Rig Veda 10.116.2: Mandala 10, Sukta 116, Mantra 2

Sukta 10.116

Devata: Indra

Samhita Patha (Devanagari)

अस्य पिब क्षुमतः प्रस्थितस्येन्द्र सोमस्य वरमा सुतस्य । स्वस्तिदा मनसा मादयस्वार्वाचीनो रेवते सौभगाय ॥

Recitation with translationRig Veda 10.116.2

Transliteration

asyá píba kṣumatáḥ prástitasyéndra sómasya váraṃ ā́ sutásya | svastidā́ mánasā mādayasvār-vācī́nó reváte sáubhagāya ||

Translation

Indra, is Som ras ko piyo, yeh bahut ras wala hai aur taiyaar hai. Sabse accha hissa piyo jo nichoda gaya hai. Tum accha dete ho, apne mann se khush ho jao. Hamari taraf mud ke dekho, chamak aur acchi kismat ke liye.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अस्य: of this (Soma)
• अस्य: सम्बन्ध (genitive relation)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• पिब: drink!
• पिब: (क्रिया) —
• Type: Verb
• Root: पा (पाने)

• क्षुमतः: of the nourishing/strength-giving (one)
• क्षुमतः: विशेषण (सम्बन्ध) — सोमस्य
• Type: Adjective
• Root: क्षुमत् (प्रातिपदिक; ‘क्षु’/‘क्षुमा’ = पोषण/बल/समृद्धि + -मत्)

• प्रस्थितस्य: of the set-forth/ready (Soma)
• प्रस्थितस्य: विशेषण (सम्बन्ध) — सोमस्य
• Type: Participle (Adjectival)
• Root: प्र-स्था (गत्यर्थ) → प्रस्थित (कृदन्त, भूतकृत्/क्त)

• इन्द्र: O Indra
• इन्द्र: सम्बोधन
• Type: Noun (proper)
• Root: इन्द्र (देवनाम-प्रातिपदिक)

• सोमस्य: of Soma
• सोमस्य: सम्बन्ध (genitive relation)
• Type: Noun
• Root: सोम (प्रातिपदिक)

• वरम्: the best/choice (portion)
• वरम्: कर्म (पिब) / ‘श्रेष्ठम्’ अर्थे
• Type: Noun
• Root: वर (प्रातिपदिक)

• आ: towards; in (intensively)
• आ: (क्रियाविशेषण) —
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/निपात)

• सुतस्य: of the pressed (Soma)
• सुतस्य: विशेषण (सम्बन्ध) — सोमस्य
• Type: Participle (Adjectival)
• Root: सु (अभिषवे) → सुत (कृदन्त, क्त)

• स्वस्तिदा: O giver of well-being
• स्वस्तिदा: सम्बोधन (इन्द्रस्य विशेषणम्)
• Type: Noun/Adjective (agent-noun)
• Root: स्वस्ति-द (समास: स्वस्ति ‘कल्याण’ + द ‘देने’ → ‘स्वस्तिद’)

• मनसा: with (your) mind; mentally
• मनसा: करण (instrument) / भावेन
• Type: Noun
• Root: मनस् (प्रातिपदिक)

• मादयस्व: be exhilarated; intoxicate yourself
• मादयस्व: (क्रिया) —
• Type: Verb
• Root: मद् (हर्षे/मत्तत्वे) — आत्मनेपद

• अर्वाचीनः: turned hither; facing towards us
• अर्वाचीनः: कर्तृ-विशेषण (इन्द्रः) / क्रियाविशेषणभावः
• Type: Adjective
• Root: अर्वाचीन (प्रातिपदिक)

• रेवते: for the wealthy/prosperous (one)
• रेवते: सम्प्रदान (for the benefit of)
• Type: Adjective
• Root: रेवत् (प्रातिपदिक; ‘धनवान्/समृद्ध’)

• सौभगाय: for good fortune; for prosperity
• सौभगाय: सम्प्रदान (for good fortune)
• Type: Noun
• Root: सौभग (प्रातिपदिक; ‘सुभगत्व’)