Adhyaya 30

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वंविभागे एकोनत्रिशो ऽध्यायः सूत उवाच स शिष्यैः संवृतो धीमान् गुरुर्द्वैपायनो मुनिः / जगाम विपुलं लिङ्गमोङ्कारं मुक्तिदायकम्

Demikianlah, dalam Śrī Kūrma Purāṇa, himpunan enam ribu śloka pada bagian awal, (dimulai) bab ketiga puluh. Sūta berkata: Sang guru bijaksana, muni Dvaipāyana (Vyāsa), dikelilingi murid-muridnya, pergi menuju Oṅkāra-Liṅga yang agung, pemberi mokṣa.

Verse 2

तत्राभ्यर्च्य महादेवं शिष्यैः सह महामुनिः / प्रोवाच तस्य माहात्म्यं मुनीनां भावितात्मनाम्

Di sana, setelah memuja Mahādeva bersama para muridnya, sang mahāmuni menyampaikan kemuliaan-Nya kepada para resi yang jiwanya telah disucikan dan ditata batinnya.

Verse 3

इदं तद् विमलं लिङ्गमोङ्कारं नाम शोभनम् / अस्य स्मरणमात्रेण मुच्यते सर्वपातकैः

Inilah Liṅga yang suci tanpa noda, bernama Oṅkāra yang mulia; dengan mengingatnya saja, seseorang terbebas dari segala dosa dan kejatuhan.

Verse 4

एतत् परतरं ज्ञानं पञ्चयतनमुत्तमम् / सेवितं सूरिभिर्नित्यं वाराणस्यां विमोक्षदम्

Inilah pengetahuan yang melampaui—pemujaan Pañcāyatana yang tertinggi. Senantiasa diamalkan para bijak; di Vārāṇasī ia menganugerahkan mokṣa.

Verse 5

अत्र साक्षान्महादेवः पञ्चायतनविग्रहः / रमते भगवान् रुद्रो जन्तूनामपवर्गदः

Di sini Mahādeva sendiri hadir nyata dalam wujud Pañcāyatana. Di sini Bhagavān Rudra bersemayam dengan sukacita, penganugerah apavarga (pembebasan akhir) bagi makhluk.

Verse 6

यत् तत् पाशुपतं ज्ञानं पञ्चार्थमिति शब्द्यते / तदेतद् विमलं लिङ्गमोङ्कारे समवस्थितम्

Pengetahuan Pāśupata yang disebut ‘Pañcārtha’—itulah Liṅga yang suci tanpa noda, bersemayam dalam Oṃkāra.

Verse 7

शान्त्यतीता तथा शान्तिर्विद्या चैव परा कला / प्रतिष्ठा च निवृत्तिश्च पञ्चार्थं लिङ्गमैश्वरम्

Keadaan melampaui damai dan juga damai; demikian pula vidyā dan parā-kalā; serta pratiṣṭhā dan nivṛtti—itulah lima makna (pañcārtha) dari Liṅga Īśvara.

Verse 8

पञ्चानामपि देवानां ब्रह्मादीनां सदाश्रयम् / ओङ्कारबोधकं लिङ्गं पञ्चायतनमुच्यते

Liṅga yang senantiasa menjadi naungan bagi lima dewa—bermula dari Brahmā—serta menyingkap makna Oṃkāra, itulah yang disebut Pañcāyatana.

Verse 9

संस्मरेदैश्वरं लिङ्गं पञ्चायतनमव्ययम् / देहान्ते तत्परं ज्योतिरानन्दं विशते बुधः

Orang bijak hendaknya senantiasa mengingat liṅga Tuhan—Pañcāyatana yang tak binasa. Pada akhir hayat, dengan sepenuh bakti kepada-Nya, ia memasuki Cahaya cemerlang yang merupakan Kebahagiaan (Ānanda).

Verse 10

अत्र देवर्षयः पूर्वं सिद्धा ब्रह्मर्षयस्तथा / उपास्य देवमीशानं प्राप्तवन्तः परं पदम्

Di tempat ini pada zaman dahulu para dewa-ṛṣi, para siddha, dan para brahma-ṛṣi, setelah memuja Tuhan Īśāna, mencapai kedudukan tertinggi.

