Varaha Purana 145.14: Adhyaya 145, Shloka 14

The Greatness of the Śālagrāma Sacred Region

Devanagari script

प्राप्तश्च परमां प्रीतिं तमवोचमृषिं तदा ।। साधु ब्रह्मन्महाभाग सालङ्कायन सत्तम ।।

Recitation with translationVaraha Purana 145.14

Transliteration

prāptaś ca paramāṃ prītiṃ tam avocam ṛṣiṃ tadā || sādhu brahman mahābhāga sālaṅkāyana sattama ||

Translation

मुझे बहुत अच्छा लगा। मैंने उस रिशि से कहा, वाह ब्राह्मिन, बहुत बढ़िया। सालंकायन, तम तो बड़े हो।

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• प्राप्तः: having attained
• प्राप्तः: Karta (कर्ता)
• Type: Verb
• Root: प्र + आप् (धातु) → प्राप्त (कृदन्त, भूतकर्मणि)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-निपात

• परमाम्: supreme
• परमाम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: परम (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; fem acc sg (with प्रीतिम्)

• प्रीतिम्: joy/satisfaction
• प्रीतिम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्रीति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; acc sg

• तम्: him
• तम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; pronoun masc acc sg

• अवोचम्: I said/spoke
• अवोचम्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु) (लुङ्)
• Form: लुङ् (अद्यतनभूत/अोरिस्ट), उत्तमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद; Aorist 1st sg

• ऋषिम्: to the sage
• ऋषिम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: ऋषि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; acc sg

• तदा: then
• तदा: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (time adverb)

• साधु: well done/good
• साधु: Sambandha (सम्बन्ध/उद्गार)
• Type: Indeclinable
• Root: साधु (अव्यय/सुबन्त)
• Form: प्रशंसावाचक-अव्यय (interjection/adverb of approval)

• ब्रह्मन्: O brahmin
• ब्रह्मन्: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; Vocative sg (addressing a Brahmin)

• महाभाग: O greatly fortunate one
• महाभाग: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: महा (प्रातिपदिक) + भाग (प्रातिपदिक)
• Form: बहुव्रीहि: (महान् भागः यस्य) ‘very fortunate’; पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; Vocative sg

• सालङ्कायन: O Sālaṅkāyana
• सालङ्कायन: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: सालङ्कायन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; Proper name, vocative sg

• सत्तम: O best of the good
• सत्तम: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: सत् (प्रातिपदिक) + तमप् (प्रत्यय) → सत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; superlative used as address

Speaker

Varāha

Tags

• Classical Literature
• Vaishnavism
• Purāṇic Dialogue
• Asceticism

FAQs

What is the historical significance of this verse?

It preserves the honorific register (brahman, mahābhāga) characteristic of Sanskrit courtly and ascetic discourse within Purāṇic narration.

Which geographic location is identified?

No geographic site is specified in this verse.

What is the primary ethical instruction?

It models respectful address and acknowledgment of disciplined practice as valued social-ethical conduct.