Rig Veda 2.12.9: Mandala 2, Sukta 12, Mantra 9

Sukta 2.12

Rishi: Gṛtsamada (traditional)

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

यस्मान्न ऋते विजयन्ते जनासो यं युध्यमाना अवसे हवन्ते । यो विश्वस्य प्रतिमानं बभूव यो अच्युतच्युत्स जनास इन्द्रः ॥

Recitation with translationRig Veda 2.12.9

Transliteration

yasmān na ṛte vijayante janāso yaṃ yudhyamānā avase havante | yo viśvasya pratimānaṃ babhūva yo acyuta-cyut sa janāsa indraḥ ||

Translation

Jab log ladte hain, woh Indra ko madad ke liye pukarte hain. Uske bina koi jeet nahi paata. Woh sabse bada hai, sabka naap hai. Jo hilta nahi, use bhi gira deta hai. Logon, yehi Indra hai.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• यस्मात्: from whom
• यस्मात्: अपादान
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• न: not
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न

• ऋते: without, except
• ऋते: —
• Type: Indeclinable
• Root: ऋते

• विजयन्ते: they win, are victorious
• विजयन्ते: क्रिया
• Type: Verb
• Root: जि (जये)

• जनासः: peoples, men
• जनासः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: जन (प्रातिपदिक)

• यम्: whom
• यम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• युध्यमानाः: fighting
• युध्यमानाः: कर्तृ
• Type: Participle
• Root: युध् (सम्प्रहार)

• अवसे: for help, for aid
• अवसे: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: अवस् (प्रातिपदिक)

• हवन्ते: they call upon
• हवन्ते: क्रिया
• Type: Verb
• Root: ह्वे (आह्वाने)

• यः: who
• यः: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• विश्वस्य: of all, of the whole
• विश्वस्य: सम्बन्ध
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: विश्व (प्रातिपदिक)

• प्रतिमानम्: counterpart, measure, standard
• प्रतिमानम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: प्रतिमान (प्रातिपदिक)

• बभूव: has become, became
• बभूव: क्रिया
• Type: Verb
• Root: भू (सत्तायाम्)

• यः: who
• यः: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अच्युतच्युत्: the unmoved who makes (others) fall; the unshaken shaker
• अच्युतच्युत्: कर्तृ (विशेषणरूपेण इन्द्रस्य)
• Type: Compound epithet (Adj./Noun)
• Root: अच्युत (कृदन्त-प्रातिपदिक, √च्युत/√च्यु ‘to fall, slip’ with privative अ-) + च्युत् (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• सः: he
• सः: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• जनासः: peoples, men
• जनासः: कर्तृ (उपवाक्ये/स्तुत्यर्थे ‘जनासः’ = ‘जनाः’)
• Type: Noun
• Root: जन (प्रातिपदिक)

• इन्द्रः: Indra
• इन्द्रः: कर्तृ
• Type: Noun (proper)
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)