Adhyaya 96: The Threefold Power: The Raudrī Observance and the Manifestation of Chāmuṇḍā

Verse 1

अथ त्रिशक्तिरहरये रौद्रीव्रतम् ॥ श्रीवराह उवाच ॥ या सा नीलगिरि याता तपसे धृतमानसा । रौद्री तमोद्भवा शक्तिस्तस्याः शृणु धरे व्रतम् ॥

Ab main tumhe Raudri vrat ke baare mein batata hoon. Yeh dushmano ko khatam karne wali shakti hai. Varaha bole, Dharti, sun. Ek shakti thi jiska naam Raudri tha. Woh Neel parvat gayi thi tapasya karne. Uska mann pakka tha. Woh andher se paida hui thi. Uski kahani suno.

Verse 2

तपः कृत्वा चिरं कालं पालयाम्यखलं जगत् । एवमुद्दिश्य पञ्चाग्निं साधयामास भामिनी ॥

Usne bahut der tak tapasya ki. Usne socha, Main poori duniya ki raksha karungi. Yeh soch ke usne paanch aagon ke beech mein baith kar tapasya shuru ki. Woh aurat bahut tej thi.

Verse 3

तत्पर्याः कालान्तरे देव्यास्तपन्त्यास्तप उत्तमम् । रुरुनाम महातेजाः ब्रह्मदत्तवरोऽसुरः ॥

Kuch samay baad jab woh devi tapasya kar rahi thi, tab ek asura aaya. Uska naam Ruru tha. Woh bahut balwan tha. Brahma ne use vardan diya tha.

Verse 4

समुद्रमध्ये रत्नाढ्यं पुरमस्ति महावनम् । तत्र राजा स दैत्येन्द्रः सर्वदेवभयङ्करः ॥

Samundar ke beech mein ek shehar hai. Wahan bahut ratne hain. Uske aas-paas bada jungle hai. Wahan daityon ka raja raaj karta hai. Woh sab devtaon ke liye darravna hai.

Verse 5

अनेकशतसाहस्रकेटित्युत्तरॊत्तरैः ॥ असुरैरन्वितः श्रीमान्द्रतीयो नमुचिर्यथा

Uske saath ek bahut bada sena tha. Asuron ki sankhya badh rahi thi, sau, hazaar, phir crore. Woh chamak raha tha jaise Namuchi yuddh mein hota.

Verse 6

कालेन महता चासौ लोकपालपुराण्यथ ॥ जिगीषुः सैन्यसंवीतो देवैर्युद्धमरॊचयत्

Kaafi time baad usne jeet ka socha. Apni sena le ke woh aage badha. Lokpalon ki nagariyon ki taraf gaya aur devaton se yuddh shuru kiya.

Verse 7

उत्तिष्ठतस्तस्य महासुरस्य समुद्रतोयं ववृद्धेऽतिमात्रम् ॥ अनेकनकप्रदमीनजुष्टमालावयपर्वतसानुदेशान्

Jab woh bada asura utha, samudra ka paani bahut upar aa gaya. Pahadiyon ke kinarre aur zameen sab paani mein doob gayi. Wahan sona-chandi bhi tha aur machhliyan bhi thi.

Verse 8

अन्तःस्थितानेकसुरारि सङ्कवद्विचित्रवमायुधचित्रशोभम् ॥ भीमं बलं वर्मितचारुयोधं विनिर्ययौ सिन्धुजलादशालात्

Samudra ke andar se ek bada aur bhayanak sena bahar aayi. Woh log kavach pehne the aur acche dikhte the. Unke paas alag-alag tarah ke hathiyar the. Jaise devaton ke dushman ek saath khade ho.

Verse 9

तत्र द्विपा दैत्यवरैरुपेताः समानघण्टायुत किंकिणीकाः ॥ विनिर्ययुः स्वाकृतिभीपणाश्च समत्वमुच्चैः खलु दर्शयन्तः

Wahan haathi aaye. Unke saath bade-bade daitya the. Haathon ki ghantiyan aur chhote ghungroo sab match kar rahe the. Woh daravne dikhte the aur acche se chal rahe the.

