Rig Veda 7.83.3: Mandala 7, Sukta 83, Mantra 3

Sukta 7.83

Rishi: Vasiṣṭha

Devata: Indra–Varuṇa

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

सं भूम्या अन्ता ध्वसिरा अदृक्षतेन्द्रावरुणा दिवि घोष आरुहत् । अस्थुर्जनानामुप मामरातयोऽर्वागवसा हवनश्रुता गतम् ॥

Recitation with translationRig Veda 7.83.3

Transliteration

sáṃ bhū́myā antā́ dhvasirā́ adṛkṣaténdrāvaruṇā diví ghóṣa ā́ruhat | ásthur jánānām úpa mā́m arātayo 'rvā́g ávasā havana-śrutā́ gátam ||

Translation

Zameen ke kinare hilne lage jaise sab ek ho gaya ho. Indra aur Varuna, tumhari awaaz aasmaan tak pahunch gayi. Logon mein se dushman log mere khilaf uth khade hue. Tum log jaldi aao aur madad karo, tum jo pukar sunte ho. Hamein andar se theek karke bana do.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• सम्: together, completely
• सम्: —
• Type: Indeclinable
• Root: सम् (उपसर्ग/अव्यय)

• भूम्याः: of the earth
• भूम्याः: सम्बन्ध (genitive relation)
• Type: Noun
• Root: भूमि (प्रातिपदिक)

• अन्ताः: the ends/borders
• अन्ताः: कर्तृ (with ध्वसिरे)
• Type: Noun
• Root: अन्त (प्रातिपदिक)

• ध्वसिरे: have collapsed/crumbled
• ध्वसिरे: क्रिया
• Type: Verb
• Root: ध्वस् (धातु; ‘to crumble, fall, be shattered’)

• आ: towards, forth
• आ: —
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/अव्यय)

• अदृक्षत: appeared, were seen
• अदृक्षत: क्रिया
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु; ‘to see, appear’)

• इन्द्रावरुणा: Indra and Varuṇa
• इन्द्रावरुणा: कर्तृ (with अदृक्षत/आरुहत्/गतम्)
• Type: Noun
• Root: इन्द्र-वरुण (द्वन्द्व-प्रातिपदिक)

• दिवि: in heaven
• दिवि: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: द्यु/दिव् (प्रातिपदिक: दिव् ‘heaven’)

• घोषः: a roar, clamour
• घोषः: कर्तृ (with आरुहत्)
• Type: Noun
• Root: घोष (प्रातिपदिक)

• आरुहत्: rose up, mounted
• आरुहत्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: रुह् (धातु; ‘to rise, mount’) + आ-

• अस्थुः: stood (firm), took their stand
• अस्थुः: क्रिया
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु; ‘to stand’)

• जनानाम्: of the peoples
• जनानाम्: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: जन (प्रातिपदिक)

• उप: near, towards
• उप: —
• Type: Indeclinable
• Root: उप (उपसर्ग/अव्यय)

• मा: me
• मा: कर्म (with उप)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम)

• अमरा॑तयः: hostilities, hostile forces
• अमरा॑तयः: कर्तृ (with अस्थुः)
• Type: Noun
• Root: अमरा॑ति (प्रातिपदिक; ‘hostility, enmity’)

• अर्वाक्: hither, towards here
• अर्वाक्: —
• Type: Indeclinable
• Root: अर्वाक् (अव्यय/दिशावाचक)

• अवसा: with help/protection
• अवसा: करण
• Type: Noun
• Root: अवस् (प्रातिपदिक; ‘help, protection’)

• हवनश्रुता: hearers of the invocation
• हवनश्रुता: कर्तृ-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: हवन-श्रुत (बहुव्रीहि/कर्मधारय-प्रातिपदिक; ‘hearing the call/invocation’)

• गतम्: come; having come (as an invocation)
• गतम्: क्रियाविशेष/आह्वान (imperatival sense)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु) → गत (कृदन्त; भूतकृत्/क्त)