Rig Veda 3.1.2: Mandala 3, Sukta 1, Mantra 2

Sukta 3.1

Rishi: Viśvāmitra (RV 3.1); internal mention of Gṛtsamada reflects intertextual lineage/poetic memory

Devata: Agni

Chandas: Triṣṭubh (probable; verify)

Samhita Patha (Devanagari)

प्राञ्चं यज्ञं चकृम वर्धतां गीः समिद्भिरग्निं नमसा दुवस्यन् । दिवः शशासुर्विदथा कवीनां गृत्साय चित्तवसे गातुमीषुः ॥

Recitation with translationRig Veda 3.1.2

Transliteration

prā́ñcaṃ yajñáṃ cakṛma várdhatāṃ gī́ḥ samídbhīr agníṃ námasā duvasyán | diváḥ śaśāsur vidáthā kavīnā́ṃ gṛtsā́ya cit taváse gātúm ī́ṣuḥ ||

Translation

Hum ne yagya shuru kar diya hai, ab bolne ki shakti badhti rahe. Lakdi jala ke hum Agni ki puja karte hain, sir jhuka ke. Rishiyon ne aasman se yeh sab baatein sikhi hain. Gritsamada ke liye bhi raasta khula hai aage badhne ka.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• प्राञ्चम्: forward-facing; directed forward
• प्राञ्चम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: प्राञ्च् (प्र-√अञ्च्) / प्राञ्च (प्रातिपदिक)

• यज्ञम्: sacrifice; ritual
• यज्ञम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: यज्ञ (प्रातिपदिक; √यज्)

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च

• चक्रिम: we have made; we fashioned
• चक्रिम: —
• Type: Verb
• Root: √कृ (करोति)

• वर्धताम्: let (them) grow/increase
• वर्धताम्: —
• Type: Verb
• Root: √वृध्

• गीः: songs; hymns
• गीः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: गी (प्रातिपदिक)

• समिद्भिः: with kindling-sticks; with fuel
• समिद्भिः: करण
• Type: Noun
• Root: समिध् (प्रातिपदिक)

• अग्निम्: Agni; the fire
• अग्निम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• नमसा: with reverence; with homage
• नमसा: करण
• Type: Noun
• Root: नमस् (प्रातिपदिक)

• दुवस्यन्: serving; worshipping; honoring
• दुवस्यन्: कर्तृ
• Type: Verb (participle)
• Root: √दुवस् (दुवस्यति) / दुवस्यन्त्

• दिवः: of heaven; of the sky
• दिवः: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: दिव्/द्यौस् (प्रातिपदिक)

• शशासुः: they have instructed/ordained; they have taught
• शशासुः: —
• Type: Verb
• Root: √शास्

• विदथा: ritual distributions/assemblies; ceremonial acts
• विदथा: कर्म
• Type: Noun
• Root: विदथ (प्रातिपदिक)

• कवीनाम्: of the seers/poets
• कवीनाम्: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: कवि (प्रातिपदिक)

• गृत्साय: to Gṛtsa (a seer)
• गृत्साय: सम्प्रदान
• Type: Noun (proper name)
• Root: गृत्स (प्रातिपदिक; नाम)

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च

• चित्तवसे: to the thoughtful/intent one (Cittavas)
• चित्तवसे: सम्प्रदान
• Type: Noun/Adjective
• Root: चित्तवस् (प्रातिपदिक; विशेषण/नाम)

• गातुम्: path; passage; way
• गातुम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: गातु (प्रातिपदिक; √गा/√गम्)

• ईषुः: they have sought; they have desired
• ईषुः: —
• Type: Verb
• Root: √इष्