yang tersiksa’. Engkau tidak memahami tattva Śiva; engkau bodoh, hanya menjalankan urusan para dewa.”

Verse 21

रे रे शठ महादुष्ट दुष्टानां दुष्टबोधवान् । अभक्षश्शिववीर्यं यन्नाकार्षीरुचितं हि तत्

Hei, penipu yang sangat jahat, yang berniat paling busuk di antara yang busuk! Apa yang kau lakukan—menganggap daya suci Śiva sebagai sesuatu untuk dimakan—sungguh sama sekali tidak patut.

Verse 22

ब्रह्मोवाच । इति शप्त्वा शिवा वह्निं सहेशेन नगात्मजा । जगाम स्वालयं शीघ्रमसंतुष्टा ततो मुने

Brahmā bersabda: Setelah demikian mengutuk Agni, Śivā—putri Sang Gunung—pergi cepat ke kediamannya bersama Maheśa, wahai resi, masih belum puas hatinya.

Verse 23

गत्वा शिवा शिवं सम्यक् बोधयामास यत्नतः । अजीजनत्परं पुत्रं गणेशाख्यं मुनीश्वर

Wahai para resi utama, kemudian Śivā mendatangi Śiva dan dengan sungguh-sungguh menjelaskan semuanya dengan tuntas. Sesudah itu ia melahirkan putra agung bernama Gaṇeśa.

Verse 24

तद्वृत्तांतमशेषं च वर्णयिष्ये मुनेऽग्रतः । इदानीं शृणु सुप्रीत्या गुहोत्पत्तिं वदाम्यहम्

Wahai resi utama, akan kuceritakan seluruh peristiwa itu dengan lengkap di hadapanmu. Kini dengarkan dengan bhakti yang gembira; aku menguraikan asal-mula Guha (Skanda).

Verse 25

पावकादितमन्नादि भुंजते निर्जराः खलु । वेदवाण्येति सर्वे ते सगर्भा अभवन्सुराः

Sungguh para dewa yang abadi menikmati makanan dan lainnya yang terlebih dahulu disucikan oleh Pavaka (Agni). Dan oleh daya sabda Weda, semua dewa itu menjadi sanggup mengandung (sagarbha).

Verse 26

ततोऽसहंतस्तद्वीर्यं पीडिता ह्यभवन् सुराः । विष्ण्वाद्या निखिलाश्चाति शिवाऽऽज्ञा नष्टबुद्धयः

Kemudian, karena tak sanggup menahan daya yang perkasa itu, para dewa sungguh tertindas. Semua—bermula dari Wisnu—menjadi bingung akal, sebab titah Śiva menguasai mereka.

Verse 27

अथ विष्णुप्रभृतिकास्सर्वे देवा विमोहिताः । दह्यमाना ययुः शीघ्रं शरणं पार्वतीपतेः

Lalu semua dewa, mulai dari Wisnu, menjadi terpesona dan bingung; dan, terbakar oleh derita itu, mereka segera berlindung kepada Pārvatīpati (Śiva).

Verse 28

शिवालयस्य ते द्वारि गत्वा सर्वे विनम्रकाः । तुष्टुवुस्सशिवं शंभुं प्रीत्या सांजलयस्सुराः

Setibanya di ambang gerbang śivālaya itu, semua dewa menjadi rendah hati. Dengan sukacita penuh bhakti dan tangan bersedekap, mereka memuji Śambhu—Śiva sendiri, Tuhan yang membawa kemuliaan.

Verse 29

देवा ऊचुः । देवदेव महादेव गिरिजेश महाप्रभो । किं जातमधुना नाथ तव माया दुरत्यया

Para dewa berkata: “Wahai Dewa para dewa, Mahādeva, Girijeśa, Tuhan Yang Mahamulia! Wahai Nātha, apakah yang kini terjadi melalui māyā-Mu yang sukar dilampaui?”

Verse 30

सगर्भाश्च वयं जाता दह्यमानाश्च रेतसा । तव शंभो कुरु कृपां निवारय दशामिमाम्

Kami telah mengandung dan kini tersengat terbakar oleh daya benih itu. Wahai Śambhu, limpahkanlah belas kasih dan singkirkanlah keadaan kami ini.

