Adhyaya 109: The Merit and Procedure of Donating the ‘Cotton Cow’ (Kārpāsa-dhenu)

Verse 1

अथ कार्पासधेनुदानमाहात्म्यम् ॥ होतोवाच ॥ अथातः सम्प्रवक्ष्यामि धेनुं कार्पासकीं नृप ॥ यत्प्रदानान्नरो याति ऐन्द्रलोकमनुत्तम

Ab main kapas ki gaay daan ke baare mein batata hoon. Raja, yeh suno. Jo koi kapas ki gaay daan karta hai, woh Indra ki duniya pahunchta hai. Wahan sabse bada sukh milta hai.

Verse 2

विषुवे त्वयने पुण्ये युगादिग्रहणे तथा ॥ ग्रहपीडासु चोग्रासु दुःस्वप्नेऽरिष्टदर्शने

Jab din aur raat barabar hota hai, ya mausam badalne ka achha waqt hota hai. Jab grahan lagta hai, ya grah bura phal dete hain. Bura sapne aayein ya koi bura nishani dikhe.

Verse 3

नृणां च ग्रहपीडासु दुःस्वप्नाद्भुतदर्शने ॥ पुण्येष्वायतने राजञ्छुचिदेशे गवां गणे

Jab logon ko graha ka problem ho, bura sapne aaye ya koi achambha dikhe. Raja, aisa jagah chahiye jo punya ho, saaf ho, aur gayein wahan hon.

Verse 4

गोमयेनोपलिप्तायां दर्भानास्तीर्य वै तिलान् ॥ तन्मध्ये स्थापयेद्धेनुं वस्त्रमाल्यानुलेपनाम्

Gobar se jagah saaf karo, upar darbha ghaas aur til bichhao. Beech mein gay ko bithao, kapde aur phool se sajao.

Verse 5

धूपदीपादिनैवेद्यैः पूजयেচ्च विमत्सरः ॥ उत्तमा च चतुर्भारैरर्धेनैव तु मध्यमाः

Dhoop, diya aur bhog se puja karo, dil mein koi bura bhaav nahi rakhna. Uttam daan chaar bhaar ka hota hai, madhyam aadha bhaar ka.

Verse 6

भारेण चाधमा प्रोक्ता वित्तशाठ्यं विवर्जयेत् ॥ चतुर्थांशेन वत्सं तु कल्पयित्वा विधानतः

Adham daan ek bhaar ka kehte hain. Paise mein koi dhoka nahi dena. Ek chauthai hisse ka bachhada bhi rakhna hai.

Verse 7

कर्तव्या रुक्मशृङ्गी तु रजतस्य खुरान्विता ॥ नानाफलमया दन्ता रत्नगर्भसमन्विताः

Gay ke seeng sonne ke hon, khur chandi ke. Daant alag-alag phal ke hon, aur pet mein ratan bhare hon.

Verse 8

इत्येवं सर्वसम्पूर्णा कृत्वा श्रद्धासमन्वितः ॥ आवाहयेत्तां कार्पासधेनुं मन्त्रैर्द्विजातये

Jab sab kuch poora ho jaye, aur tum dil se yakeen rakho. Tab mantron ke saath us kapde ki gaay ko bulaao. Yeh gaay do logon ke liye hai.

Verse 9

दद्याद्धेनुं चर्मपाणिः प्रयतः श्रद्धयान्वितः ॥ पूर्वोक्तस्तु विधिः कार्यो दानमन्त्रपुरःसरः

Chamde ko haath mein lekar, dhyaan se aur dil se, gaay ko do. Pehle jo vidhi bataya gaya hai, usko follow karo. Daan ke mantron ke saath yeh karna hai.

Verse 10

यया देवगणः सर्वस्त्वया हीनो न वर्तते ॥ तथा उद्धर मां देवि पाहि संसारसागरात्

Devi, tumhare bina devataon ka koi group poora nahi hota. Tum mujhe upar uthao. Is janam-maran ke samundar se mujhe bacha lo.