Rig Veda 2.16.5: Mandala 2, Sukta 16, Mantra 5

Sukta 2.16

Rishi: Gṛtsamada Bhārgava

Devata: Indra (with Soma as the offering substance foregrounded)

Chandas: Triṣṭubh (probable; verify with Anukramaṇī)

Samhita Patha (Devanagari)

वृष्णः कोशः पवते मध्व ऊर्मिर्वृषभान्नाय वृषभाय पातवे । वृषणाध्वर्यू वृषभासो अद्रयो वृषणं सोमं वृषभाय सुष्वति ॥

Recitation with translationRig Veda 2.16.5

Transliteration

vṛ́ṣṇaḥ kóśaḥ pavate mádhva ūŕmir vṛṣabhā́n nā́ya vṛṣabhā́ya pātáve | vṛ́ṣaṇādhvaryū vṛṣabhā́so ádrayo vṛ́ṣaṇaṃ sómaṃ vṛṣabhā́ya suṣvati ||

Translation

Bada bartan jisme Soma hai woh bah raha hai. Meetha paani baha raha hai jo Indra ke liye khana hai aur peene ke liye hai. Pujari log patthar se Soma ko nichodte hain. Yeh sab Indra ke liye hai jo bada balwan hai.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• वृष्णः: of the bull / of the mighty one
• वृष्णः: सम्बन्ध (genitive relation)
• Type: Noun
• Root: वृषन् (प्रातिपदिक)

• कोशः: the vessel, cask (container)
• कोशः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: कोश (प्रातिपदिक)

• पवते: flows, streams, is purified
• पवते: क्रिया
• Type: Verb
• Root: पू (धातु) [पवते]

• मध्वः: of sweetness / of honey (mead)
• मध्वः: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: मधु (प्रातिपदिक)

• ऊर्मिः: wave, surge
• ऊर्मिः: कर्तृ (apposition to the flowing one)
• Type: Noun
• Root: ऊर्मि (प्रातिपदिक)

• वृषभान्नाय: for the bull’s food / for the bull as nourishment
• वृषभान्नाय: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: वृषभ + अन्न (समास-प्रातिपदिक)

• वृषभाय: for the bull (i.e., Indra)
• वृषभाय: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: वृषभ (प्रातिपदिक)

• पातवे: to drink
• पातवे: प्रयोजन (purpose)
• Type: Verbal noun (infinitival dative)
• Root: पा (धातु) → पातृ/पातु (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• वृषणा: with the mighty (one)
• वृषणा: करण (with/through the mighty one)
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: वृषन् (प्रातिपदिक)

• अध्वर्यू: the two Adhvaryu priests
• अध्वर्यू: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: अध्वर्यु (प्रातिपदिक)

• वृषभासः: bull-like, vigorous (ones)
• वृषभासः: कर्तृ (apposition)
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: वृषभ (प्रातिपदिक)

• अद्रयः: press-stones
• अद्रयः: कर्तृ (apposition)
• Type: Noun
• Root: अद्रि (प्रातिपदिक)

• वृषणम्: the mighty one
• वृषणम्: कर्म
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: वृषन् (प्रातिपदिक)

• सोमम्: Soma
• सोमम्: कर्म (in apposition to वृषणम्)
• Type: Noun
• Root: सोम (प्रातिपदिक)

• वृषभाय: for the bull (Indra)
• वृषभाय: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: वृषभ (प्रातिपदिक)

• सुष्वति: presses out well, expresses (Soma)
• सुष्वति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: सु + षु/सु (धातु) [सुष्वति]