The Outline (Anukramaṇī) of the Vāyavīya (Vāyu) Purāṇa

Verse 1

ब्रह्मोवाच । श्रृणु विप्र प्रवक्ष्यामि पुराणं वायवीयकम् । यस्मिञ्च्छ्रुते लभद्धाम रुद्रस्य परमात्मनः ॥ १ ॥

Brahmā bersabda: “Dengarlah, wahai brāhmaṇa; akan kuuraikan Vāyavīya Purāṇa. Dengan mendengarnya, seseorang meraih kediaman tertinggi Rudra, Sang Ātman Tertinggi.”

Verse 2

चतुर्विंशतिसाहस्रं तत्पुराणं प्रकीर्तितम् । श्वेतकल्पप्रसंगेन धर्मानत्राह मारुतः ॥ २ ॥

Purāṇa itu dinyatakan berjumlah dua puluh empat ribu śloka. Di sini, terkait Śvetakalpa, Māruta (Vāyu) menguraikan prinsip-prinsip Dharma.

Verse 3

तद्बायवीयनुदितं भागद्वयसमन्वितम् । सर्गादिलक्षणं यत्र प्रोक्तं विप्र सविस्तरम् ॥ ३ ॥

Wahai brāhmaṇa, Purāṇa yang diproklamasikan dalam tradisi Vāyavīya itu terdiri dari dua bagian; di dalamnya ciri-ciri seperti sarga (penciptaan) dan seterusnya dijelaskan dengan rinci.

Verse 4

मन्वंतरेषु वंशाश्च राज्ञां ये यत्र कीर्तिताः । गयासुरस्य हननं विस्तराद्यत्र कीर्तितम् ॥ ४ ॥

Dalam berbagai Manvantara, silsilah para raja disebutkan sesuai tempatnya masing-masing; dan di sana pula pembinasaan asura Gayāsura dituturkan dengan rinci.

Verse 5

मासानां चैव माहात्म्यं माघस्योक्तं फलाधिकम् । दानधर्मा राजधर्मा विस्तरेणोदिता स्तथा ॥ ५ ॥

Keagungan bulan-bulan juga dijelaskan, terutama kemuliaan bulan Māgha yang memberi buah pahala lebih tinggi; demikian pula dharma derma (dāna) dan dharma raja diuraikan dengan rinci.

Verse 6

भूपातालककुब्व्योमचारिणां यत्र निर्णयः । व्रतादीनां च पूर्वोऽयं विभागः समुदाहृतः ॥ ६ ॥

Di sini ditetapkan penjelasan tentang para pengembara di bumi, alam bawah, penjuru-penjuru, dan langit; serta pembagian terdahulu mengenai vrata (kaul) dan laku-laku sejenis juga diuraikan dengan tepat.

Verse 7

उत्तरे तस्य भागेतु नर्मदातीर्थवर्णनम् । शिवस्य संहितोक्ता वै विस्तरेण मुनीश्वर ॥ ७ ॥

Pada bagian akhirnya terdapat uraian tentang tīrtha-tīrtha suci Sungai Narmadā; wahai pemuka para resi, sebagaimana dinyatakan dalam Saṃhitā Śiva, demikian pula dijelaskan dengan rinci.

Verse 8

यो देवः सर्वदेवानां दुर्विज्ञेयः सनातनः । स तु सर्वात्मना यस्यास्तीरे तिष्ठति संततम् ॥ ८ ॥

Sang Dewa Kekal yang sukar dipahami bahkan oleh semua dewa, Ia bersemayam di sana senantiasa, sebagai Ātman yang meliputi segalanya, di tepi tempat suci itu.

Verse 9

इदं ब्रह्मा हारीरिदं साक्षाच्चेदं परो हरः । इदं ब्रह्म निराकारं कैवल्यं नर्मदाजलम् ॥ ९ ॥

Inilah Brahmā, inilah Hari; inilah secara langsung Hara Tertinggi (Śiva). Inilah Brahman tanpa rupa; inilah kaivalya—air suci Narmadā.

Verse 10

ध्रुवं लोकहितार्थाय शिवेन स्वशरीरतः । शक्तिः कापि सरिदृपा रेवेयमवतारिता ॥ १० ॥

Demi kesejahteraan dunia, Śiva menurunkan suatu Śakti ilahi dari tubuhnya sendiri dalam wujud sungai—dialah Revā ini.

