Rig Veda 3.48.4: Mandala 3, Sukta 48, Mantra 4

Sukta 3.48

Rishi: Viśvāmitra Gāthina (traditional)

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

उग्रस्तुराषाळभिभूत्योजा यथावशं तन्वं चक्र एषः । त्वष्टारमिन्द्रो जनुषाभिभूयामुष्या सोममपिबच्चमूषु ॥

Recitation with translationRig Veda 3.48.4

Transliteration

ugrás turāṣā́ḷ abhibhū́tyojā yathāvaśáṃ tanvàṃ cakra eṣáḥ | tváṣṭāram índro januṣā́bhibhū́yā́muṣyā́ sómam apibac camū́ṣu ||

Translation

Indra bahut taqatwar hai, dushmanon pe bhari padta hai. Usne apna badan apni marzi se banaya. Janam se hi usne Tvashta ko hara diya. Usne us Soma ko piya, jo bowl mein tha. Yeh taqat aur khushi dono usme aa gayi.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• उग्रः: fierce, formidable
• उग्रः: कर्तृ (इन्द्रस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: उग्र (प्रातिपदिक)

• तुराषाट्: overpowering/prevailing in battle
• तुराषाट्: कर्तृ (इन्द्रस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: तुराषाट् (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/कर्मधारय-स्वरूप विशेषण)

• अभिभूति-ओजाः: whose strength is (for) overpowering
• अभिभूति-ओजाः: कर्तृ (इन्द्रस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective (compound)
• Root: अभिभूति (प्रातिपदिक) + ओजस् (प्रातिपदिक)

• यथा: as, according to
• यथा: सम्बन्ध/प्रकार (उपमान/रीतिः)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा

• अवशम्: at will, as he wished
• अवशम्: क्रियाविशेषण (रीतिः)
• Type: Adverbial (acc. used adverbially)
• Root: अवश (प्रातिपदिक)

• तन्वम्: body, self
• तन्वम्: कर्म (चक्रे इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: तनू (प्रातिपदिक)

• च: and
• च: समुच्चय
• Type: Indeclinable
• Root: च

• चक्रे: he made, he fashioned
• चक्रे: क्रिया
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)

• एषः: this one (he)
• एषः: कर्तृ (चक्रे इत्यस्य)
• Type: Pronoun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• त्वष्टारम्: Tvaṣṭar (the divine artisan)
• त्वष्टारम्: कर्म (अभिभूय इत्यस्य)
• Type: Noun (proper/deity)
• Root: त्वष्टृ (प्रातिपदिक)

• इन्द्रः: Indra
• इन्द्रः: कर्तृ (अभिभूय/अपिबत् इत्यस्य)
• Type: Noun (proper/deity)
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• जनुषा: by birth, by nature
• जनुषा: करण (उपायः: ‘by birth/nature’)
• Type: Noun (instrumental)
• Root: जनुस् (प्रातिपदिक)

• अभिभूय: having overpowered
• अभिभूय: पूर्वकालिक-क्रिया (इन्द्रस्य)
• Type: Gerund (absolutive)
• Root: अभि-भू (धातु)

• अमुष्य: of that (one)
• अमुष्य: सम्बन्ध (षष्ठी: ‘of that (one)’)
• Type: Pronoun
• Root: अदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• सोमम्: Soma (the pressed drink)
• सोमम्: कर्म (अपिबत् इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: सोम (प्रातिपदिक)

• अपिबत्: he drank
• अपिबत्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: पा (धातु)

• चमूषु: in the cups/bowls
• चमूषु: अधिकरण (स्थानम्)
• Type: Noun
• Root: चमू (प्रातिपदिक)