Rig Veda 5.55.4: Mandala 5, Sukta 55, Mantra 4
Sukta 5.55
Rishi: Atri (Ātreya tradition)
Devata: Maruts
Chandas: Triṣṭubh (probable)
Samhita Patha (Devanagari)
आभूषेण्यं वो मरुतो महित्वनं दिदृक्षेण्यं सूर्यस्येव चक्षणम् । उतो अस्माँ अमृतत्वे दधातन शुभं यातामनु रथा अवृत्सत ॥
Transliteration
ābhūṣeṇyáṃ vo maruto mahitvanáṃ didṛkṣeṇyáṃ sū́ryasya-iva cákṣaṇam | utó asmā́m amṛtatvé dadhātana śúbhaṃ yātām ánu rathā́ avṛtsata ||
Translation
मरुत की बड़ाई सबको पसंद है। वो दिखने में इतने अच्छे हैं जैसे सूरज चमकता है। हमें भी अमरत्व दो, हमें भी मरने से बचाओ। उनकी रथ अच्छी रास्ते पर चले।
Word by Word
आभूषेण्यम्adornable, splendid
आभूषेण्यम्:
Karma (विशेषणरूपेण ‘महित्वनम्’ इत्यस्य)
TypeAdjective
Rootआ-भूष् (धातु) → आभूषेण्य (कृदन्त-प्रातिपदिक) अथवा भूषणीय
वःof you, your
वः:
— (सम्बन्ध/अधिकारः)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
मरुतःO Maruts
मरुतः:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootमरुत् (प्रातिपदिक)
महित्वनम्greatness, majesty
महित्वनम्:
Karma
TypeNoun
Rootमहित्वन (प्रातिपदिक; महित्व ‘greatness’ + -वन)
दिदृक्षेण्यम्worth seeing, desirable to behold
दिदृक्षेण्यम्:
Karma (विशेषणरूपेण ‘चक्षणम्’ इत्यस्य)
TypeAdjective
Rootदृश् (धातु) → दिदृक्ष् (इच्छार्थ-देशिदेरिवेटिव) + -एण्य (कृदन्त)
सूर्यस्यof the Sun
सूर्यस्य:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
इवlike, as
इव:
— (उपमान-निर्देशः)
TypeIndeclinable
Rootइव
चक्षणम्eye, sight, vision
चक्षणम्:
Karma
TypeNoun
Rootचक्षण (प्रातिपदिक; ‘sight/eye, seeing’)
उतोand also, moreover
उतो:
— (समुच्चय/अन्वादेश)
TypeIndeclinable
Rootउ + तो (निपातसमूहः; उ/उत + उ)
अस्मान्us
अस्मान्:
Karma
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
अमृतत्वेin immortality
अमृतत्वे:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootअमृतत्व (प्रातिपदिक)
दधातनplace (us), set (us)
दधातन:
— (क्रिया)
TypeVerb
Rootधा (धातु)
शुभम्auspiciously, to good fortune
शुभम्:
Karma/प्रकार (याताम् इत्यस्य)
TypeAdjective
Rootशुभ (प्रातिपदिक)
याताम्you two should go/come
याताम्:
— (क्रिया; मरुतो इत्यस्य)
TypeVerb
Rootया (धातु)
अनुalong, after
अनु:
—
TypeIndeclinable
Rootअनु
रथाःchariots
रथाः:
Kartā (अवृत्सत इत्यस्य)
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक)
अवृत्सतhave rolled/turned, have moved (in course)
अवृत्सत:
— (क्रिया)
TypeVerb
Rootवृत् (धातु; ‘to turn/roll, to move in a course’)
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
