Akshi Upanishad: Verse 10
तदासौ प्रथमामेकां प्राप्तो भवति भूमिकाम् । एवं विचारवान्यः स्यात्संसारोत्तरणं प्रति ॥ स भूमिकावानित्युक्तः शेषस्त्वार्य इति स्मृतः । विचारनाम्नीमितरामागतो योगभूमिकाम् ॥ श्रुतिस्मृतिसदाचारधारणाध्यानकर्मणः । मुख्यया व्याख्ययाख्याताञ्छ्रयति श्रेष्ठपण्डितान् ॥
तदा असौ प्रथमाम् एकाम् प्राप्तः भवति भूमिकाम् । एवम् विचारवान् यः स्यात् संसार-उत्तरणम् प्रति ॥ सः भूमिकावान् इति उक्तः । शेषः तु आर्यः इति स्मृतः । विचार-नाम्नीम् इतराम् आगतः योग-भूमिकाम् ॥ श्रुति-स्मृति-सदाचार-धारणा-ध्यान-कर्मणः । मुख्यया व्याख्यया आख्यातान् श्रयति श्रेष्ठ-पण्डितान् ॥
tadāsau prathamām ekāṃ prāpto bhavati bhūmikām | evaṃ vicāravān yaḥ syāt saṃsārottaraṇaṃ prati || sa bhūmikāvān ity uktaḥ śeṣas tv ārya iti smṛtaḥ | vicāranāmnīm itarām āgato yogabhūmikām || śruti-smṛti-sadācāra-dhāraṇā-dhyāna-karmaṇaḥ | mukhyayā vyākhyayākhyātān śrayati śreṣṭha-paṇḍitān ||
फिर वो पहली स्टेज पर पहुँच जाता है। जो इस तरह सोचता है, वो संसार से पार पाने के लिए तैयार हो जाता है। इसको लोग बोलते हैं कि इसने स्टेज पा ली, बाकी लोग सिर्फ अच्छे लोग रह जाते हैं। फिर वो सोचने वाली स्टेज पर पहुँचता है, जिसे कहते हैं विचार। वहाँ वो बड़े पंडित और गुरु के पास जाता है। वो उसको शास्त्र, अच्छा आचरण, ध्यान और सही काम सिखाते हैं।
Then he attains the first single stage (bhūmikā). Whoever is thus endowed with inquiry, toward crossing beyond saṃsāra—he is said to possess a stage; the rest are remembered as merely ‘noble’ (ārya). Having reached the other yogic stage named ‘Inquiry’ (vicāra), he resorts to the best learned teachers who expound, by the principal interpretation, the disciplines of śruti and smṛti, good conduct, concentration, meditation, and action.
- तदा+असौ→तदासौ
- प्रथमा+एकाम्→प्रथमामेकाम्
- विचारवान्+यः→विचारवान्यः
- शेषः+तु→शेषस्तु
- तु+आर्यः→त्वार्यः
- विचारनाम्नीम्+इतराम्→विचारनाम्नीमितराम्
- व्याख्यया+आख्यातान्→व्याख्ययाख्यातान्
- श्रुति+स्मृति+... समासः
- पण्डितान् (द्वितीया बहु)
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Upanishads in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