Verse 10

अश्वास्तथा काञ्चनपीठनद्धा रोडैस्तु युक्ताः सितचामरैश्च ॥ व्यवस्थितास्ते सममेव तु विनिर्ययुर्लक्षशः कोटेशश्च

Ghodon ko sonay ki jaanz se baandha tha. Unke upar safed chamar the. Woh sab line mein khade the. Phir ek saath aage badhne lage. Unki tadaad laakhon aur karon mein thi.

Verse 11

रथा रविस्यन्दनतुल्यवेगाः सुचक्रदण्डाक्षत्रिवेणुयुक्ताः ॥ सुषखयन्त्राः परपीडताङ्गाश्चलत्यानन्तास्त्वरितं विशक्ताः

Rath the jaise Suraj ki speed se chal rahe hon. Unme acche pahiye aur lakdi lagi thi. Sab kuch majbooti se joda tha. Dushman ko kuchalne wale rath the. Woh bahut tezi se aur line mein chal rahe the.

Verse 12

तथैव योधाः स्थगितेतरेतास्ततर्षिको ये वरतूनपणियः ॥ पदे पदे लब्धजयाः प्रहारीणो विरेजुरुचैरसुरानुगा भृशम्

Yodha bhi the jo sabse alag the. Woh bahut tez tha. Asur ke peeche chalnewale veer the. Har kadam par jeet rahe the. Bahut chamak rahe the aur zor se maarte the.

Verse 13

देवेषु चैव भरेषु विनिर्गत्य जात्ततः ॥ चतुरङ्गबलोपेतः प्रायादिन्द्रपुरं प्रति

Phir woh Devataon se ladne ke liye nikla. Char tarah ki sena uske saath thi. Woh Indra ki nagar ki taraf chala gaya.

Verse 14

अन्याश्छिद्रेषु वा अज्ञानां गृहीत्वा तत्र वै बालम् ॥ लब्ध्वा भवन्तु सुप्रीता अपि वर्षशता पि

Wahan kisi bacche ko pakad liya. Kisi chhed mein ya kisi anjaan jagah se. Apna kaam kar liya. Ab sau saal tak khush rahein.

Verse 15

युयोध च सुरैः साढे रुदैत्यपतिस्तथा । सुदूर्मुसलधेरैः शरैर्दण्डायुधैस्तथा ॥

Daityon ka raja ladne laga. Woh itna taakatwar tha jaise Rudra. Usne bhagwan logon ke saath milke ladai ki. Uske haath mein bhaari-bhaari gada the, teer chal rahe the, aur badi-lakdiyan bhi thi.

Verse 16

जनुदैरयाः सुरान्संख्य सुराश्चैव तथासुरान् ॥ एवं क्षणमथो युद्ध्वा तदा देवाः सवासवाः ॥

Asur log bhagwan logon pe toot pade. Bhagwan log bhi unpe toot pade. Thodi der tak aise hi ladte rahe. Phir Indra aur sab bhagwan milke aage badh gaye.

Verse 17

असुरैर्निर्जिताः सद्यो दुद्रुवुर्विमुखा भृशम् ॥ देवेषु चैवग्भग्रेषु विद्वतेषु विशेषतः ॥

Asuron ne unhe turant hara diya. Woh dar ke maare bhaag gaye. Peeche mudke nahi dekha. Bhagwan log bahut pareshan ho gaye the. Jo bade-bade gyaani the woh bhi darr gaye.

Verse 18

असुरः सर्वदेवानामन्वधावत वीर्यवान् । ततो देवगणाः सर्वे द्रवन्तो भयावह्वलाः ॥

Taakatwar asura peeche pada. Woh sab bhagwan logon ke peeche bhaaga. Sab bhagwan log darr ke maare bhaagne lage. Koi samajh mein nahi aa raha tha kya ho raha hai.

Verse 19

दृष्ट्वा रुरुच सबमसुरेन्द्र निपातितम् ॥ स्तुतिं चकार भगवान् स्वयं देवस्रिलोचनः ॥

Asura raja gir gaya tha use dekh ke bhagwan khush ho gaye. Bhagwan Devashrilochan ne khud uski prashansa ki. Unhone uski stuti likhi.

Verse 20

स राज्यमतुलं लेभे भयेश्य च प्रमुच्यते ॥ यस्येदं लिखितं गेहे सदा तिष्ठति धारितम् ॥

Usko aisa rajya mila jo kisi aur ka nahi tha. Woh dar se aazaad ho gaya. Jis ghar mein yeh likha hua ho aur rakha ho, wahan yeh hamesha rehta hai.

