Rig Veda 3.5.4: Mandala 3, Sukta 5, Mantra 4

Sukta 3.5

Rishi: Viśvāmitra Gāthina (attribution for RV 3.5)

Devata: Agni identified with Mitra/Varuṇa functions

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

मित्रो अग्निर्भवति यत्समिद्धो मित्रो होता वरुणो जातवेदाः । मित्रो अध्वर्युरिषिरो दमूना मित्रः सिन्धूनामुत पर्वतानाम् ॥

Recitation with translationRig Veda 3.5.4

Transliteration

mitró agnír bhavati yát samiddhó mitró hotā́ váruṇo jātávedāḥ | mitró adhvaryúr iṣiró damū́nā mitráḥ síndhūnām utá párvatānām ||

Translation

Jab Agni jalaya jata hai, woh Mitra ban jata hai. Hota banke yagya karta hai, Varuna banke sabki jaan le wala hai. Adhvaryu banke tez hai aur ghar ka malik hai. Nadiyon aur pahadiyon ka bhi Mitra hai.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• मित्रः: Mitra (the deity / friendly one)
• मित्रः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: मित्र (प्रातिपदिक)

• अग्निः: Agni (fire-god)
• अग्निः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• भवति: becomes / is
• भवति: —
• Type: Verb
• Root: √भू

• यत्: when / inasmuch as
• यत्: अधिकरण/सम्बन्ध (यदा-तदा सम्बन्ध)
• Type: Pronoun (relative)
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• समिद्धः: kindled, enkindled
• समिद्धः: कर्तृ-विशेषण
• Type: Participle (past passive)
• Root: सम्-√इन्ध् (कृदन्त: क्त)

• मित्रः: Mitra
• मित्रः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: मित्र (प्रातिपदिक)

• होता: Hotṛ (invoking priest)
• होता: कर्तृ
• Type: Noun (agent)
• Root: होतृ (प्रातिपदिक; RV रूप: होता)

• वरुणः: Varuṇa
• वरुणः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: वरुण (प्रातिपदिक)

• जातवेदाः: Jātavedas (Agni, ‘knower of births/creatures’)
• जातवेदाः: कर्तृ (अग्नेः विशेषण/नाम)
• Type: Noun/epithet
• Root: जातवेदस् (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/कर्मधारय-समास)

• मित्रः: Mitra
• मित्रः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: मित्र (प्रातिपदिक)

• अध्वर्युः: Adhvaryu (officiating priest)
• अध्वर्युः: कर्तृ
• Type: Noun (agent)
• Root: अध्वर्यु (प्रातिपदिक)

• इषिरः: vigorous, impetuous
• इषिरः: कर्तृ-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: इषिर (प्रातिपदिक)

• दमूना: house-abiding, domestic (staying in the house)
• दमूना: कर्तृ-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: दमून (प्रातिपदिक; RV विशेषण)

• मित्रः: Mitra
• मित्रः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: मित्र (प्रातिपदिक)

• सिन्धूनाम्: of the rivers
• सिन्धूनाम्: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: सिन्धु (प्रातिपदिक)

• उत: and also
• उत: —
• Type: Indeclinable
• Root: उत (निपात/अव्यय)

• पर्वतानाम्: of the mountains
• पर्वतानाम्: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: पर्वत (प्रातिपदिक)