Rig Veda 2.12.4: Mandala 2, Sukta 12, Mantra 4

Sukta 2.12

Rishi: Gṛtsamada (Bhārgava)

Devata: Indra

Chandas: Jagatī (likely; hymn-level)

Samhita Patha (Devanagari)

येनेमा विश्वा च्यवना कृतानि यो दासं वर्णमधरं गुहाकः । श्वघ्नीव यो जिगीवाँल्लक्षमाददर्यः पुष्टानि स जनास इन्द्रः ॥

Recitation with translationRig Veda 2.12.4

Transliteration

yéne mā́ víśvā cyávanā kṛtā́ni yó dā́saṃ várṇam ádharaṃ guhā́ ákāḥ | śvaghnī́va yó jigīvā́ṃl lakṣám ā́dad aryáḥ púṣṭāni sá janāsa índraḥ ||

Translation

Indra ne dushman ki taakat tod di aur use neeche kar diya, jaise kisi gufa mein chhupa diya. Usne jeeta jeeta inaam le liya, aur acche logon ko khana mila. Logon, yeh hai Indra.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• येन: by which (by whom/whereby)
• येन: करण
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• इमा: these
• इमा: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• विश्वा: all
• विश्वा: विशेषण
• Type: Adjective
• Root: विश्व (प्रातिपदिक)

• च्यवनानि: overthrows, dislodgings, routs
• च्यवनानि: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: च्यवन (प्रातिपदिक; from √च्यु ‘to move, fall, be displaced’)

• कृतानि: done, accomplished
• कृतानि: विशेषण
• Type: Participle (past passive) used adjectivally
• Root: √कृ (कृदन्त: क्त-प्रत्यय ‘कृत’)

• यः: who
• यः: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• दासम्: the Dāsa (enemy/hostile people)
• दासम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: दास (प्रातिपदिक)

• वर्णम्: color; class/tribe
• वर्णम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: वर्ण (प्रातिपदिक)

• अधरम्: lower, inferior
• अधरम्: विशेषण
• Type: Adjective
• Root: अधर (प्रातिपदिक)

• गुहाकः: dwelling/hidden in a cave; cave-dweller
• गुहाकः: कर्तृ
• Type: Adjective/Noun (epithet)
• Root: गुहा (प्रातिपदिक) + क (तद्धित) → गुहाक

• श्वघ्नीव: like a dog-slayer (as one who strikes down like that)
• श्वघ्नीव: उपमान
• Type: Adjective + Indeclinable (simile)
• Root: श्वघ्नी (प्रातिपदिक; ‘dog-slayer’/‘dog-killing’) + इव

• यः: who
• यः: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• जिगीवाँल्लक्षम्: having conquered, (he) won the stake/prize
• जिगीवाँल्लक्षम्: कर्तृ (जिगीवाँस्), कर्म (लक्षम्)
• Type: Perfect participle + Noun
• Root: √जि (परस्मैपद; reduplicated perfect/strong stem जिगीवांस् ‘having conquered’) + लक्ष (प्रातिपदिक)

• आदद: took, seized, won
• आदद: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √दा (आ + √दा; लिट्/इम्पर्फेक्ट-like injunctive/preterite form in Vedic: आदद)

• अर्यः: the Arya (noble one/ally)
• अर्यः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: अर्य (प्रातिपदिक)

• पुष्टानि: nourishments, prosperities, boons
• पुष्टानि: कर्म
• Type: Noun
• Root: पुष्टि (प्रातिपदिक) / √पुष् ‘to thrive, prosper’ (semantic base)

• सः: he
• सः: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• जनासः: peoples, men
• जनासः: कर्तृ (appositional/vocative-like address to people)
• Type: Noun
• Root: जन (प्रातिपदिक)

• इन्द्रः: Indra
• इन्द्रः: कर्तृ
• Type: Noun (proper)
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)