Adhyaya 205: Description of the Proclamation of Auspicious and Inauspicious Karmic Results

Verse 1

अथ शुभाशुभफलानुकीर्तनवर्णनम् ॥ ऋषिपुत्र उवाच ॥ इदमन्यत्पुरा विप्राः श्रूयतां तस्य भाषितम् ॥ यमस्य चित्रगुप्तस्य यच्च तत्र मया श्रुतम् ॥

Ab main tumhe batata hoon ki achhe aur bure kaam karne se kya hota hai. Rishi putra ne kaha, suno pandit log. Ek purani baat suno, jo maine suni thi. Yeh baat Yama aur Chitragupta ki thi, jo maine wahan suni thi.

Verse 2

अयं तु भवतां यातु यातु स्वर्गं महीक्षिताम् ॥ अयं वृक्षस्त्वयं तिर्यगयं मोक्षं व्रजेन्नरः ॥

Yeh insaan apna raasta pakad lo, woh swarg mein jayega. Yeh insaan ped ban jayega. Yeh insaan jaanwar ban ke jayega. Aur yeh insaan moksh ko pahunch jayega.

Verse 3

अयं नागो भवेत्शीघ्रमयं तु परमां गतिम् ॥ स्वपूर्वकान्पश्यतेऽयमात्मनस्तु पितामहान् ॥

Yeh insaan jaldi se naag ban jayega. Lekin yeh insaan sabse badi jagah pahunch jayega. Yeh insaan apne purane parivar ke logon ko dekh sakta hai, apne dada aur par dada ko bhi.

Verse 4

क्लिश्यतो रुदतश्चैव वदतश्च पुनःपुनः ॥ स्वेन दोषेण सर्वे वा अक्षयं नरकंगताः ॥

Yeh sab log dukh mein hain, ro rahe hain, baar-baar kuch bol rahe hain. Apne hi galti ki wajah se yeh sab narak mein gaye hain. Wahan se wapis nahi aate, hamesha wahi rehte hain.

Verse 5

दारत्यागी त्वधर्मिष्ठः पुत्रपौत्रविवर्जितः ॥ क्षिप्तं वै रौरवे ह्येनं क्षपयन्तु महौजसः ॥

Jo aadmi apni biwi ko chhod deta hai, woh bada paapi hai. Uske beta-pote nahi hote. Use Raurav narak mein daal do. Wahan bade log use saza denge.

Verse 6

मुच्यतां त इमे सर्वे ह्यतीतानागतास्तथा ॥ मुच्यन्तामाशु मुच्यन्तां त एते पापवर्जिताः ॥

Sab log chhod do, jo pehle the aur jo aane wale hain. Jaldi se sabko azaad kar do. Ab inka koi paap nahi bacha.

Verse 7

आगमे च विपत्तौ च सर्वधर्मानुपालकाः ॥ ते तु कल्पान्बहून्स्वर्ग उषित्वा ह्यनसूयकाः ॥

Jo log acche time mein bhi dharam nibhate hain aur bura time mein bhi, woh kisi se bura nahi maante. Woh bahut time tak swarg mein rehte hain.

Verse 8

बहुसुन्दरनार्यङ्के ह्याद्ये परमधार्मिकम् ॥ कलौ मानुषतां यातु धर्मस्येह निदर्शनम् ॥

Pehle yeh ek sundar aurat ki god mein betha tha, phir bada dharami nikla. Kali yug mein yeh insaan banega. Yeh dharam ka example hai.

Verse 9

त्रिविष्टपे परिक्लेशो वासो ह्यस्याक्षयो भवेत् ॥ अयमायोधने शत्रुं हत्वा तु निधनंगतः ॥

Swarg mein bhi pareshani hoti hai, magar wahan rehna permanent hai. Yeh aadmi ladai mein dushman ko maarkar mar gaya hai.

Verse 10

तत्र वैमानिको भूत्वा कल्पमेकं निवत्स्यति ॥ तथैवायं महाभागो धर्मात्मा धर्मवत्सलः ॥

Wahan woh ek udne wali gaadi mein baith ke ek kalpa tak rahega. Yeh insaan bahut khushnaseeb hai, kyunki woh dharam pe chalta hai aur dharam ko bahut pyaar karta hai.