Verse 11

ये वसंत्युत्तरे कूले रुद्रस्यानुचरा हि ते । वसंति याम्यतीरे ये लोकं ते यांति वैष्णवम् ॥ ११ ॥

Mereka yang tinggal di tepi utara adalah para pengikut Rudra; sedangkan yang tinggal di tepi selatan mencapai loka Vaiṣṇava.

Verse 12

ॐकारेश्वरमारभ्ययावत्पश्चिमसागरः । संगमाः पंच च त्रिंशन्नदीनां पापनाशनी ॥ १२ ॥

Mulai dari Oṃkāreśvara hingga Samudra Barat, ada tiga puluh lima pertemuan sungai (saṅgama)—semuanya penghancur dosa.

Verse 13

दशैकमुत्तरे तीरे त्रयोविंशतिर्दक्षिणे । पंचत्रिंशत्तमः प्रोक्तो रेवासागरसगमः ॥ १३ ॥

Di tepi utara ada sebelas (tīrtha), di tepi selatan ada dua puluh tiga; yang ketiga puluh lima disebut sebagai saṅgama Revā dengan samudra.

Verse 14

संगमैः सहितान्येव रेवातीरद्वयेऽपि च । चतुःशतानि तीर्थानि प्रसिद्धानि च संति हि ॥ १४ ॥

Bersama tempat-tempat pertemuan sungai yang suci, di kedua tepi Revā (Narmadā) sungguh terdapat empat ratus tīrtha yang termasyhur.

Verse 15

षष्टितीर्थसहस्राणि षष्टिकोट्यो मुनीश्वर । संति चान्यानि रेवायास्तीरयुग्मे पदे पदे ॥ १५ ॥

Wahai penguasa para resi, ada enam puluh ribu tīrtha dan enam puluh krore para muni; dan selain itu, di kedua tepi Revā (Narmadā) pada setiap langkah ada pula tempat-tempat suci lainnya.

Verse 16

संहितेयं महापुण्या शिवस्य परमात्मनः । नर्मदाचरितं यत्र वायुना परिकीर्तितम् ॥ १६ ॥

Saṃhitā ini amat penuh pahala suci, milik Śiva Sang Paramātman; di dalamnya kisah suci Narmadā dimasyhurkan luas oleh Vāyu.

Verse 17

लिखित्वेदं पुराणं तु गुडधेनुसमन्वितम् । श्रावण्यां यो ददेद्भक्त्या ब्राह्मणाय कुटुंबिने ॥ १७ ॥

Barang siapa menyuruh menuliskan Purāṇa ini, lalu pada hari Śrāvaṇī (purnama Śrāvaṇa) mempersembahkannya dengan bhakti kepada seorang Brāhmaṇa berumah tangga, disertai dāna ‘sapi-jaggery’ (guḍa-dhenu)—(ia memperoleh pahala agung).

Verse 18

रुद्रलोके वसेत्सोऽपि यावदिंद्राश्चतुर्द्दश । यः श्रावयेद्वा श्रृणुयाद्वायवीयमिदं नरः ॥ १८ ॥

Orang yang membuat bagian Vāyavīya ini dibacakan, atau yang sendiri mendengarkannya, akan berdiam di Rudraloka selama masa empat belas Indra (empat belas manvantara).

Verse 19

नियमेन हविष्याशी स रुद्रो नात्र संशयः । यश्चानुक्रमणीमेतां श्रृणोति श्रावयेत्तथा ॥ १९ ॥

Barangsiapa dengan disiplin menjalani tapa-aturan dan menyantap makanan haviṣya, ia seakan menjadi berwujud Rudra—tanpa keraguan. Dan siapa yang mendengar Anukramaṇikā ini atau membuatnya dibacakan bagi orang lain, ia pun memperoleh pahala.

Verse 20

सोऽपि सर्वपुराणस्य फलं श्रवणजं लभेत् ॥ २० ॥

Ia pun akan memperoleh buah rohani yang lahir dari mendengar—yakni pahala seakan mendengar seluruh Purāṇa.

Verse 21

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने चतुर्थपादे वायुपुराणानुक्रमणीनिरूपणं नाम पञ्चनवतितमोऽध्यायः ॥ ९५ ॥

Demikian berakhir bab ke-95, berjudul “Uraian Anukramaṇī (garis besar) Vāyu Purāṇa,” dalam Bagian Pertama Śrī Bṛhannāradīya Purāṇa, pada Bṛhad-upākhyāna, pada Pada keempat.