
Sukta 10.66
Vasiṣṭha (continuity of collection; traditional attribution for these adjacent hymns often to Vasiṣṭha—needs external Anukramaṇī confirmation)
Viśve Devāḥ (Indra as foremost within the collective)
Triṣṭubh (probable)
Is mantra mein Vishve Devah ka bulava hai - ye sab devta milke ek team hain. Ye hamein sunte hain aur yagya ko sahi rakhte hain. Indra inmein sabse aage hain aur inhone Vritra ko harake paani chhudaya tha. Ye log dharam ko badhate hain aur hamari bhala chahte hain. Vashishtha ji in amar devta ko naman karte hain. Ant mein vichhe samriddhi aur hamesha ki suraksha maangi gayi hai.
Mantra 1
देवान्हुवे बृहच्छ्रवसः स्वस्तये ज्योतिष्कृतो अध्वरस्य प्रचेतसः । ये वावृधुः प्रतरं विश्ववेदस इन्द्रज्येष्ठासो अमृता ऋतावृधः ॥
Main bhagwanon ko pukarta hoon jo sab sunte hain, hamare bhale ke liye. Yeh woh hain jo yagya ke liye roshni banate hain, jo jaag ke samajh mein aaye hain. Yeh aage badhte rahe, sab kuch jaante hain. Indra sabse bada hai, yeh amrit hai jo dharam ko badhate hain.
Mantra 2
इन्द्रप्रसूता वरुणप्रशिष्टा ये सूर्यस्य ज्योतिषो भागमानशुः । मरुद्गणे वृजने मन्म धीमहि माघोने यज्ञं जनयन्त सूरयः ॥
Indra inhe chalata hai, Varuna raasta dikhata hai. Yeh suraj ki roshni ka hissa paaye hain. Hum Marut gan ke saath apna soch rakhte hain, jung ke time. Rishi log yagya shuru karte hain, jo daan dene wale ke liye taakat ban jata hai.
Mantra 3
इन्द्रो वसुभिः परि पातु नो गयमादित्यैर्नो अदितिः शर्म यच्छतु । रुद्रो रुद्रेभिर्देवो मृळयाति नस्त्वष्टा नो ग्नाभिः सुविताय जिन्वतु ॥
Indra Vasus ke saath hamari jaan bachaye. Aditi Adityas ke saath hamein suraksha de. Rudra Rudras ke saath hamein maaf kare. Tvashtr apni taakat se hamein sahi raaste pe le chal.
Mantra 4
अदितिर्द्यावापृथिवी ऋतं महदिन्द्राविष्णू मरुतः स्वर्बृहत् । देवाँ आदित्याँ अवसे हवामहे वसून्रुद्रान्त्सवितारं सुदंससम् ॥
Aditi, akash aur dharti, bada sach, Indra aur Vishnu, Marut gan, aur uji duniya. Hum bhagwanon ko pukarte hain, Adityas ko, madad ke liye. Vasu, Rudra, aur Savitar jo achha kaam karte hain.
Mantra 5
सरस्वान्धीभिर्वरुणो धृतव्रतः पूषा विष्णुर्महिमा वायुरश्विना । ब्रह्मकृतो अमृता विश्ववेदसः शर्म नो यंसन्त्रिवरूथमंहसः ॥
Sarasvan hamari soch ke saath, Varuna jo apna niyam rakhta hai. Pushan, Vishnu jo bada hai, Vayu aur Ashvin. Yeh amrit hain, jo bani banate hain, sab jaante hain. Yeh hamein shanti dein aur teen tarah ki suraksha dein buri cheezon se.
Mantra 6
वृषा यज्ञो वृषणः सन्तु यज्ञिया वृषणो देवा वृषणो हविष्कृतः । वृषणा द्यावापृथिवी ऋतावरी वृषा पर्जन्यो वृषणो वृषस्तुभः ॥
Yeh mantra kehta hai ki yagya mein jo shakti chahiye woh bail jaisi honi chahiye. Jo log yagya karte hain, woh bhi strong hon. Devta bhi strong hon, jo havan karte hain woh bhi. Dharti aur aasmaan dono strong hain, kyunki yeh sach ko dharan karte hain. Parjanya devta strong hai, aur jo strot ko sambhalta hai woh bhi strong hai.
Mantra 7
अग्नीषोमा वृषणा वाजसातये पुरुप्रशस्ता वृषणा उप ब्रुवे । यावीजिरे वृषणो देवयज्यया ता नः शर्म त्रिवरूथं वि यंसतः ॥
Agni aur Soma dono devta hain, inko bulaya jaata hai taaki humein barkat mile. Inki bahut tareef hoti hai. Yeh devtaon ki puja mein lage rehte hain. Inki dua hai ki humein shanti mile, aur teen tarah ki suraksha humein mile.
