Devi Upanishad: Verse 8
अहं राष्ट्री सङ्गमनी वसूनाम् अहं सुवे पितरमस्य मूर्धन् । मम योनिरप्स्वन्तः समुद्रे । य एवं वेद स देवीपदमाप्नोति । ते देवा अब्रुवन् । नमो देव्यै महादेव्यै शिवायै सततं नमः । नमः प्रकृत्यै भद्रायै नियताः प्रणताः स्म ताम् ॥७–८॥
अहम् । राष्ट्री । सङ्गमनी । वसूनाम् । अहम् । सुवे । पितरम् । अस्य । मूर्धन् । मम । योनिः । अप्सु । अन्तः । समुद्रे । यः । एवम् । वेद । सः । देवी-पदम् । आप्नोति । ते । देवाः । अब्रुवन् । नमः । देव्यै । महा-देव्यै । शिवायै । सततम् । नमः । नमः । प्रकृत्यै । भद्रायै । नियताः । प्रणताः । स्म । ताम् ।
ahaṃ rāṣṭrī saṅgamanī vasūnām ahaṃ suve pitaram asya mūrdhan | mama yonir apsv antaḥ samudre | ya evaṃ veda sa devīpadam āpnoti | te devā abruvan | namo devyai mahādevyai śivāyai satataṃ namaḥ | namaḥ prakṛtyai bhadrāyai niyatāḥ praṇatāḥ sma tām ||7–8||
मैं इस दुनिया की रानी हूँ। मैं सभी वसु को एक साथ लाती हूँ। मैं इस दुनिया के पिता को ऊपर लाती हूँ। मेरा वतन पानी में है, समुंदर के अंदर। जो यह बात समझता है, वो देवी के पास पहुँचता है। फिर देव बोले - देवी को नमस्कार है, महा देवी को नमस्कार है। शिवा को हमेशा नमस्कार है। प्रकृति को नमस्कार है, जो भलाई लाई है। हम सब उसके आगे झुकते हैं।
I am the sovereign (rāṣṭrī), the gatherer/assembler of the Vasus; I bring forth the father of this (world) at the summit (mūrdhan). My womb is in the waters, within the ocean. Whoever thus knows (this) attains the state/abode of the Goddess. The gods said: ‘Homage to the Goddess, to the Great Goddess; to Śivā, constant homage. Homage to Prakṛti, the auspicious one; disciplined, we have bowed to her.’
- मूर्धन् इति वैदिक-रूपं ‘मूर्धानम्’ (द्वितीया एकवचन) अर्थे। अप्स्वन्तः = अप्सु + अन्तः। देवीपदम् = देवी + पदम् (षष्ठी-तत्पुरुषः)।
About this Verse
- Central concept
- Brahman as Devī (Śakti/Prakṛti) and mokṣa through vidyā (realization)
- The mahavakyas
- Supports identity-knowledge implied by ‘Aham Brahmāsmi’ via the Devī’s first-person self-revelation (aham) as the cosmic principle; not a direct Mahāvākya citation.
- Veda
- Atharva
- Chandas
- Mixed; largely Ṛgvedic-style triṣṭubh/jagatī segments embedded in Upaniṣadic prose/quotation
Yoga and practice
Devī-aham-bhāvanā (contemplation of the ‘I’ as Śakti); japa of ‘namo devyai…’ as bhakti-yoga; meditation on the ‘ocean/waters’ as the undifferentiated causal ground (kāraṇa) leading to nondual absorption.
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Upanishads in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
