Rig Veda 6.2.1: Mandala 6, Sukta 2, Mantra 1

Sukta 6.2

Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya (traditional for RV 6.2)

Devata: Agni

Chandas: Gāyatrī (likely; RV 6.2 is predominantly gāyatrī-style short verses)

Samhita Patha (Devanagari)

त्वं हि क्षैतवद्यशोऽग्ने मित्रो न पत्यसे । त्वं विचर्षणे श्रवो वसो पुष्टिं न पुष्यसि ॥

Recitation with translationRig Veda 6.2.1

Transliteration

tváṃ hí kṣáitavád yáśo 'gne mitró ná pátyase | tváṃ vícarṣaṇe śrávo vaso púṣṭiṃ ná púṣyasi ||

Translation

Agni, tum ek aisa dost ho jo sabse upar khada hai. Tumhare paas chamak-damak hai, jaise kisi raja ke paas hoti hai. Tum logon ki suno aur unhe aage badhao. Tum unhe khush rakho aur unka kaam banate ho. Log tumhe dekh ke samajhte hain ki sahi rasta kya hai.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• त्वम्: you
• त्वम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• हि: indeed, for
• हि: —
• Type: Indeclinable
• Root: हि (निपात)

• क्षैतवत्: possessing dominion/settled power
• क्षैतवत्: विशेषण (यशः-विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: क्षैति (धातु √क्षि/क्षै ‘to dwell, rule’) → क्षैत (कृदन्त/विशेषण-आधार) + वत्

• यशः: fame, glory
• यशः: कर्म
• Type: Noun
• Root: यशस् (प्रातिपदिक)

• अग्ने: O Agni
• अग्ने: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• मित्रः: Mitra (the god), a friend
• मित्रः: कर्तृ (उपमान-वाक्ये) / उपमान
• Type: Noun
• Root: मित्र (प्रातिपदिक)

• न: like, as
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (निपात)

• पत्यसे: you rule, you are lord
• पत्यसे: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √पत्/पत्‍य (पत् ‘to be master/lord’) → पत्य (आत्मनेपद)

• त्वम्: you
• त्वम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• विचर्षणे: O far-seeing one
• विचर्षणे: सम्बोधन
• Type: Adjective
• Root: वि-चर्षणि (प्रातिपदिक; ‘widely-seeing/active among men’)

• श्रवः: renown, fame
• श्रवः: कर्म
• Type: Noun
• Root: श्रवस् (प्रातिपदिक)

• वसो: O Vasu (good one/wealth-giver)
• वसो: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: वसु (प्रातिपदिक)

• पुष्टिम्: nourishment, prosperity
• पुष्टिम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: पुष्टि (प्रातिपदिक)

• न: like, as
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (निपात)

• पुष्यसि: you cause to prosper, you nourish
• पुष्यसि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √पुष् (to thrive, make prosper)