Verse 31

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्याऽमरनुतिं परमेशश्शिवापतिः । आजगाम द्रुतं द्वारि यत्र देवाः स्थिता मुने

Brahmā bersabda: Mendengar kidung pujian para dewa abadi, Parameśvara Śiva—Śivāpati, Tuhan Pārvatī—segera datang ke ambang pintu tempat para dewa berdiri, wahai resi.

Verse 32

आगतं शंकरं द्वारि सर्वे देवाश्च साच्युताः । प्रणम्य तुष्टुवुः प्रीत्या नर्तका भक्तवत्सलम्

Saat Śaṅkara tiba di ambang pintu, semua dewa bersama Acyuta bersujud hormat dan dengan sukacita penuh bhakti memuji-Nya—Natarāja, penari agung yang mengasihi para bhakta.

Verse 33

देवा ऊचुः । शंभो शिव महेशान त्वां नतास्स्म विशेषतः । रक्ष नश्शरणापन्नान्दह्यमानांश्च रेतसा

Para dewa berkata: “Wahai Śambhu, wahai Śiva, wahai Maheśāna! Dengan sungguh-sungguh kami bersujud kepada-Mu. Lindungilah kami yang berlindung pada-Mu, yang sedang tersengat oleh retas.”

Verse 34

इदं दुःखं हर हर भवामो हि मृता ध्रुवम् । त्वां विना कस्समर्थोऽद्य देवदुःखनिवा रणे

“Wahai Hara, wahai Hara—lenyapkanlah duka ini! Tanpa-Mu kami pasti binasa. Siapakah hari ini, tanpa-Mu, mampu meniadakan derita para dewa di tengah pertempuran?”

Verse 35

ब्रह्मोवाच । इति दीनतरं वाक्यमाकर्ण्य सुरराट् प्रभुः । प्रत्युवाच विहस्याऽथ स सुरान् भक्तवत्सलः

Brahmā berkata: Mendengar kata-kata yang amat rendah hati itu, Raja para dewa, Tuhan yang perkasa—pengasih para bhakta—tersenyum lalu menjawab para dewa.

Verse 36

शिव उवाच । हे हरे हे विधे देवास्सर्वे शृणुत मद्वचः । भविष्यति सुखं वोऽद्य सावधाना भवन्तु हि

Śiva bersabda: “Wahai Hari, wahai Vidhātā (Brahmā), dan semua dewa, dengarkan firman-Ku. Hari ini kebahagiaan dan kelegaan akan datang kepadamu; maka waspadalah.”

Verse 37

एतद्वमत मद्वीर्यं द्रुतमेवाऽखिलास्सुराः । सुखिनस्तद्विशेषेण शासनान्मम सुप्रभो

Ketahuilah ini sebagai daya dari sisi kiri-Ku. Dengan titah-Ku, wahai para dewa, kalian semua segera menjadi bahagia dan memperoleh sukacita yang istimewa.

Verse 38

ब्रह्मोवाच । इत्याज्ञां शिरसाऽधाय विष्ण्वाद्यास्सकलास्सुराः । अकार्षुर्वमनं शीघ्रं स्मरंतश्शिवमव्ययम्

Brahmā berkata: Setelah menerima titah itu di atas kepala dengan hormat, semua dewa yang dipimpin Viṣṇu segera memuntahkan, sambil mengingat Śiva, Tuhan yang tak binasa.

Verse 39

तच्छंभुरेतस्स्वर्णाभं पर्वताकारमद्भुतम् । अभवत्पतितं भूमौ स्पृशद् द्यामेव सुप्रभम्

Kemudian benih Śambhu, berkilau laksana emas dan menakjubkan bagaikan gunung, jatuh ke bumi; sinarnya begitu cemerlang seakan menyentuh langit.

Verse 40

अभवन्सुखिनस्सर्वे सुरास्सर्वेऽच्युतादयः । अस्तुवन् परमेशानं शंकरं भक्तवत्सलम्

Kemudian semua dewa, mulai dari Acyuta (Wisnu), menjadi bersukacita. Mereka memuji Parameśāna Śaṅkara, Tuhan Tertinggi yang penuh kasih kepada para bhakta.

Verse 41

पावकस्त्वभवन्नैव सुखी तत्र मुनीश्वर । तस्याज्ञां परमोऽदाद्वै शंकरः परमेश्वरः

Wahai raja para resi, di sana Pāvaka (Dewa Api) sama sekali tidak tenteram; namun Śaṅkara, Sang Parameśvara, menerima dan melaksanakan permohonannya dengan hormat.

