Sukta 86

Mantra 1

वि हि सोतोरसृक्षत नेन्द्रं देवममंसत । यत्रामदद्वृषाकपिरर्यः पुष्टेषु मत्सखा विश्वस्मादिन्द्र उत्तरः ॥

Som ras bah gaya lekin Indra ko khushi nahi mili. Vrishakapi wahan khush tha, bade logon mein uska dost. Indra sabse upar uth khada hua, sachchi khushi dhoondhta hua.

Mantra 2

परा हीन्द्र धावसि वृषाकपेरति व्यथिः । नो अह प्र विन्दस्यन्यत्र सोमपीतये विश्वस्मादिन्द्र उत्तरः ॥

Indra, tum bhaag rahe ho Vrishakapi ki wajah se. Lekin kahin aur jaake som nahi milega tumhe. Sachchi khushi sirf sahi jagah milti hai, bhaagne mein nahi.

Mantra 3

किमयं त्वां वृषाकपिश्चकार हरितो मृगः । यस्मा इरस्यसीदु न्वर्यो वा पुष्टिमद्वसु विश्वस्मादिन्द्र उत्तरः ॥

Yeh Vrishakapi ne tumhara kya bigada? Tum kiske liye jal rahe ho? Kya woh aadmi hai jiske paas dhan hai? Indra toh sabse upar hai, usse koi nahi badh sakta.

Mantra 4

यमिमं त्वं वृषाकपिं प्रियमिन्द्राभिरक्षसि । श्वा न्वस्य जम्भिषदपि कर्णे वराहयुर्विश्वस्मादिन्द्र उत्तरः ॥

Indra, tum Vrishakapi ko pasand karte ho aur uski hifazat karte ho. Lekin ab kutta bhi uspe bhonk raha hai, kaan mein daant maarta hai. Yeh pagalpan rokni padegi. Indra har harkat se upar hai.

Mantra 5

प्रिया तष्टानि मे कपिर्व्यक्ता व्यदूदुषत् । शिरो न्वस्य राविषं न सुगं दुष्कृते भुवं विश्वस्मादिन्द्र उत्तरः ॥

Mere andar jo taakat thi, woh saaf dikhne lagi aur jaise bandhi hui thi, woh khul gayi. Main ne uska sar tod diya, kyunki buri harkat ka koi aasan raasta nahi hota. Indra sabse upar hai, woh taakat ko sahi kar deta hai.

Mantra 6

न मत्स्त्री सुभसत्तरा न सुयाशुतरा भुवत् । न मत्प्रतिच्यवीयसी न सक्थ्युद्यमीयसी विश्वस्मादिन्द्र उत्तरः ॥

Koi aurat mujhse zyada khush nahi rehti, koi itni jaldi achha nahi paa leti. Koi mujhse aage nahi nikal sakta, koi mujhse takkar nahi le sakta. Indra sabse bada hai, isliye main jeet leti hoon.

Mantra 7

उवे अम्ब सुलाभिके यथेवाङ्ग भविष्यति । भसन्मे अम्ब सक्थि मे शिरो मे वीव हृष्यति विश्वस्मादिन्द्र उत्तरः ॥

Hey Maa, jo tu kehti hai waisa hi hoga. Mera baithna pakka hai, meri taangein mazboot hain, mera sar khushi se uchal raha hai. Indra sabse upar hai, isliye sab theek ho raha hai.

Mantra 8

किं सुबाहो स्वङ्गुरे पृथुष्टो पृथुजाघने । किं शूरपत्नि नस्त्वमभ्यमीषि वृषाकपिं विश्वस्मादिन्द्र उत्तरः ॥

Sundar baazu wali, acchi kamar wali, chaudi peeth wali, kyun tum Vrishakapi pe haath utha rahi ho? Tum to ek bahadur ke ghar ki ho. Indra sabse upar hai, woh dekh raha hai kya sahi hai kya galat.

Mantra 9

अवीरामिव मामयं शरारुरभि मन्यते । उताहमस्मि वीरिणीन्द्रपत्नी मरुत्सखा विश्वस्मादिन्द्र उत्तरः ॥

Yeh pagal insaan mujhe samajhta hai jaise main kisi bahadur ki nahi hoon. Par main bahadur hoon, main Indra ki patni hoon, Marut devtaon ki dost hoon. Indra sabse bada hai, isliye meri taakat kam nahi ho sakti.

Mantra 10

संहोत्रं स्म पुरा नारी समनं वाव गच्छति । वेधा ऋतस्य वीरिणीन्द्रपत्नी महीयते विश्वस्मादिन्द्र उत्तरः ॥

Pehle aurat common puja mein jaati thi, sab mil ke havan karte the. Ab Indra ki shakti badi ho gayi hai, woh sach ka kaam karti hai. Indra sabse bada hai, uski wajah se puja andar tak pahunchti hai.

Mantra 11

इन्द्राणीमासु नारिषु सुभगामहमश्रवम् । नह्यस्या अपरं चन जरसा मरते पतिर्विश्वस्मादिन्द्र उत्तरः ॥

Auraton mein maine suna hai Indrani sabse khushkismat hai. Uska pati budha nahi hota, koi aur aisa nahi hai. Indra sabse bada hai, uske saath rah ke taakat kabhi khatam nahi hoti.

