Rig Veda 2.9.5: Mandala 2, Sukta 9, Mantra 5

Sukta 2.9

Rishi: Gṛtsamada (Bhārgava)

Devata: Agni

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

उभयं ते न क्षीयते वसव्यं दिवेदिवे जायमानस्य दस्म । कृधि क्षुमन्तं जरितारमग्ने कृधि पतिं स्वपत्यस्य रायः ॥

Recitation with translationRig Veda 2.9.5

Transliteration

ubháyaṃ te ná kṣīyate vasavyàṃ divé-dive jā́yamānasya dasma | kṛ́dhi kṣumántaṃ jaritā́ram agne kṛ́dhi pátiṃ svapátyasya rāyáḥ ||

Translation

Agni, tera do tarah ka dhan hai jo kabhi khatam nahi hota. Roz tum naye ban rahe ho, tum kamaal karte ho. Agni, gaana gaane wale ko taqat se bhara de. Use aisa dhan ka malik bana de jo aulad aur sahi raaj deta hai.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• उभयम्: both; the twofold (wealth)
• उभयम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: उभय (प्रातिपदिक)

• ते: of you; your
• ते: Sampradāna
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• न: not
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (निपात)

• क्षीयते: diminishes; is exhausted
• क्षीयते: —
• Type: Verb
• Root: क्षि (क्षीयते) (धातु)

• वसव्यम्: wealth; that which is to be won as ‘vásu’
• वसव्यम्: Karma
• Type: Noun/Adjective
• Root: वसु (प्रातिपदिक) + यत् (तद्धित)

• दिवे-दिवे: day by day
• दिवे-दिवे: Adhikaraṇa
• Type: Noun (adverbial) / Indeclinable usage
• Root: दिव्/द्यौ (प्रातिपदिक: दिवस्/दिव)

• जायमानस्य: of (you) being born; as you are born (ever anew)
• जायमानस्य: Sambandha
• Type: Participle (Adjective)
• Root: जन् (धातु) → जायमान (वर्तमानकृदन्त)

• दस्म: O wondrous one; O marvelous (Agni)
• दस्म: Sambodhana
• Type: Adjective (vocative epithet)
• Root: दस्म (प्रातिपदिक)

• कृधि: make; do; grant
• कृधि: —
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)

• क्षुमन्तम्: abounding in nourishment/strength
• क्षुमन्तम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: क्षु/क्षुम (प्रातिपदिक) + मतुप् (तद्धित: -मन्त)

• जरितारम्: the singer; the praiser
• जरितारम्: Karma
• Type: Noun
• Root: जरितृ (प्रातिपदिक; from √गॄ/√जर् ‘to sing/praise’ in RV usage)

• अग्ने: O Agni
• अग्ने: Sambodhana
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• कृधि: make; appoint
• कृधि: —
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)

• पतिम्: lord; master
• पतिम्: Karma
• Type: Noun
• Root: पति (प्रातिपदिक)

• स्वपत्यस्य: of good lordship; of one’s own mastery
• स्वपत्यस्य: Sambandha
• Type: Noun
• Root: स्वपत्य (प्रातिपदिक; ‘good lordship/own mastery’)

• रायः: of wealth; of riches
• रायः: Sambandha
• Type: Noun
• Root: राय्/रायि (प्रातिपदिक)