Verse 21

नीले गिरिवर जग्मुर्यत्र देवी व्यवास्थता ॥ रोदी तपोरता देवी तामसी शक्तिरुत्तमा ॥

Woh Neela parvat gaye jo bada uncha hai. Wahan Devi rehti thi. Uska naam Rodi tha aur woh tapasya mein lagi thi. Woh badi shakti wali Devi thi.

Verse 22

रुद्र उवाच ॥ जयस्व देवि चामुण्डे जय भूतापहारिणि ॥ जय सर्वगते देवि कालरात्रे नमोऽस्तु ते ॥

Rudra ne kaha, Devi Chamunda, tumhari jai ho. Tum bhoot aur pret door karti ho, tumhari jai ho. Tum sab jagah ho, tum Kalaratri ho, tumhe namaste.

Verse 23

संहारकारिणी देवी कालरात्रीत तां विदुः ॥ सा दृष्ट्वा तान् तदा देवान् भयत्रस्तान्विचेतसः ॥

Log us Devi ko Kalaratri kehte hain kyunki woh sab khatam karti hai. Usne dekha ki dev log dar ke maare ghabra gaye the.

Verse 24

विश्वमुत्ते शुभे शुद्धे विरूपाक्ष त्रिलोचने ॥ भीमरूपे शिवे वेद्ये महामाये महोदयॆ ॥

Tum pure sansar ki malkin ho, tum bhali ho aur saaf ho. Tumhari aankhen alag hain aur tumhare teen aankh hain. Tum darrane wali ho lekin acchi ho. Tum Mahamaya ho aur badi bali ho.

Verse 25

मा भेत्य् उच्चकैर्देवी तानुवाच सुरोत्तमान् ॥ देव्युवाच ॥ किमियं व्याकुला देवा गतिर् व उपलक्ष्यते ॥

Devi ne un devataon se bola, daro mat. Devi ne poocha, aisa kya ho gaya hai tum logon ko? Tum log kya dekh rahe ho? Kya ho raha hai batao.

Verse 26

कथयध्वं द्रुतं देवाः सर्वथा भयकारणम् ॥ देवा ऊचुः । अयमायाति दैत्येन्द्रो रुरुभीमपराक्रमः ॥

Devi ne kaha, jaldi batao dar kahan se aaya hai. Devataon ne jawab diya, ek daitya aa raha hai jiska naam Rurubhima hai. Woh bahut taakatwala hai.

Verse 27

एतस्य भातान् रक्षस्व त्वं देवान् परमेश्वर ॥ एवमुक्ता तदा देवी भीमपराक्रमा ॥

Devataon ne kaha, bhagwan, in devataon ki raksha karo. Devi ne sunke taiyaari shuru kar di. Woh badi taakatwali thi.

Verse 28

जहास परया प्रीत्या देवानां पुरतः शुभा ॥

Devi devataon ke saamne khili khili ke hasi. Woh bahut khush thi.

Verse 29

तस्या हसुन्त्या वक्रात्तु बद्ध्यो देव्यः वार्णर्ययुः ॥

Jab woh has rahi thi, uske muh se bahut saari deviyan nikli. Woh sab alag-alag rang ki thi aur line mein khadi thi jaise taiyaar ho rahi ho.

Verse 30

भीमाक्षि भीषणे देवि सर्वभूतभयङ्कर । कराले विकराले च महाकाले करालिनि ॥

Devi, tumhari aankhein bahut bhayanak hain. Tum itni daravni ho ki sabhi jeev tumse dar jaate hain. Tum Karali ho, Vikarali ho, Mahakali ho, badi bhayanak roop wali.

Verse 31

याभिर्विश्वमिदं व्याप्तं विकृताभैरनेकशः ॥ पाशाङ्कुशधराः सर्वाः सर्वाः पीनपयोधराः ॥

Unke daravni roop itne the ki poora brahmand unme bhar gaya. Sabke haath mein phanda aur ankush tha. Sab deviyan balwan thi aur unka roop bada bhari tha.

