Rig Veda 4.19.2: Mandala 4, Sukta 19, Mantra 2

Sukta 4.19

Rishi: Vāmadeva Gautama

Devata: Indra

Chandas: Trishtubh

Samhita Patha (Devanagari)

अवासृजन्त जिव्रयो न देवा भुवः सम्राळिन्द्र सत्ययोनिः । अहन्नहिं परिशयानमर्णः प्र वर्तनीररदो विश्वधेनाः ॥

Recitation with translationRig Veda 4.19.2

Transliteration

ávāsṛjanta jívrayo ná devā́ bhúvaḥ samrā́ḷ indra satyá-yoníḥ | áhann áhiṁ pari-śáyānam árṇaḥ prá vartanī́r arado viśvá-dhenāḥ ||

Translation

Jaise devta ne duniya ko azaad kiya, waise hi Indra ne bhi kiya. Indra sach ka beta hai aur sabka raja hai. Usne ek bada saanp maara jo paani ke paas leta tha. Usne naye raaste khole taaki paani aage badh sake.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अवा: down, forth (as preverb)
• अवा: —
• Type: Indeclinable
• Root: अव (उपसर्ग) / अवस् (अव्यय-प्रयोग)

• असृजन्त: they released/let loose
• असृजन्त: —
• Type: Verb
• Root: सृज्

• जिव्रयः: the swift ones (steeds/streams)
• जिव्रयः: Kartā
• Type: Noun
• Root: जिव्र (प्रातिपदिक)

• न: like, as
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न

• देवाः: the gods
• देवाः: Kartā
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• भुवः: the worlds/regions
• भुवः: Karma
• Type: Noun
• Root: भू (प्रातिपदिक: भुव्/भुवस्)

• सम्राट्: sovereign ruler
• सम्राट्: Sambodhana/Viśeṣaṇa (इन्द्रस्य)
• Type: Noun
• Root: सम्राज्/सम्राट् (प्रातिपदिक)

• इन्द्र: O Indra
• इन्द्र: Sambodhana
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• सत्ययोनिः: whose source/womb is truth
• सत्ययोनिः: Viśeṣaṇa
• Type: Adjective
• Root: सत्य-योनि (समास)

• अहन्: he slew
• अहन्: —
• Type: Verb
• Root: हन्

• अहिम्: the serpent (Ahi/Vṛtra)
• अहिम्: Karma
• Type: Noun
• Root: अहि (प्रातिपदिक)

• परिशयानम्: lying all around, encircling
• परिशयानम्: Viśeṣaṇa
• Type: Participle
• Root: परि-शी (धातु) → परिशय (कृदन्त)

• अर्णः: the flood, the wave, the waters
• अर्णः: Karaṇa/Apādāna (सन्दर्भानुसार)
• Type: Noun
• Root: अर्णस् (प्रातिपदिक)

• प्र: forth, forward
• प्र: —
• Type: Indeclinable
• Root: प्र (उपसर्ग)

• वर्तनीः: paths, courses (channels)
• वर्तनीः: Karma
• Type: Noun
• Root: वर्तनी (प्रातिपदिक)

• अरदः: he cleft, he dug/opened
• अरदः: —
• Type: Verb
• Root: रद्

• विश्वधेनाः: all-nourishing (cows/waters), universally bountiful
• विश्वधेनाः: Kartā (वर्तनीनां/आपां विशेषण-रूपेण)
• Type: Noun/Adjective
• Root: विश्व-धेन (समास)