Rig Veda 9.86.3: Mandala 9, Sukta 86, Mantra 3

Sukta 9.86

Devata: Soma Pavamāna

Chandas: Jagatī (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

अत्यो न हियानो अभि वाजमर्ष स्वर्वित्कोशं दिवो अद्रिमातरम् । वृषा पवित्रे अधि सानो अव्यये सोमः पुनान इन्द्रियाय धायसे ॥

Recitation with translationRig Veda 9.86.3

Transliteration

átyo na hiyānó abhí vā́jam arṣa svàr-vit kóśaṃ divó ádri-mātaram | vṛ́ṣā pavítre ádhi sā́no avyáye sómaḥ punāná indríyāya dhā́yase ||

Translation

Soma ek tez ghode ki tarah daudta hai taakat ki taraf. Woh suraj ki duniya dhundhta hai aur aasman ke bartan mein jaata hai. Ek bail ki tarah, woh chhat par khada hota hai jo kabhi khatam nahi hoti. Wahi filter par Soma saaf hota hai taaki Indra ki taakat hamare andar aaye.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अत्यः: the racer/steed (Soma as a swift one)
• अत्यः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: अत्य (प्रातिपदिक) < √अत्/अत्य् (गत्यर्थ; ‘अत्य’ ‘steed, racer’)

• न: like/as
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न

• हि॒यानः: speeding, impelled, rushing
• हि॒यानः: कर्तृ (अत्यः इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Verb
• Root: √हि (गत्यर्थ) → हियान (कृदन्त, शानच्)

• अ॒भि: towards, against, upon
• अ॒भि: —
• Type: Indeclinable
• Root: अभि

• वाजम्: prize; strength; (victory-)booty
• वाजम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: वाज (प्रातिपदिक)

• अर्ष: rush/stream!
• अर्ष: —
• Type: Verb
• Root: √ऋष्/अर्ष् (गत्यर्थ ‘to rush, flow’)

• स्व॒र्वित्: winning heaven; heaven-finding
• स्व॒र्वित्: कर्म (विशेषणरूपेण)
• Type: Adjective
• Root: स्वर् + √विद् (ज्ञाने) → स्वर्विद् (प्रातिपदिक)

• कोशम्: the vessel, cask, container
• कोशम्: कर्म (अर्ष इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: कोश (प्रातिपदिक)

• दिवः: of heaven, of the sky
• दिवः: सम्बन्ध (कोशम्/मातरम् इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: दिव् (प्रातिपदिक ‘द्यौ/दिव्’)

• अद्रिमातरम्: having the stone as mother; stone-born (pressed by the stone)
• अद्रिमातरम्: कर्म (कोशम् इत्यस्य विशेषण/अप्पोजिशन)
• Type: Noun
• Root: अद्रि + मातृ (समासः: अद्रि-मातर्)

• वृषा: the bull (vigorous one)
• वृषा: कर्तृ (सोमः)
• Type: Noun
• Root: वृषन्/वृष (प्रातिपदिक)

• पवित्रे: in/onto the filter (sieve)
• पवित्रे: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: पवित्र (प्रातिपदिक)

• अधि: upon, over
• अधि: —
• Type: Indeclinable
• Root: अधि

• सानो: on the ridge/surface (of the filter)
• सानो: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: सानु (प्रातिपदिक)

• अव्यये: unfailing, imperishable
• अव्यये: अधिकरण (विशेषणरूपेण)
• Type: Adjective
• Root: अव्यय (प्रातिपदिक)

• सोमः: Soma
• सोमः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: सोम (प्रातिपदिक)

• पुनानः: purifying himself, being purified
• पुनानः: कर्तृ (सोमः इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Verb
• Root: √पू (पवने/शोधने ‘to purify’) → पुनान (कृदन्त, शानच्)

• इन्द्रियाय: for Indra’s power/for vigor
• इन्द्रियाय: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: इन्द्रिय (प्रातिपदिक)

• धायसे: for sustenance/strength
• धायसे: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: धायस् (प्रातिपदिक; ‘support, nourishment, vigor’)