Verse 32

काली कराली विक्रान्ता कालरात्रि नमोऽस्तु ते ॥ इति स्तुता तदा देवी रुद्रेण परमेष्ठिना ॥

Rudra ne Devi ki prashansa ki. Unhone kaha, Kali, Karali, Vikranta, Kalratri, tumhe pranam hai. Rudra bade devta hain, unhone Devi ko namaskar kiya.

Verse 33

सर्वाः शूलधरा भीमाः सर्वाश्चापधराः शुभाः ॥ ताः स कटीशो देव्यस्तदेवेष्टय संस्थिताः ॥

Sab deviyan bhayanak thi aur unke haath mein trishul thi. Sabke paas dhanush bhi tha aur woh shubh thi. Woh sab deviyan us Devi ke paas khadi thi, uske aas-paas.

Verse 34

युयुधुर्दानवैः सार्धं बद्धतूणा महाबलाः ॥ क्षणेन दानवबलं तत्सर्वं निहतं तु तैः ॥

Woh deviyan badi balwan thi, unke paas dhanush-tille bandhe the. Unhone Danav ke saath yuddh kiya. Ek pal mein Danav ki poori sena mar gayi, sab deviyon ne unko khatam kar diya.

Verse 35

तत्सर्वं दानवबलमनयद्यामसादनम् ॥ एक एवं महादैत्यो रुरुस्तस्थौ महामृधे ॥

Saare daanav sena mar gayi aur Yamraj ke paas chali gayi. Lekin ek bada daitya Ruru bach gaya. Woh bade yudh mein khada raha.

Verse 36

यथेमं शृणुया इत्यात्रिशक्यास्तु समुद्भवम् ॥ सर्वपापविनिर्मुक्तो पदं गच्छत्यनामयम् ॥

Jo yeh kahani sunega Trishakya ki, uske saare paap khatam ho jayenge. Woh bimari se azaad ho jayega aur sukhi rahega.

Verse 37

स च मायां महारौद्रीं रौवीं विससर्ज है ॥ सा माया ववृधे भीमा सर्वदेवप्रमोदिनी ॥

Usne ek badi bhayanak maya chhodi jiska naam Rauvi tha. Woh maya bahut badi ho gayi. Devata log khush ho gaye.

Verse 38

तया विमोहिता देवाः सर्वे निद्रां तु लेभिरे ॥ देवाश्च त्रिशिखेनाजौ तं दैत्यं समताडयत् ॥

Us maya ke karan saare devata neend mein so gaye. Lekin yudh mein devata aur Trishikha ne us daitya ko mara.

Verse 39

तया तु ताडितस्यास्य दैत्यस्य शुभलोचने ॥ चर्ममुण्डे उभे सम्यक् पृथग्भूते बभूवतुः ॥

Jab usne us daitya ko mara, uska chamda aur sar alag ho gaya. Dono saaf-saaf jud gaye.

Verse 40

रुरुस्तु दानवेन्द्रस्य चर्ममुण्डे क्षणाद्यतः ॥ अपहृत्यैर्देवी चामुण्डा तेन सा अभवत् ॥

Ruru daanav ka sir aur chamdi ek pal mein cheen li gayi. Is wajah se devi ka naam Chamunda pad gaya.

Verse 41

वास्च सर्वसंपन्न युयुधुनिच ॥ स च मायां महा इतं समताडयत् ॥ सर्वभूतमहाराुद्री या देवी परमेश्वरी ॥ संहारिणी तु या चैव कालरात्रिः प्रकीर्तिता ॥

Usne us badi maya ko maara. Yeh devi sabse badi hai aur sabko dara deti hai. Woh hi sabko khatam karti hai, isliye use Kaalratri kehte hain.

Verse 42

तस्या अनुचरा देव्यॊ बाध्योऽसंख्यातकोटयः ॥ तास्तां देवीं महाभागोॊं परिवर्य व्यवस्थिताः ॥

Devi ki ginti mein kai crore sahelian thin. Woh sab us badi devi ke charon taraf khadi thin.

Verse 43

एवमुक्ता तदा देवी दध्याः तासां तु भोजनम् ॥ न चाध्यगच्छच्च यदा तासां भोजनमन्तिकात् ॥

Devi ne unke liye khana lagaya. Lekin jab waqt aaya toh paas khana nahi mila.

