Rig Veda 2.4.1: Mandala 2, Sukta 4, Mantra 1

Sukta 2.4

Rishi: Gṛtsamada (traditional for RV 2.4)

Devata: Agni (Jātavedas)

Chandas: Triṣṭubh (probable; needs metrical verification)

Samhita Patha (Devanagari)

हुवे वः सुद्योत्मानं सुवृक्तिं विशामग्निमतिथिं सुप्रयसम् । मित्र इव यो दिधिषाय्यो भूद्देव आदेवे जने जातवेदाः ॥

Recitation with translationRig Veda 2.4.1

Transliteration

huvé vaḥ su-dyótmānaṃ su-vṛktíṃ viśā́m agním atíthiṃ su-práyasam | mítra iva yó didhiṣā́yyo bhūd devá ā́deve jáne jā́tavedāḥ ||

Translation

Main tumhe Agni bhagwan ko bulata hoon. Woh chamakdaar hai aur saaf-saaf bolta hai. Woh sab logon ka mehman hai aur bahut deta hai. Jaise Mitra bhagwan apne dost ke paas rehta hai, waise hi yeh bhi rehta hai. Woh bhagwanon ke beech paida hua hai aur sab kuch jaanta hai.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• हुवे: I invoke / I call
• हुवे: क्रिया (वक्ता-कर्तृक) / मुख्यक्रिया
• Type: Verb
• Root: √हू (ह्वे) ‘आह्वाने’

• वः: you (pl.) / for you
• वः: सम्प्रदान (आह्वानस्य प्रति) / संबन्ध
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• सुद्योत्मानम्: the well-radiant (one)
• सुद्योत्मानम्: कर्म (हुवे—कं?)
• Type: Adjective (epithet)
• Root: सुद्योत्मन् (सु- + द्योत्मन् ‘दीप्ति/तेजस्’)

• सुवृक्तिम्: a well-fashioned hymn / good praise
• सुवृक्तिम्: कर्म (हुवे—किम्?)
• Type: Noun
• Root: सुवृक्ति (सु- + वृक्ति ‘स्तुति/स्तोत्र-रचना’)

• विशाम्: of the clans / peoples
• विशाम्: सम्बन्ध (अग्निम्—कस्य?)
• Type: Noun
• Root: विश् (प्रातिपदिक ‘जन/कुल/प्रजा’)

• अग्निम्: Agni
• अग्निम्: कर्म (हुवे—कं?)
• Type: Noun
• Root: अग्नि (देवता-नाम)

• अतिथिम्: guest
• अतिथिम्: कर्म (अग्निम्—विशेषण-रूपेण) / कर्म
• Type: Noun
• Root: अतिथि (प्रातिपदिक)

• सुप्रयसम्: bringing good nourishment / bountiful
• सुप्रयसम्: कर्म (अग्निम्—विशेषण) / कर्म
• Type: Adjective
• Root: सुप्रयस (सु- + प्रयस ‘आहार/पोषण/समृद्धि’)

• मित्रः: Mitra
• मित्रः: कर्तृ (उपमान-आधारः) / विषय
• Type: Noun
• Root: मित्र (देवता/प्रातिपदिक)

• इव: like
• इव: सम्बन्ध (उपमा-निर्देश) / अव्यय
• Type: Indeclinable
• Root: इव (निपात)

• यः: who
• यः: कर्तृ (भूत्—कः?)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम)

• दिधिषाय्यः: to be cherished / to be established (as desired)
• दिधिषाय्यः: कर्तृ-विशेषण (यः … भूत्)
• Type: Adjective
• Root: दिधिषाय्य (इच्छार्थक-विशेषण; √धा/√धि-आधारेण ‘स्थापयितुम्/धारयितुम् इच्छनीयः’ इति वेदिक-प्रयोगः)

• भूत्: became / has become
• भूत्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √भू ‘सत्तायाम्’

• देवः: the god
• देवः: कर्तृ (भूत्—कः?)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• आदेवे: among the gods / in the divine (sphere)
• आदेवे: अधिकरण (जने—कस्मिन् जने?)
• Type: Adjective (locative epithet)
• Root: आ-देव (उपसर्ग ‘आ’ + देव; ‘देव-सम्बन्धे/देवेषु’ इत्यर्थे वेदिक-विशेषण/समास-रूप)

• जने: among the people / in the community
• जने: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: जन (प्रातिपदिक ‘जन/लोक’)

• जातवेदाः: Jātavedas (Agni), knower of all that is born
• जातवेदाः: कर्तृ (देवः—सम्बोधन/विशेषण-रूपेण) / विषय
• Type: Noun (epithet of Agni)
• Root: जातवेदस् (समास: जात ‘जन्म’ + वेदस् ‘ज्ञान’)