Verse 42

ततस्सवह्निर्विकलस्सांजलिर्नतको मुने । अस्तौच्छिवं सुखी नात्मा वचनं चेदमब्रवीत्

Kemudian, wahai resi, Dewa Api itu terguncang dan gelisah, menunduk dengan kedua tangan bersedekap. Setelah memuji Śiva yang membawa keberkahan, hatinya menjadi tenang, lalu ia berkata demikian.

Verse 43

अग्निरुवाच । देवदेव महेशान मूढोऽहं तव सेवकः । क्षमस्व मेऽपराधं हि मम दाहं निवारय

Agni berkata: “Wahai Dewa para dewa, wahai Maheśāna! Aku, meski hamba-Mu, telah tersesat oleh kebodohan. Ampunilah pelanggaranku dan redakanlah kobaran bakarku.”

Verse 44

त्वं दीनवत्सल स्वामिञ्शंकरः परमेश्वरः । प्रत्युवाच प्रसन्नात्मा पावको दीनवत्सलम्

Dengan hati yang lega, Pāvaka menjawab kepada Sang Tuan yang pengasih kepada yang papa: “Engkau adalah Śaṅkara, Parameśvara, Sang Pelindung kaum hina.”

Verse 45

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य शुचेर्वाणीं स शंभुः परमेश्वरः । प्रत्युवाच प्रसन्नात्मा पावकं दीनवत्सलः

Brahmā berkata: Setelah mendengar ucapan Śuci demikian, Śambhu Sang Parameśvara, berhati tenang dan penuh kasih kepada yang menderita, pun menjawab Pāvaka.

Verse 46

शिव उवाच । कृतं त्वनुचितं कर्म मद्रेतो भक्षितं हि यत् । अतोऽनिवृत्तस्ते दाहः पापाधिक्यान्मदाज्ञया

Siwa berkata: "Engkau telah melakukan perbuatan yang tidak pantas, karena engkau telah memakan benih-Ku. Oleh karena itu, atas perintah-Ku, rasa bakarmu tidak akan reda—karena besarnya dosa yang terlibat."

Verse 47

इदानीं त्वं सुखी नाम शुचे मच्छरणागतः । अतः प्रसन्नो जातोऽहं सर्वं दुःखं विनश्यति

Sekarang, wahai yang suci, engkau memang menjadi bahagia, karena engkau telah berlindung kepada-Ku. Oleh karena itu Aku telah menjadi senang, dan semua penderitaanmu hancur.

Verse 48

कस्याश्चित्सुस्त्रियां योनौ मद्रेतस्त्यज यत्नतः । भविष्यति सुखी त्वं हि निर्दाहात्मा विशेषतः

Dengan usaha yang hati-hati, lepaskan benih-Ku ke dalam rahim seorang wanita yang berbudi luhur. Maka engkau memang akan menjadi bahagia, dan secara khusus batinmu akan bebas dari siksaan yang membakar.

Verse 49

ब्रह्मोवाच । शंभुवाक्यं निशम्येति प्रत्युवाच शनैः शुचिः । सांजलिर्नतकः प्रीत्या शंकरं भक्तशंकरम्

Brahma berkata: Setelah mendengar kata-kata Sambhu, dia yang suci menjawab dengan lembut. Dengan tangan terkatup dalam rasa hormat dan membungkuk dengan kasih sayang, dia menyapa Sankara—Siwa, yang selalu murah hati kepada para pemuja-Nya.

Verse 50

दुरासदमिदं तेजस्तव नाथ महेश्वर । काचिन्नास्ति विना शक्त्या धर्तुं योनौ जगत्त्रये

Wahai Tuhan, Mahadewa, kemegahan-Mu ini tidak dapat didekati. Di tiga dunia, tidak ada seorang pun yang dapat menanggungnya di dalam rahim—tanpa Sakti.

Verse 51

इत्थं यदाऽब्रवीद्वह्निस्तदा त्वं मुनिसत्तम । शंकरप्रेरितः प्रात्थ हृदाग्निमुपकारकः

Ketika Agni berkata demikian, wahai resi terbaik, terdorong oleh Śaṅkara engkau menerima api batin di hati itu dan menjadi penolong dalam penyalaan serta tujuannya.