Verse 44

ततो दध्यो महादेवं रुद्रं पशुपतिं विभुम् । सॊऽपि ध्यानात्समुत्तस्थौ परमात्मा त्रिलोचनः ॥

Dadhya ne Mahadev ka dhyan kiya. Woh Rudra hai, sabka malik. Phir woh dhyan se utha, teen aankhon wala paramatma.

Verse 45

याचयामासुरव्यग्रास्तास्तां देवीं बुभुक्षिताः ॥ वयं देवि सुधार्ताः स्मो देहि नो भोजनं शुभे ॥

Woh sab bhuke the aur pareshan the. Unhone Devi se kaha, Devi, humein bhookh bahut sat rahi hai. Humein khana de do.

Verse 46

उवाच च द्रुतं देवीं किं ते कार्य विवक्षितम् ॥ इहि देवि वरारोहे यत्ते मनसि वर्तते ॥

Unhone jaldi se Devi se poocha, kya baat hai tum bataana chahti ho? Aao Devi, jo bhi tumhare mann mein hai bata do.

Verse 47

देव्युवाच ॥ भक्ष्यार्थमासां देवेश किञ्चिद्दातुमिहार्हसि ॥ बलात्कुर्वन्ति मामेता भक्षार्थिन्यो महाबलाः ॥

Devi boli, Devtaon ke Raja, in sab ke khane ke liye kuch de do. Yeh log zabardasti kar rahe hain mujhse. Khana maang rahe hain aur bahut taqatwar hain.

Verse 48

एवं स्तुत्वा भवो देवी चामुण्डां च सुरेश्वरीम् ॥ क्षणादन्तर्हितो देवस्ते च देवा दिवं ययुः ॥

Bhava ne Devi ki tarif ki, Chamunda Devi ki jo devtaon ki rani hai. Phir woh ek pal mein gayab ho gaya. Woh sab devta swarg chale gaye.

Verse 49

अन्यथा मामपि बलाद्भक्षयिष्यन्ति ताः प्रभो ॥ रुद्र उवाच ॥ एतासां शृणु देवेश भक्ष्यमेकं मयोदितम् ॥

Warna Prabhu, yeh mujhe bhi zabardasti kha jayenge. Rudra bole, Devtaon ke Raja, sunno main inke liye ek khana bata raha hoon.

Verse 50

कथ्यमानं वरारोहे कालरात्रे महाप्रभे ॥ या स्त्री सगर्भा देवेशि वन्यस्त्रीपरिधानकम् ॥

Ab main tumhe batata hoon, suno. Kalaratri, tum bahut tej ho. Jo aurat pregnant hai, woh jungle jaisa kapda pehen sakti hai.

Verse 51

परिधत्ते स्पृशेच्चापि पुरुषस्य विशेषतः ॥ स भागोऽस्तु महाभागो कासाञ्चित्पृथिवीतले ॥

Agar woh woh kapda pehen le aur kisi aadmi ko chhoo le, toh yeh uska hissa ban jayega. Kuch logon ke liye yeh zameen par unka hissa hai.

Verse 52

अन्याः सूतिगृहे छिद्रं गृह्णीयुस्तत्र पूजिताः ॥ निवसिष्यन्ति देवेश तथान्या जातहारिकाः ॥

Kuch aur log hain jo delivery room mein rehte hain. Woh wahan chhedein le lete hain. Inhe log puja karte hain. Inka naam Jataharika hai, yeh naye bache ko le jaane wale hain.

Verse 53

गृहे क्षेत्रे तडागेषु वाप्युद्यानेषु चैव हि ॥ अन्यचितारुदन्त्य याः स्त्रियास्तिष्ठन्ति नित्यशः ॥

Kuch auratein ghar mein rehti hain, khet mein, taalab ke paas, baag mein. Woh kisi aur ke marne par roti rehti hain. Woh wahan hamesha rehti hain.

Verse 54

तासां शरीराण्याविश्य कचित्तृप्तिमवाप्स्यथ ॥ एवमुक्त्वा तदा देवी स्वयं रुद्रः प्रतापवान् ॥

Rudra ne kaha, inke shareer mein jaakar tumhe thoda satisfaction milega. Yeh keh kar Rudra chala gaya. Woh bahut powerful tha.