Verse 11

मत्स्योदर्यास्तटे पुण्यं स्थानं गुह्यतमं शुभम् / गोचर्ममात्रं विप्रेन्द्रा ओङ्कारेश्वरमुत्तमम्

Di tepi sungai Matsyodarī ada tempat suci yang penuh pahala, paling rahasia, dan membawa keberkahan. Wahai para brāhmaṇa utama, meski hanya seluas kulit sapi, itulah dham tertinggi Oṅkāreśvara.

Verse 12

कृत्तिवासेश्वरं लिङ्गः मध्यमेश्वरमुत्तमम् / विश्वेश्वरं तथोङ्कारं कपर्देश्वरमेव च

Liṅga-liṅga Śiva itu adalah: Kṛttivāseśvara, Madhyameśvara yang mulia, Viśveśvara, demikian pula Oṅkāra, dan juga Kapardeśvara.

Verse 13

एतानि गुह्यलिङ्गानि वाराणस्यां द्विजोत्तमाः / न कश्चिदिह जानाति विना शंभोरनुग्रहात्

Wahai yang terbaik di antara kaum dvija, inilah liṅga-liṅga rahasia di Vārāṇasī; tanpa anugerah Śambhu (Śiva), tiada seorang pun di sini sungguh mengenalnya.

Verse 14

एवमुक्त्वा ययौ कृष्णः पाराशर्यो महामुनिः / कृत्तिवासेश्वरं लिङ्गं द्रष्टुं देवस्य शूलिनः

Setelah berkata demikian, Mahamuni Kṛṣṇa Dvaipāyana putra Parāśara berangkat untuk menatap Liṅga Kṛttivāseśvara milik Dewa pemegang triśūla (Śiva).

Verse 15

समभ्यर्च्य तथा शिष्यैर्माहात्म्यं कृत्तिवाससः / कथयामास शिष्येभ्यो भगवान् ब्रह्मवित्तमः

Sesudah memuja dengan tata cara suci bersama para muridnya, Sang Bhagavān—terunggul di antara para pengenal Brahman—menuturkan kemuliaan Kṛttivāsa (Śiva) kepada para murid.

Verse 16

अस्मिन् स्थाने पुरा दैत्यो हस्ती भूत्वा भवान्तिकम् / ब्राह्मणान् हन्तुमायातो ये ऽत्र नित्यमुपासते

Di tempat ini dahulu kala, seorang daitya menjelma menjadi gajah dan mendekat, berniat membunuh para brāhmaṇa yang senantiasa bersembah-bhakti di sini.

Verse 17

तेषां लिङ्गान्महादेवः प्रादुरासीत् त्रिलोचनः / रक्षणार्थं द्विजश्रेष्ठा भक्तानां भक्तवत्सलः

Wahai yang terbaik di antara para dvija, dari liṅga mereka Mahādeva yang bermata tiga menampakkan diri demi perlindungan, sebab Ia bhaktavatsala—penuh kasih kepada para pemuja-Nya.

Verse 18

हत्वा गजाकृतिं दैत्यं शूलेनावज्ञया हरः / वसस्तस्याकरोत् कृत्तिं कृत्तिवासेश्वरस्ततः

Hara membunuh daitya yang berwujud gajah itu dengan triśūla-Nya, dengan sikap meremehkan musuh; lalu Ia menjadikan kulitnya sebagai pakaian. Karena itu Ia dikenal sebagai Kṛttivāseśvara.

Verse 19

अत्र सिद्धिं परां प्राप्ता मुनयो मुनिपुङ्गवाः / तेनैव च शरीरेण प्राप्तास्तत् परमं पदम्

Di sini para resi agung mencapai kesempurnaan tertinggi; dan dengan tubuh yang sama mereka meraih Keadaan Tertinggi (Paramapada).

Verse 20

विद्या विद्येश्वरा रुद्राः शिवाये च प्रकीर्तिताः / कृत्तिवासेश्वरं लिङ्गं नित्यमावृत्य संस्थिताः

Vidyā-Vidyā ilahi, para Vidyeśvara, para Rudra, dan para gaṇa Śiva—yang dipuji sebagai milik Śiva—senantiasa berdiam di sana, terus-menerus mengelilingi Liṅga Kṛttivāseśvara.