Verse 11

बहुदानरतो नित्यं सर्वभूतानुकम्पकः ॥ एनं गन्धैश्च माल्यैश्च शीघ्रमेव प्रपूजय ॥

Woh hamesha daan karta rehta hai aur sab jeevon pe taras rakhta hai. Isliye jaldi se itar aur phoolon ki maala se inki puja karo.

Verse 12

अस्मै पूजा भवेद्देया मयादिष्टा महात्मने ॥ वीज्यतां चामरैरेष रथमस्मै प्रदीयताम् ॥

Is bade insaan ki puja waise hi karni hai jaise maine kaha tha. Pankhe se hawa karo aur inko ek rath bhi do.

Verse 13

प्रेतवासं समुत्सृज्य हीतो यातु त्रिविष्टपम् ॥ इन्द्रस्यार्द्धं भवेच्चैव देवदेवस्य धीमतः ॥

Ab yeh pret ki zindagi chhod ke swarg jayega. Wahan Indra ke aadha hissa bhi isko milega, kyunki devon ke guru ne aisa faisla kiya hai.

Verse 14

शङ्खतूर्यनिनादेन तत्र वै विजयेन च ॥ तत्र वै पूजयित्वा च प्रायशो लभतां सुखम् ॥

Wahan shankh bajenge aur jeet ki awaaz hogi. Wahan puja karne ke baad aadmi ko sukh milta hai.

Verse 15

अयं गच्छतु भद्रं चापीन्द्रदेशं दुरासदम् ॥ अनेन वै कीर्तिमता लोकः सर्वो ह्यलङ्कृतः ॥

Yeh aadmi ab jaaye, bhala ho. Indra ke desh jaye, woh jagah paana mushkil hai. Iski badai se poora duniya saj gaya hai.

Verse 16

गुणैश्च शतसङ्ख्याकैः शक्र एनं प्रतीक्षते ॥ तावत्स्थास्यति धर्मात्मा यावच्छक्रस्त्रिविष्टपे ॥

Indra ke paas sau-sau gun hain, woh iska intezaar kar raha hai. Yeh dharam wala aadmi wahan rahega. Jab tak Indra apne Swarg mein hai, tab tak.

Verse 17

तावत्स मोदते स्वर्गे यावद्धर्मोऽनुमीयते ॥ ततश्च्युतश्च कालेन मानुष्ये सुखमश्नुते ॥

Jab tak uske punya bante rehte hain, woh Swarg mein khush rehta hai. Phir jab time aata hai, neeche aata hai. Phir bhi insaan ke roop mein sukh paata hai.

Verse 18

रत्नवेणुप्रदश्चैव सर्वधर्मैरलङ्कृतः ॥ अश्विनोर्नय लोकं तु सर्वसौख्यसमन्वितम् ॥

Yeh rattan aur baansuri dene wala hai, har tarah ke dharam se saj gaya hai. Isko Ashwin devtaon ke duniya mein le jao, wahan har sukh milega.

Verse 19

सर्वशक्त्या समेतॆन द्विजेभ्य उपपादिताः ॥ शुचीनां ब्राह्मणानाम् बह्वन्नदानं विशेषतः ॥

Apni poori taakat se brahmanon ko daan do. Khaaskar saaf-dil brahmanon ko khana khilao, bahut khana. Yeh sabse bada kaam hai.

Verse 20

तेन कल्पं वसिष्यन्ति रुद्रकल्पा मनोरमाः ॥ तत्र कल्पं वसेद्गत्वा रुद्रलोकं न संशयः ॥

Is punya se woh ek kalpa tak Rudra jaisi jagah pe rehte hain. Wahan jaake ek kalpa bitane ke baad Rudra ki duniya mil jaati hai. Isme koi shak nahi hai.