Verse 55

मनोजवे जये जृम्भे भीमाक्ष क्षुभितक्षये ॥ महामारि विचित्राङ्गे जय नृत्यप्रिये शुभे ॥

Jai ho tumhari, tum itni tez ho jaise mann uda jaye. Jai ho, tum badi ho aur faili hui ho. Tumhari aankhen bhayankar hain, tum hichkole aur buraai ko khatam karti ho. Tum badi bimari bhejne wali shakti ho, tumhara roop alag hai. Jai ho tumhari, tum naach pasand karti ho, tum bhale ho.

Verse 56

विकराले महाकालि कालिके पापहारिणि । पाशहस्ते दण्डहस्ते भीमरूपे भयानके ॥

Tum bhayankar ho, tum Maha Kali ho, tum Kali ho jo paap mitati ho. Tumhare haath mein fanda hai, tumhare haath mein danda hai. Tumhara roop dara hua hai, tum dekh ke dar lagta hai.

Verse 57

चामुण्डे ज्वमानास्ये तीक्ष्णदंष्ट्रे महाबले ॥ शतयानस्थिते देवि प्रेतासनगते शिवे ॥

Tum Chamunda ho, tumhara munh aag jaisa hai, tumhare daant tej hain, tum badi taqat wali ho. Devi, tum sau sawaariyon par baithi ho. Tum Shiv ho jo pret ke aasan par baithi ho.

Verse 58

तुतोष परमा देवी वाक्यं चेदमुवाच ह । वरं वृणीष्व देवेश यत्ते मनसि वर्तते ॥

Badi devi khush ho gayi aur unhone yeh baat kahi. Bolo devon ke raja, jo bhi tumhare mann mein hai woh vardan maang lo.

Verse 59

रुद्र उवाच ॥ स्तोत्रेणानेन ये देवि त्वां स्तुवन्ति वरानने ॥ तेषां त्वं वरदा देवि भव सर्वगता सती ॥

Rudra bole, devi jo log is stotra se tumhari tarif karte hain, unko vardan do. Tum sab jagah ho, tum sati ho, unki ichcha puri karo.

Verse 60

यथेमं त्रिःप्रकारे तु देवि भक्त्या समान्यतः ॥ स पुत्रपौत्रपशुमान् समृद्धिमुपगच्छति ॥

Jo bhi yeh paath teen tarah se padhta hai, Devi uspe khush hoti hain. Woh aadmi ameer ho jaata hai. Uske bete, potte aur jaanwar sab mil jaate hain.

Verse 61

य एतां वेद वै देव्याः उत्पत्तिं त्रिविधां वरम् ॥ स कर्मपाशनिर्मुक्तः परं निर्वाणभृच्छात् ॥

Jo samajhta hai ki Devi kaise paida hui, woh insaan apne paap se aazad ho jaata hai. Woh mukti pa jaata hai aur janam-maran ke chakkar se nikal jaata hai.

Verse 62

भ्रष्टराज्यो यदा राजा नवम्यां नियतः शुचिः ॥ अष्टभ्यां च चतुर्दश्यामुपवासीनरोत्तमः ॥

Jab raja apna rajya kho baithta hai, woh navami ko vrat rakhta hai. Saaf ho ke, control mein reh ke, chaturdashi ko bhi upavaas karta hai. Woh bada bhagwan bhakt aadmi hai.

Verse 63

संवत्सरेण लभते राज्यं निष्कण्टकं नृपः ॥ एषां त्रिशक्तिरुद्दिष्टा नयसिद्धान्तगामिनी ॥

Ek saal mein us raja ko wapas rajya mil jaata hai. Koi dushman nahi rehta, sab theek ho jaata hai. Teen shaktiyan batayi gayi hain jo sahi raasta dikhati hain.

Verse 64

एषा श्वेता परा सृष्टिः सात्त्विकी ब्रह्मसंस्थिता ॥ एषैव रक्ता रजसि वैष्णवी परिकीर्तिता ॥

Yeh safed shakti hai, badi wali, jo Bhagwan se judi hai. Yeh laal shakti bhi wahi hai, bas isko Vishnu ki shakti kehte hain.

Verse 65

एषैत्र कृष्णा तमसि रौद्री देवी प्रकीर्तिता ॥ परमात्मा यथा देव एक एव त्रिधा स्थितः ॥

Andhere mein Devi ka naam Raudri hai, kyunki woh kaali rang ki hai. Bhagwan ek hi hai, lekin teen tarah se kaam karta hai.