Mantra 8
धृतव्रताः क्षत्रिया यज्ञनिष्कृतो बृहद्दिवा अध्वराणामभिश्रियः । अग्निहोतार ऋतसापो अद्रुहोऽपो असृजन्ननु वृत्रतूर्ये ॥
Yeh log apne niyam mein pakke rehte hain, raja jaisi shakti rakhte hain. Yeh yagya ko poora karte hain aur aasmaan ke saamne chamakte hain. Agni ke pandit jo sach ke saath chalte hain, woh dhoka nahi dete. Unhone Vritra ke yudh mein paani ko azaad kiya.
Mantra 9
द्यावापृथिवी जनयन्नभि व्रताप ओषधीर्वनिनानि यज्ञिया । अन्तरिक्षं स्वरा पप्रुरूतये वशं देवासस्तन्वी नि मामृजुः ॥
Dharti aur aasmaan ne niyam ke hisaab se paani paida kiya. Phool-patte aur jungle ki cheezein bhi yahan hain jo yagya ke kaam aati hain. Inhone beech ka aasmaan aur roshni wali jagah ko humare liye bhar diya. Devtaon ne apni shakti se hum mein sahi raasta dikhaya.
Mantra 10
धर्तारो दिव ऋभवः सुहस्ता वातापर्जन्या महिषस्य तन्यतोः । आप ओषधीः प्र तिरन्तु नो गिरो भगो रातिर्वाजिनो यन्तु मे हवम् ॥
Rbhu naam ke devta hain jo aasmaan ko sambhalte hain, inke haath kaam mein bahut tez hain. Hawa aur Parjanya devta bhi hain jo baadal garajte hain. Paani aur phool-patte hamari baaton ko aage le jaayein. Bhaga devta jo hissa deta hai, woh hamari puja sun le aur humein de.
Mantra 11
समुद्रः सिन्धू रजो अन्तरिक्षमज एकपात्तनयित्नुरर्णवः । अहिर्बुध्न्यः शृणवद्वचांसि मे विश्वे देवास उत सूरयो मम ॥
Yeh mantra samundar aur nadiyon ko pukarta hai. Aasman aur dharti ke beech ki jagah bhi hai isme. Aja Ekapad naam ki shakti hai, bijli se paida hui, badal garajne wali. Ahi Budhnya naam ka devta hai jo neeche rehta hai. Woh mera kehna sun le. Saare devta aur mere rishi bhi sunen.
Mantra 12
स्याम वो मनवो देववीतये प्राञ्चं नो यज्ञं प्र णयत साधुया । आदित्या रुद्रा वसवः सुदानव इमा ब्रह्म शस्यमानानि जिन्वत ॥
Hum apke ho jaayein, purvaj shaktiyon. Devtaon ki kripa paane ke liye. Hamari puja seedha raaste pe le jaao. Aditya, Rudra, Vasu, yeh teenon acche denewale hain. Hamari baatein jo hum bol rahe hain, unko shakti do.
Mantra 13
दैव्या होतारा प्रथमा पुरोहित ऋतस्य पन्थामन्वेमि साधुया । क्षेत्रस्य पतिं प्रतिवेशमीमहे विश्वान्देवाँ अमृताँ अप्रयुच्छतः ॥
Puja ke main purohit saath hain, sabse pehle aur aage khade. Main sach ke raaste pe chal raha hoon, sahi dhang se. Khet ke malik ko dhundh rahe hain, jo paas hi rehta hai. Saare devta amar hain, woh kabhi haarte nahi, peeche hathte nahi.
Mantra 14
वसिष्ठासः पितृवद्वाचमक्रत देवाँ ईळाना ऋषिवत्स्वस्तये । प्रीता इव ज्ञातयः काममेत्यास्मे देवासोऽव धूनुता वसु ॥
Vashishtha rishiyon ne baat banayi jaise baap apne bacche ko samjhata hai. Devtaon ko pukara, rishiyon ki tarah, hamare bhale ke liye. Devta khush ho ke aayein, jaise apne hi log ghar aayein. Hamare liye sampatti dein, jo dil mein khushi laye.
Mantra 15
देवान्वसिष्ठो अमृतान्ववन्दे ये विश्वा भुवनाभि प्रतस्थुः । ते नो रासन्तामुरुगायमद्य यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः ॥
Vashishtha amar devtaon ko naman karta hai. Woh saari duniya mein hain, har jagah. Aaj woh humein bada gaurav dein, jisse hum aage badhein. Aap hamesha humari raksha karo, shanti aur sukh ke saath.
They are the “All-Gods,” a collective address to the divine powers as one assembly. The hymn still notes Indra as the chief among them, leading the group’s protective and victorious force.
It asks for svasti (well-being and safe passage), for the sacrifice to become luminous and successful, and for broad, far-reaching prosperity (urugāya), along with ongoing protection.
The Vṛtra motif is a memory of removing obstruction: when the gods overcome blockage, the waters flow again. In ritual terms it means clearing obstacles so life, truth (ṛta), and the rite itself can move forward.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.