Rig Veda 2.19.4: Mandala 2, Sukta 19, Mantra 4

Sukta 2.19

Rishi: Gṛtsamada

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

सो अप्रतीनि मनवे पुरूणीन्द्रो दाशद्दाशुषे हन्ति वृत्रम् । सद्यो यो नृभ्यो अतसाय्यो भूत्पस्पृधानेभ्यः सूर्यस्य सातौ ॥

Recitation with translationRig Veda 2.19.4

Transliteration

só apratī́ni mánave purū́ṇī́ndro dāśad dāśúṣe hánti vṛtrám | sadyó yó nṛ́bhyo atasā́yyo bhū́t paspṛdhānébhyaḥ sū́ryasya sātáu ||

Translation

Indra ne Manu ko bahut saari aisi cheezein di hain jo koi rok nahi sakta. Jo log denge, unke liye woh Vritra ko maarta hai. Woh aise hi duniya ke aage badhta hai, koi usse jeet nahi sakta. Suraj jeetne ke liye woh dusmanon pe haavi ho jaata hai.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• सः: he
• सः: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अप्रतिनी: irresistible, unopposable
• अप्रतिनी: कर्म
• Type: Adjective
• Root: अ-प्रतिनी (प्रातिपदिक; नकारार्थक उपसर्ग अ- + प्रतिनी)

• मनवे: to Manu / for mankind
• मनवे: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: मनु (प्रातिपदिक)

• पुरूणी: many (gifts/boons)
• पुरूणी: कर्म
• Type: Adjective (substantivized: ‘many (things)’)
• Root: पुरु (प्रातिपदिक)

• इन्द्रः: Indra
• इन्द्रः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• दाशत्: gave, bestowed
• दाशत्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: दाश् (धातु; ‘to give, bestow’)

• दाशुषे: to the worshipper / to the giver
• दाशुषे: सम्प्रदान
• Type: Noun (participle used substantively)
• Root: दाश्वस्/दाशुष् (कृदन्त-प्रातिपदिक; √दाश् ‘to worship/give’ → ‘giver/worshipper’)

• हन्ति: slays
• हन्ति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: हन् (धातु; ‘to slay’)

• वृत्रम्: Vṛtra (the obstructor)
• वृत्रम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: वृत्र (प्रातिपदिक)

• सद्यः: immediately
• सद्यः: अधिकारण (काल) / क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: सद्यस् (अव्यय-प्रातिपदिक)

• यः: who
• यः: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• नृभ्यः: to men
• नृभ्यः: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: नृ (प्रातिपदिक)

• अतसाय्यः: not to be overcome, unconquerable
• अतसाय्यः: कर्तृ (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अ-तसाय्य (प्रातिपदिक; नकारार्थक अ- + तसाय्य ‘to be overcome/pressed down’)

• भूत्: became
• भूत्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: भू (धातु; ‘to be, become’)

• पस्पृधानेभ्यः: to the contending (rivals)
• पस्पृधानेभ्यः: सम्प्रदान
• Type: Noun/Adjective (participle used substantively)
• Root: पस्पृधान (कृदन्त-प्रातिपदिक; √स्पृध् ‘to contend, vie’ → ‘contending’)

• सूर्यस्य: of the Sun
• सूर्यस्य: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: सूर्य (प्रातिपदिक)

• सातौ: in the winning / in the contest for victory
• सातौ: अधिकारण
• Type: Noun
• Root: साति (प्रातिपदिक; ‘winning, gaining, victory’)