Verse 66

प्रयोजनाक्षाच्छक्तिरैकैव त्रिविधाभवत् ॥ य एतं शृणुयात्सगै त्रिशत्तयाः परमं शिवम् ॥

Shakti ek hi hai, lekin kaam ke hisaab se teen hisson mein baant jaati hai. Jo yeh sunta hai, woh Shiv tak pahunch jaata hai.

Verse 67

सर्वपापविनिर्मुक्तः परं निर्वाणमाप्नुयात् ॥ यश्चमं शृणुयान्नित्यं नवम्या नियतः स्थितः ॥

Saare paap khatam ho jaate hain aur insaan mukti pa jaata hai. Jo navami ko niyam se yeh sunta hai, woh bhi yahi fayda uthata hai.

Verse 68

न तस्याग्निभयं घोरं सर्पचौरादिनं भवेत् ॥ यश्चमं पूजयेद्भक्त्या पुस्तकेऽपि स्थितं बुधः ॥

Aag ka darr nahi rehta, na saanp ka, na chor ka. Jo shradha se iski puja karta hai, chahe kitab mein likha ho, woh safe rehta hai.

Verse 69

तेन चेष्टुं भवेत्सर्वं त्रैलोक्यं सचराचरम् ॥ जायन्ते पशवः पुत्रा धनधान्यं वराः स्त्रियः ॥

Teenon duniya uske kaam mein saath deti hain. Bacche paida hote hain, paisa aur anaaj milta hai, aur acchi biwi bhi milti hai.

Verse 70

रत्नान्यश्वास्तथा गावो दासा दास्यो भवन्ति हि ॥ यस्येदं तिष्ठते गेहे तस्य संपद्भवेद्ध्रुवम् ॥

Jewels, ghode, gaaye, aur naukar sab mil jate hain. Jiske ghar mein yeh rehta hai, uski kamai pakki ho jati hai.

Verse 71

श्रीवराह उवाच ॥ एतदेव रहस्यं ते कीर्तितं भूतधारिणे ॥ रुद्रस्य खलु माहात्म्यं सकलं कीर्तितं मया ॥

Sri Varaha ne kaha. Main tumhe ek raaz bataya hai. Rudra ki badai maine poora bata di hai.

Verse 72

नवकोट्यस्तु चामुण्डा भभिन्ना व्यवस्थिताः ॥ या रौद्री तामसी शक्तिः सा चामुण्डा प्रकीर्तिता ॥

Chamunda ki nau crore shaktiyan hain, alag-alag roop mein. Yeh Rudra ki shakti hai jo Chamunda kehti hain.

Verse 73

अष्टादश तथा कोट्यो वैष्णव्याः भेदू उच्यते ॥ या विष्णो राजसी शक्तिः पालनī चैव वैष्णवी ॥

Vaishnavi ki athaarah crore shaktiyan hain. Yeh Vishnu ki shakti hai jo duniya ko sambhalti hai.

Verse 74

कृतवांस्ताश्च भजते पतिरूपेण सर्वदा । यश्चाराधयते तस्य रुद्रस्तुष्टो भविष्यति ॥ सिद्ध्यन्ति तस्य कामाश्चे मनसा चिन्तिता अपि ॥

Bhagwan in shaktiyon ko apne paas rakhta hai. Jo aise puja karta hai, Rudra usse khush ho jata hai. Uske mann ki har ichcha poori ho jati hai.

Verse 75

या ब्रह्मशाक्तः सत्त्वस्था सा ह्यनन्ता प्रकीर्तिता ॥ एतासां सर्वभेदेषु पृथगेकैकशी धरे ॥

Brahma ki shakti jo sattva mein sthit hai, usko Ananta kehte hain. Yeh saari shaktiyaan alag-alag roop mein hain. Har ek ka apna ek tareeka hai.

Verse 76

सर्वसः भगवान् रुखः सर्वगश्च पतिर्भवेत् ॥ यावन्त्यस्या महाशक्त्यास्तावद्रूपाणि शङ्करः ॥

Bhagwan Rukha bhi kehlaate hain. Woh har jagah hain aur sabke upar hain. Iski jitni badi shaktiyaan hain, Shankar ke utne hi roop hain.