Verse 21

ज्ञात्वा कलियुगं घोरमधर्मबहुलं जनाः / कृत्तिवासं न मुञ्चन्ति कृतार्थास्ते न संशयः

Mengetahui Kali-yuga amat mengerikan dan sarat adharma, orang-orang tidak meninggalkan Kṛttivāsa; mereka pasti menjadi berhasil dalam tujuan rohani, tanpa ragu.

Verse 22

जन्मान्तरसहस्त्रेण मोक्षो ऽन्यत्राप्यते न वा / एकेन जन्मना मोक्षः कृत्तिवासे तु लभ्यते

Di tempat lain, mokṣa mungkin dicapai setelah seribu kelahiran—atau bahkan tidak sama sekali; tetapi di Kṛttivāsa, mokṣa diperoleh dalam satu kelahiran.

Verse 23

आलयः सर्वसिद्धानामेतत् स्थानं वदन्ति हि / गोपितं देवदेवेन महादेवेन शंभुना

Mereka menyatakan tempat ini sebagai kediaman semua Siddha; tempat ini disembunyikan dan dilindungi oleh Dewa para dewa, Mahādeva Śambhu.

Verse 24

युगे युगे ह्यत्र दान्ता ब्राह्मणा वेदपारागाः / उपासते महादेवं जपन्ति शतरुद्रियम्

Pada setiap yuga, di tempat suci ini para brahmana yang terkendali dan mahir menyeberangi samudra Weda memuja Mahadewa serta melantunkan himne Śatarudrīya.

Verse 25

स्तुवन्ति सततं देवं त्र्यम्बकं कृत्तिवाससम् / ध्यायन्ति हृदये देवं स्थाणुं सर्वान्तरं शिवम्

Mereka senantiasa memuji Dewa Tryambaka, Sang Kṛttivāsa, dan di dalam hati bermeditasi pada Sthāṇu—Śiva yang bersemayam sebagai batin terdalam semua makhluk.

Verse 26

गायन्ति सिद्धाः किल गीतकानि ये वाराणस्यां निवसन्ति विप्राः / तेषामथैकेन भवेन मुक्तिर् ये कृत्तिवासं शरणं प्रपन्नाः

Para siddha sungguh menyanyikan kidung suci tentang para brahmana yang tinggal di Vārāṇasī; bagi mereka yang berlindung pada Kṛttivāsa, pembebasan datang dalam satu kelahiran saja.

Verse 27

संप्राप्य लोके जगतामभीष्टं सुदुर्लभं विप्रकुलेषु जन्म / ध्याने समाधाय जपन्ति रुद्रं ध्यायन्ति चित्ते यतयो महेशम्

Setelah memperoleh di dunia ini apa yang paling didambakan makhluk—kelahiran dalam keluarga brahmana yang amat langka—para pertapa meneguhkan diri dalam meditasi dan samādhi, menjapa Rudra serta merenungkan Maheśa dalam batin.

Verse 28

आराधयन्ति प्रभुमीशितारं वाराणसीमध्यगता मुनिन्द्राः / यजन्ति यज्ञैरभिसंधिहीनाः स्तुवन्ति रुद्रं प्रणमन्ति शंभुम्

Para resi utama yang berdiam di jantung Vārāṇasī memuja Sang Prabhu, Penguasa Tertinggi; tanpa pamrih mereka mempersembahkan yajña, memuji Rudra, dan bersujud kepada Śambhu.

Verse 29

नमो भवायामलयोगधाम्ने स्थाणुं प्रपद्ये गिरिशं पुराणम् / स्मरामि रुद्रं हृदये निविष्टं जाने महादेवमनेकरूपम्

Salam hormat kepada Bhava, kediaman Yoga yang suci tanpa noda. Aku berlindung pada Sthāṇu, Girīśa yang purba. Aku mengingat Rudra yang bersemayam di hati; aku mengenal Mahādeva yang berwujud tak terhitung.