Verse 21

तेन दत्तं द्विजातिभ्यो मधुखण्डपुरःसरम् ॥ रसैश्च विविधैर्युक्तं सर्वगन्धमनोहरम् ॥

Usne brahmin ko daan diya. Usmein shahad, shakar aur cheeni jaisi cheezein thin. Alag-alag swad the aur har tarah ki khushbu thi.

Verse 22

तरुणी क्षीरसम्पन्ना गौः सुवर्णयुता शुभा ॥ सवत्सा हेमवासाश्च दत्ताऽनेन महात्मना ॥

Ek jawan gayi di, jiska doodh bahut aata tha. Uske saath sona bhi tha. Uska bachcha bhi saath tha aur uspe sona ka kapda bhi tha. Bade dil wale aadmi ne ye sab diya.

Verse 23

अस्य लेख्यं मया दृष्टं तिस्रः कोट्यस्त्रिविष्टपे ॥ स्वर्गात्परिच्युतश्चापि ऋषीणां जायते कुले ॥

Maine uska hisaab dekha hai. Swarg mein teen crore punya likha hai. Agar swarg se gir bhi jaaye to rishiyon ke ghar mein paida hota hai.

Verse 24

सुवर्णस्य प्रदाता च त्रिदशेभ्यो निवेद्यताम् ॥ त्रिदशानभ्यनुज्ञाप्य यातु देवमुमापतिम् ॥

Jo sona daan karta hai, uski baat deviyon ko batani chahiye. Jab woh haan kar dein, tab usko Shiv ji ke paas jaana chahiye.

Verse 25

तत्रैष वै महातेजा यथेष्टं काममाप्नुयात् ॥ तत्रैवायमपि प्रेतगणभक्तो महातपाः ॥

Wahan woh chamakdaar insaan apni marzi ka kuch bhi paata hai. Wahan ek bada tapaswi bhi rehta hai jo pitron ke saath juda hua hai.

Verse 26

प्रयातु पितृभिः सार्द्धं तर्पिता येन पूर्वजाः ॥ दानव्रता दिवं यान्तु नानालोकनमस्कृताः ॥

Woh apne purvajon ke saath chala jaata hai kyunki usne unhe khush kar diya tha. Jo log daan karte hain woh swarg mein jaate hain aur duniya unhe salaam karti hai.

Verse 27

अयं भद्रो महाकामं सर्वभूतहिते रतः ॥ सर्वकामैरयं पूज्यः सर्वकामप्रदो नरः ॥

Yeh acha insaan sabki bhalai mein laga rehta hai. Isliye yeh badi ichchhaon ke layak hai. Log iski poora izzat karte hain aur yeh sabki ichchha poori karta hai.

Verse 28

विविधैः कामभोगैस्तु सेव्यमानो नरोत्तमः ॥ अक्षयं चाजरं स्थानं पूज्यमानो महर्षिभिः ॥

Jab bade log iski izzat karte hain aur isko acche se rakhte hain, woh aadmi aisa sthan paa leta hai jo kabhi khatam nahi hota aur kabhi purana nahi hota.

Verse 29

ब्राह्मणार्थे गवार्थे वा राष्ट्रार्थे निधनङ्गतः ॥ शक्रस्य ह्यमरावत्यां निवेदयत मा चिरम् ॥

Agar koi panditon ke liye, gaye ke liye ya desh ke liye mar jaata hai, toh uske baare mein Indra ko batana, der mat karna.

Verse 30

अयं यातु महाभागो देवदेवं सनातनम् ॥ अतिसृष्टः पुरा येन यथोक्ताः सुखदोहनाḥ ॥

Ab is bhagya-shali aadmi ko us pareshan parmatma ke paas jaana chahiye. Wohi hai jo purane samay mein sab niyam bana ke laya tha. Woh niyam jo logon ko khush rakhte hain.

Verse 31

क्षितिप्रदो द्विजातिभ्यो ह्ययं यातु त्रिविष्टपम् ॥ तत्रैव तिष्ठताद्वीरो ब्रह्मलोके सहानुगः ॥

Isne brahmanon ko zameen di hai, isliye swarg jaana chahiye. Woh veer purush wahi reh sakta hai. Brahma ke dhaam mein, apne saathiyon ke saath.