Verse 52

नारद उवाच । शृणु मद्वचनं वह्ने तव दाहहरं शुभम् । परमानंददं रम्यं सर्वकष्टनिवारकम्

Nārada berkata: “Wahai Vahni (Agni), dengarkan ucapanku; kata-kata suci ini akan melenyapkan rasa terbakar dalam dirimu, indah, memberi kebahagiaan tertinggi, dan menyingkirkan segala derita.”

Verse 53

कृत्वोपायमिमं वह्ने सुखी भव विदाहकः । शिवेच्छया मया सम्यगुक्तं तातेदमादरात्

Wahai Vahni (Agni), laksanakanlah upaya ini dan jadilah tenteram, menjadi pembakar yang semestinya (pemakan persembahan). Atas kehendak Śiva aku telah mengucapkannya dengan tepat; wahai anak, terimalah dengan hormat.

Verse 54

तपोमासस्नानकर्त्र्यस्त्रियो यास्स्युः प्रगे शुचे । तद्देहेषु स्थापय त्वं शिवरेतस्त्विदं महत्

Wahai yang suci, pada waktu fajar, ke dalam tubuh para wanita yang menjalankan kaul Tapomāsa dengan mandi ritual, tempatkanlah daya-benih Śiva yang agung ini.

Verse 55

ब्रह्मोवाच । तस्मिन्नवसरे तत्रा ऽगतास्सप्तमुनिस्त्रियः । तपोमासि स्नानकामाः प्रातस्सन्नियमा मुने

Brahmā bersabda: Wahai resi, pada saat itu juga istri-istri tujuh resi datang ke sana. Di bulan suci Tapomāsa, ingin melakukan mandi ritual, mereka tiba pada pagi hari dengan disiplin kaul dan tata-laku.

Verse 56

स्नानं कृत्वा स्त्रियस्ता हि महाशीतार्द्दिताश्च षट् । गंतुकामा मुने याता वह्निज्वालासमीपतः

Setelah mandi, keenam perempuan itu tersiksa oleh dingin yang amat; hendak beranjak pergi, wahai resi, mereka mendekati nyala api.

Verse 57

विमोहिताश्च ता दृष्ट्वारुन्धती गिरिशाज्ञया । निषिषेध विशेषेण सुचरित्र सुबोधिनी

Melihat para wanita itu terpesona dan bingung, Arundhatī—berbudi luhur dan berpengertian jernih—atas perintah Girijā menahan mereka dengan tegas secara khusus dan menuntun kembali ke jalan dharma.

Verse 58

ताः षड् मुनिस्त्रियो मोहाद्धठात्तत्र गता मुने । स्वशीतविनिवृत्त्यर्थं मोहिताः शिवमायया

Wahai resi, keenam istri para muni itu karena delusi tiba-tiba pergi ke sana; demi mengusir dingin mereka sendiri, mereka dibuat terpesona oleh māyā Śiva.

Verse 59

तद्रेतःकणिकास्सद्यस्तद्देहान् विविशुर्मुने । रोमद्वाराऽखिला वह्निरभूद्दाहविवर्जितः

Wahai resi, butir-butir halus dari benihnya seketika memasuki tubuh mereka melalui pori-pori kulit; dan api yang meresap ke setiap pori menjadi tanpa daya membakar, reda oleh titah ilahi Śiva.

Verse 60

अंतर्धाय द्रुतं वह्निर्ज्वालारूपो जगाम ह । सुखी स्वलोकं मनसा स्मरंस्त्वां शंकरं च तम्

Kemudian Agni segera lenyap, berangkat dalam wujud nyala api. Dengan hati tenteram ia kembali ke alamnya sendiri, sambil batin mengingat Engkau—Śaṅkara yang maṅgala.

Verse 61

सगर्भास्ताः स्त्रियस्साधोऽभवन् दाहप्रपीडिताः । जग्मुस्स्वभवनं तातारुंधती दुःखिताऽग्निना

Wahai orang suci, para wanita yang sedang mengandung itu tersiksa oleh panas yang membakar. Mereka kembali ke rumah masing-masing; dan Arundhatī pun, diliputi duka oleh derita api itu, pulang dengan sedih.

Verse 62

दृष्ट्वा स्वस्त्रीगतिं तात नाथाः क्रोधाकुला द्रुतम् । तत्यजुस्ताः स्त्रियस्तात सुसंमंत्र्य परस्परम्

Melihat langkah yang diambil oleh istri-istri mereka, wahai yang terkasih, para suami segera diliputi amarah. Mereka berunding satu sama lain dan seketika meninggalkan para wanita itu.

