Arthashastra 3.5.28: Dharmasthiya, Adhyaya 5, Sutra 28

Devanagari script

अदायादकं राजा हरेत्स्त्रीवृत्तिप्रेतकार्यवर्जमन्यत्र श्रोत्रियद्रव्यात् ॥

Recitation with translationArthashastra 3.5.28

Transliteration

adāyādakaṃ rājā haret strīvṛtti-pretakārya-varjam anyatra śrotriya-dravyāt

Translation

जिसका कोई वारिस नहीं है, राजा उसका माल ले सकता है। लेकिन औरत के खर्च और अंतिम संस्कार के पैसे अलग रखने हैं। रिशियों का माल राजा नहीं ले सकता।

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अदायादकम्: (the property/person) without an heir; heirless (estate)
• Type: Noun (adjective used substantively)
• Root: दायाद
• Form: नपुंसकलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्; नञ्-पूर्वकं (अ- + दायादक) ‘he who has no heir’

• राजा: the king
• Type: Noun
• Root: राजन्
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा एकवचनम्; कर्तृ

• हरेत्: should take (appropriate)
• Type: Verb
• Root: हृ
• Form: विधिलिङ् (optative), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; ‘should take/appropriate’

• स्त्रीवृत्ति: women’s maintenance/means of livelihood (to be reserved)
• Type: Noun
• Root: वृत्ति
• Form: स्त्रीणां वृत्तिः; स्त्रीवृत्तिः (स्त्री + वृत्ति) स्त्रीलिङ्गे द्वितीया एकवचनम् (वर्ज्यम् इत्यन्वयात्)

• प्रेतकार्य: expenses for funeral/obsequial rites
• Type: Noun
• Root: कार्य
• Form: प्रेतस्य कार्यम्; प्रेतकार्यं (प्रेत + कार्य) नपुंसकलिङ्गे द्वितीया एकवचनम् (वर्ज्यम् इत्यन्वयात्)

• वर्जम्: excluding; excepting
• Type: Verbal adjective (gerundive/PPP-like usage)
• Root: वर्ज
• Form: नपुंसकलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्; ‘excluding/excepting’ (वर्जयित्वा/वर्जितम्-अर्थे)

• अन्यत्र: except; otherwise than
• Type: Indeclinable
• Root: अन्यत्र
• Form: अव्ययम्; ‘except/otherwise than’

• श्रोत्रियद्रव्यात्: from the property of a śrotriya (learned Vedic Brahmin)
• Type: Noun
• Root: द्रव्य
• Form: श्रोत्रियस्य द्रव्यम्; श्रोत्रियद्रव्यं नपुंसकलिङ्गम्; तस्मात् = पञ्चमी एकवचनम् (ablative)

Entities Mentioned

• king/state
• women dependents
• deceased (preta)
• śrotriya

More Details

FAQs

How does this rule balance revenue with social duty?

It permits state appropriation of heirless estates, but ring-fences funds for dependents’ maintenance and mandatory rites, limiting fiscal extraction where social order would be harmed.