Mantra 12

नाहमिन्द्राणि रारण सख्युर्वृषाकपेॠते । यस्येदमप्यं हविः प्रियं देवेषु गच्छति विश्वस्मादिन्द्र उत्तरः ॥

Indrani, main Vrishakapi ke bina dosti mein khush nahi hoon. Uski havan devta logon ko pasand aati hai, paani se paida hui hai. Indra sabse bada hai, har dosti ko bade ka saath chahiye.

Mantra 13

वृषाकपायि रेवति सुपुत्र आदु सुस्नुषे । घसत्त इन्द्र उक्षणः प्रियं काचित्करं हविर्विश्वस्मादिन्द्र उत्तरः ॥

Revati, tumhare ache bete hai, tum achhi bahu ho. Indra balwan hai, tumhare liye achhi havan karega. Woh sabse bada hai, hum mein bhi uski taakat aaye.

Mantra 14

उक्ष्णो हि मे पञ्चदश साकं पचन्ति विंशतिम् । उताहमद्मि पीव इदुभा कुक्षी पृणन्ति मे विश्वस्मादिन्द्र उत्तरः ॥

Mere liye pandrah aur bees bail pakate hain saath mein. Main bhi achha khana khata hoon, dono pet bharte hain. Indra sabse bada hai, uski taakat badhti rehti hai.

Mantra 15

वृषभो न तिग्मशृङ्गोऽन्तर्यूथेषु रोरुवत् । मन्थस्त इन्द्र शं हृदे यं ते सुनोति भावयुर्विश्वस्मादिन्द्र उत्तरः ॥

Jaise bade seengh wala bail herd ke beech mein zor se chillata hai, waise hi Indra tera yeh churning dil ko shanti deta hai. Jo log Soma press karke tere liye taiyaar karte hain, woh tujhe jagate hain. Isse Indra sabse upar ho jata hai.

Mantra 16

न सेशे यस्य रम्बतेऽन्तरा सक्थ्या कपृत् । सेदीशे यस्य रोमशं निषेदुषो विजृम्भते विश्वस्मादिन्द्र उत्तरः ॥

Jiska control nahi hai, uska chupa hua josh taango ke beech daba rehta hai. Par jiska control hai, uski taakat jag ke phail jati hai. Aise Indra sabse upar uth ta hai.

Mantra 17

न सेशे यस्य रोमशं निषेदुषो विजृम्भते । सेदीशे यस्य रम्बतेऽन्तरा सक्थ्या कपृद्विश्वस्मादिन्द्र उत्तरः ॥

Jiska control nahi hai, uski taakat dabi rehti hai, khuli nahi hoti. Par jiska control hai, uska josh taango ke beech se bahar aata hai. Is dialogue mein Indra sabse upar dikhta hai.

Mantra 18

अयमिन्द्र वृषाकपिः परस्वन्तं हतं विदत् । असिं सूनां नवं चरुमादेधस्यान आचितं विश्वस्मादिन्द्र उत्तरः ॥

Yeh Vrishakapi, Indra, us Parasvant ko dhundh leta hai jo mar chuka tha. Usne talwar li, Soma li, naya bana hua prasad li, aur lakdi se bhari gaadi li. Aise Indra sabse upar ho jata hai.

Mantra 19

अयमेमि विचाकशद्विचिन्वन्दासमार्यम् । पिबामि पाकसुत्वनोऽभि धीरमचाकशं विश्वस्मादिन्द्र उत्तरः ॥

Ab main chalta hoon, samajh ke saaf karke. Bure logon ko acche logon se alag karta hoon. Ache se press kiya hua Soma peeta hoon aur dimaag ko tez karta hoon. Aise Indra sabse upar ho jata hai.

Mantra 20

धन्व च यत्कृन्तत्रं च कति स्वित्ता वि योजना । नेदीयसो वृषाकपेऽस्तमेहि गृहाँ उप विश्वस्मादिन्द्र उत्तरः ॥

Yeh baat poochhte hain, uleedi jagah se lekar kaati hui raahon tak, kitna door ka safar hai? Vrishakapi, paas aa jaa. Ghar waapas aa. Indra sabse upar uth khada hota hai.

Mantra 21

पुनरेहि वृषाकपे सुविता कल्पयावहै । य एष स्वप्ननंशनोऽस्तमेषि पथा पुनर्विश्वस्मादिन्द्र उत्तरः ॥

Vrishakapi, phir se aa jaa. Chalo acchi raah nikalte hain. Yeh woh pag hai jo sapno ki bhram mita deta hai. Is pag se tu ghar waapas aata hai. Indra sabse upar uth khada hota hai.

Mantra 22

यदुदञ्चो वृषाकपे गृहमिन्द्राजगन्तन । क्व स्य पुल्वघो मृगः कमगञ्जनयोपनो विश्वस्मादिन्द्र उत्तरः ॥

Jab tum dono uttar ki taraf ja rahe the, Vrishakapi aur Indra, jab ghar pahunche, woh janwar kahan gaya jo dhool udaata tha aur logon ko pareshaan karta tha? Woh kiske paas gaya? Indra sabse upar uth khada hota hai.

Mantra 23

पर्शुर्ह नाम मानवी साकं ससूव विंशतिम् । भद्रं भल त्यस्या अभूद्यस्या उदरमामयद्विश्वस्मादिन्द्र उत्तरः ॥

Ek aurat thi Parshu naam ki. Usne ek saath bees bacche paida kiye. Uske liye yeh bada accha hua. Uska pet bimar tha, phir bhi sab theek ho gaya kyunki Indra ne use sabse upar utha liya.