Verse 63

अथ ताः षट् स्त्रियस्सर्वा दृष्ट्वा स्वव्यभिचारकम् । महादुःखान्वितास्ताताऽभवन्नाकुलमानसाः

Kemudian keenam perempuan itu, melihat pelanggaran mereka sendiri, diliputi duka yang besar; batin mereka menjadi sangat gelisah dan tersiksa.

Verse 64

तत्यजुश्शिव रेतस्तद्गर्भरूपं मुनिस्त्रियः । ता हिमाचलपृष्ठेऽथाभवन् दाहविवर्जिताः

Para istri para resi lalu melepaskan benih Śiva yang telah berwujud janin; kemudian di lereng Himācala mereka terbebas dari panas membakar yang menyiksa.

Verse 65

असहञ्शिवरेतस्तद्धिमाद्रिः कंपमुद्वहन् । गंगायां प्राक्षिपत्तूर्णमसह्यं दाहपीडितः

Tak sanggup menanggung benih Śiva yang dahsyat itu, Himālaya—bergetar—segera melemparkannya ke Sungai Gaṅgā, tersiksa oleh panas yang tak tertahankan.

Verse 66

गंगयाऽपि च तद्वीर्यं दुस्सहं परमात्मनः । निःक्षिप्तं हि शरस्तंबे तरंगैः स्वैर्मुनीश्वर

Wahai tuan para resi, bahkan Gaṅgā pun mendapati daya-energi Sang Paramātman itu tak tertahankan; maka dengan gelombangnya sendiri ia melemparkannya ke rumpun ilalang.

Verse 67

पतितं तत्र तद्रेतो द्रुतं बालो बभूव ह । सुन्दरस्सुभगः श्रीमांस्तेजस्वी प्रीतिवर्द्धनः

Ketika benih itu jatuh di sana, seketika ia menjadi seorang anak—indah, membawa pertanda suci, penuh kemuliaan, bercahaya, dan penambah sukacita.

Verse 68

मार्गमासे सिते पक्षे तिथौ षष्ठ्यां मुनीश्वर । प्रादुर्भावोऽभवत्तस्य शिवपुत्रस्य भूतले

Wahai para resi utama, pada bulan Mārgaśīrṣa, paruh terang, pada tithi keenam (Ṣaṣṭhī), putra Śiva itu menampakkan diri di bumi.

Verse 69

तस्मिन्नवसरे ब्रह्मन्न कस्माद्धिम शैलजा । अभूतः सुखिनौ तत्र स्वगिरौ गिरिशोऽपि च

Wahai Brahmā, pada saat itu tanpa sebab lahiriah yang jelas, putri Himālaya menjadi gelisah; dan di gunung mereka sendiri, Girīśa (Śiva) pun tidak tenteram.

Verse 70

शिवाकुचाभ्यां सुस्राव पय आनन्दसंभवम् । तत्र गत्वा च सर्वेषां सुखमासीन्मुनेऽधिकम्

Dari payudara Śivā mengalir susu yang lahir dari kebahagiaan ilahi; ketika tiba di sana, semua dipenuhi sukacita, namun sang resi merasakan kegembiraan yang lebih besar.

Verse 71

मंगलं चाऽभवत्तात त्रिलोक्यां सुखदं सताम् । खलानामभवद्विघ्नो दैत्यानां च विशेषतः

Kemudian, wahai dear, di tiga dunia muncullah kemuliaan yang membawa sukacita bagi orang saleh; namun bagi yang jahat itu menjadi rintangan, dan terutama bagi para Daitya sangat merugikan.

Verse 72

अकस्मादभवद्व्योम्नि परमो दुंदुभिध्वनिः । पुष्पवृष्टिः पपाताऽशु बालकोपरि नारद

Wahai Nārada, tiba-tiba di langit terdengar gema dahsyat genderang surgawi; seketika hujan bunga pun turun di atas sang anak.

Verse 73

विष्ण्वादीनां समस्तानां देवानां मुनिसत्तम । अभूदकस्मात्परम आनन्दः परमोत्सवः

Wahai resi terbaik, di antara semua dewa—mulai dari Viṣṇu—tiba-tiba bangkit kebahagiaan tertinggi dan perayaan yang paling agung.