Rig Veda 9.80.4: Mandala 9, Sukta 80, Mantra 4

Sukta 9.80

Rishi: Not securely inferable from the excerpt alone.

Devata: Soma Pavamāna (addressed directly).

Chandas: Likely Triṣṭubh (requires verification).

Samhita Patha (Devanagari)

तं त्वा देवेभ्यो मधुमत्तमं नरः सहस्रधारं दुहते दश क्षिपः । नृभिः सोम प्रच्युतो ग्रावभिः सुतो विश्वान्देवाँ आ पवस्वा सहस्रजित् ॥

Recitation with translationRig Veda 9.80.4

Transliteration

táṃ tvā devébhyo mádhumattamaṃ náraḥ sahásra-dhāraṃ duhate dáśa kṣípaḥ | nṛ́bhiḥ soma prácyuto grā́vabhiḥ sutó viśvā́n devā́ṃ ā́ pavasvā sahasra-jit ||

Translation

Log tumhe nikalte hain, tum jaise shahad ho, devta ke liye. Das ungliyon se tum bahar aate ho, hazaron dhaara mein. Rishiyon ne tumhe patharon se nichoda hai, Soma. Ab tum behne lago ho. Saare devta ke paas jaake saaf ho jao. Tum hazaron cheezein jeet sakte ho.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• तम्: him / that (Soma)
• तम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• त्वा: you
• त्वा: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• देवेभ्यः: to/for the gods
• देवेभ्यः: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• मधुमत्तमम्: most honeyed / sweetest
• मधुमत्तमम्: कर्म (विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: मधुमत् (प्रातिपदिक; मधु + मतुप्)

• नरः: men
• नरः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)

• सहस्रधारम्: having a thousand streams
• सहस्रधारम्: कर्म (विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: सहस्रधार (प्रातिपदिक; सहस्र + धार)

• दुहते: they milk / draw out
• दुहते: क्रिया
• Type: Verb
• Root: दुह्

• दश: ten
• दश: विशेषणम् (परिमाण)
• Type: Numeral
• Root: दशन् (संख्या-प्रातिपदिक)

• क्षिपः: vessels / bowls
• क्षिपः: अधिकारण (यत्र दुह्यते/येषु)
• Type: Noun
• Root: क्षिप् (प्रातिपदिक; ‘क्षिप्’/‘क्षिपि’—पात्र/आधार-नाम, RV-प्रयोगः)

• नृभिः: by men
• नृभिः: करण (सह/द्वारा)
• Type: Noun
• Root: नृ (प्रातिपदिक)

• सोम: O Soma
• सोम: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: सोम (प्रातिपदिक)

• प्रच्युतः: having been set in motion / poured forth
• प्रच्युतः: कर्तृ (विशेषणम्; सोमस्य)
• Type: Participle (Adjective)
• Root: प्र + च्युत (√च्यु ‘to fall/move’ से क्त-प्रत्यय; कṛदन्त)

• ग्रावभिः: with pressing-stones
• ग्रावभिः: करण
• Type: Noun
• Root: ग्रावन् (प्रातिपदिक)

• सुतः: pressed
• सुतः: कर्तृ (विशेषणम्; सोमस्य)
• Type: Participle (Adjective)
• Root: सु (√सु ‘to press/express’ से क्त-प्रत्यय; कṛदन्त)

• विश्वान्: all
• विश्वान्: कर्म (विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: विश्व (प्रातिपदिक)

• देवान्: the gods
• देवान्: कर्म
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• आ: hither / forth
• आ: क्रियाविशेषणम्
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/निपात)

• पवस्व: purify yourself / flow pure
• पवस्व: क्रिया
• Type: Verb
• Root: पू (√पू ‘to purify’) / पव् (Vedic present-stem)

• सहस्रजित्: O thousand-winning (one)
• सहस्रजित्: सम्बोधन
• Type: Noun/Adjective
• Root: सहस्रजित् (प्रातिपदिक; सहस्र + जित् ‘conquering/winning’)