Rig Veda 7.9.2 — Mandala 7, Sukta 9, Mantra 2

Sukta 7.9

Rishi: Vasiṣṭha (Vasiṣṭha-gotra; traditional ascription for Maṇḍala 7 hymns)

Devata: Agni (as Hotṛ, purifier, opener of the Paṇi doors)

Chandas: Triṣṭubh (probable for RV 7.9; hymn style strongly Triṣṭubh)

Samhita Patha (Devanagari)

स सुक्रतुर्यो वि दुरः पणीनां पुनानो अर्कं पुरुभोजसं नः । होता मन्द्रो विशां दमूनास्तिरस्तमो ददृशे राम्याणाम् ॥

Transliteration

sa sukrátur yó ví dúraḥ paṇīnām punānáḥ arkáṃ purubhójasam naḥ | hotā mandró viśā́m damū́nās tirás támo dadṛśe rāmyā́ṇām ||

Translation

Dialah Sukratu—daya kebijaksanaan yang benar—yang membuka lebar pintu-pintu para Pani (para penimbun cahaya batin); sambil memurnikan, ia menghadirkan bagi kami nyala ilham dari Sabda (Arka) yang memberi makan banyak kekuatan. Sebagai Hotar yang gembira dan bercahaya bagi umat, penghuni rumah keberadaan, ia tampak melampaui kegelapan, di antara yang indah-menyenangkan.

Word by Word

• सः: he
• सः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• सु-क्रतुः: the good-willed/wise (one)
• सु-क्रतुः: Kartā
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: क्रतु (प्रातिपदिक); उपसर्गः सु-

• यः: who
• यः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सम्बन्ध-सर्वनाम)

• वि: apart, asunder
• वि: —
• Type: Indeclinable
• Root: वि (उपसर्ग/निपात)

• दुरः: doors, gates
• दुरः: Karma
• Type: Noun
• Root: द्वार्/दुर् (प्रातिपदिक ‘द्वार’)

• पणीनाम्: of the Paṇis
• पणीनाम्: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: पणि (प्रातिपदिक)

• पुनानः: purifying himself / being purified
• पुनानः: Kartā
• Type: Participle
• Root: √पू (पूञ्) ‘to purify/cleanse’

• अर्कम्: hymn, song of praise
• अर्कम्: Karma
• Type: Noun
• Root: अर्क (प्रातिपदिक)

• पुरु-भोजसम्: bringing many benefits
• पुरु-भोजसम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: पुरु (अव्यय/विशेषण-प्रातिपदिक) + भोजस (प्रातिपदिक ‘enjoyment/benefit, bounty’)

• नः: for us / our
• नः: Sampradāna
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम)

• होता: the Hotṛ-priest, invoker
• होता: Kartā
• Type: Noun (agent)
• Root: √हु (जुहोति) + तृच् → होतृ (प्रातिपदिक)

• मन्द्रः: gladdening, pleasant-voiced
• मन्द्रः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: मन्द्र (प्रातिपदिक)

• विशाम्: of the peoples/clans
• विशाम्: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: विश् (प्रातिपदिक ‘clan, people’)

• दमूनाः: the house-dwelling (one), household ally
• दमूनाः: Kartā
• Type: Noun/Adjective
• Root: दमूना (प्रातिपदिक; ‘house-friend/house-lord’, epithet of Agni)

• तिरः: across, beyond
• तिरः: —
• Type: Indeclinable
• Root: तिरस् (अव्यय/निपात)

• तमः: darkness
• तमः: Karma
• Type: Noun
• Root: तमस् (प्रातिपदिक)

• ददृशे: has appeared / has been seen
• ददृशे: —
• Type: Verb
• Root: √दृश् (दर्शने) — परस्मैपद/आत्मनेपद परिपाटि; परोक्ष (परफेक्ट) रूप

• राम्याणाम्: of the delightful (things/realms)
• राम्याणाम्: Adhikaraṇa
• Type: Adjective (substantivized)
• Root: राम्य (प्रातिपदिक; ‘delightful, lovely’)