Opening the text

Sukta 1.96
Parāśara Śāktya (traditional for RV 1.96)
Agni
Triṣṭubh
Is mantra mein Agni ki taareef hai jo purana hai par har baar naya janam leta hai. Devata ne isey jal mein sthir kiya aur Mitra ne isey taakat di. Agni ek aisa bachcha hai jo raat aur subah dono ka paalan paata hai. Yeh aasman aur dharti ke beech sona jaisi chamak failata hai. Ab prarthana hai ki hum isey jalate rahein aur yeh humein naam aur dhan de. Mitra-Varun, Aditi, nadi, dharti aur aasman sab is kaam mein madad karte hain.
Mantra 1
स प्रत्नथा सहसा जायमानः सद्यः काव्यानि बळधत्त विश्वा । आपश्च मित्रं धिषणा च साधन्देवा अग्निं धारयन्द्रविणोदाम् ॥
Agni purani vidhi se paida hua, taakat ke saath. Usne turant rishiyon ka kaam sambhal liya. Paani, Mitra aur buddhi ne milke use banaya. Devataon ne Agni ko pakda, jo sabko aage badhata hai.
Mantra 2
स पूर्वया निविदा कव्यतायोरिमाः प्रजा अजनयन्मनूनाम् । विवस्वता चक्षसा द्यामपश्च देवा अग्निं धारयन्द्रविणोदाम् ॥
Agni ne pehli puja se aur rishi Ayu ki buddhi se Manu ki santaan ko paida kiya. Suraj ki aankh se usne aasman aur paani dekha. Devataon ne Agni ko pakda, jo sabko aage badhata hai.
Mantra 3
तमीळत प्रथमं यज्ञसाधं विश आरीराहुतमृञ्जसानम् । ऊर्जः पुत्रं भरतं सृप्रदानुं देवा अग्निं धारयन्द्रविणोदाम् ॥
Log pehle Agni ki puja karte hain, kyunki woh yagya poora karta hai. Sabne use aage bithaya, havan kiya aur usko chamakaya. Woh urja ka beta hai, sabko sambhalta hai aur taakat deta hai. Devataon ne Agni ko pakda, jo sabko aage badhata hai.
Mantra 4
स मातरिश्वा पुरुवारपुष्टिर्विदद्गातुं तनयाय स्वर्वित् । विशां गोपा जनिता रोदस्योर्देवा अग्निं धारयन्द्रविणोदाम् ॥
Agni ka naam Matarishvan bhi hai, woh bahut vardaan deta hai. Usne santaan ke liye raasta dhundh liya aur aasman ki duniya jaanta hai. Woh logon ka rakshak hai, dharati aur aasman ko paida karta hai. Devataon ne Agni ko pakda, jo sabko aage badhata hai.
Mantra 5
नक्तोषासा वर्णमामेम्याने धापयेते शिशुमेकं समीची । द्यावाक्षामा रुक्मो अन्तर्वि भाति देवा अग्निं धारयन्द्रविणोदाम् ॥
Raat aur savera apne rang mein chalte hain, dono milkar ek bacche ko paalte hain. Aasman aur dharati ke beech sona jaisi roshni chamakti hai. Devataon ne Agni ko pakda, jo sabko aage badhata hai.
Mantra 6
रायो बुध्नः संगमनो वसूनां यज्ञस्य केतुर्मन्मसाधनो वेः । अमृतत्वं रक्षमाणास एनं देवा अग्निं धारयन्द्रविणोदाम् ॥
Agni sab daulat ka base hai, jahan sab milte hain. Yeh yagya ka nishaan hai aur kaam poora karta hai. Devtaon ne apne amar hone ki raksha ke liye Agni ko pakda rakha hai. Agni sab kuch dene wala hai.
Mantra 7
नू च पुरा च सदनं रयीणां जातस्य च जायमानस्य च क्षाम् । सतश्च गोपां भवतश्च भूरेर्देवा अग्निं धारयन्द्रविणोदाम् ॥
Pehle bhi aur aaj bhi devtaon ne Agni ko pakda hai. Woh sab khushiyan wahan rehti hain, jo paida ho chuki hai aur jo abhi ho rahi hai. Agni raksha karta hai, sachchai ki aur badi barkat ki. Woh sab kuch dene wala hai.
Mantra 8
द्रविणोदा द्रविणसस्तुरस्य द्रविणोदाः सनरस्य प्र यंसत् । द्रविणोदा वीरवतीमिषं नो द्रविणोदा रासते दीर्घमायुः ॥
Agni jo sab deta hai, woh taqat aur himmat aage badhata hai. Woh humein bahaduri aur taakat de. Agni humein lambi umar de jo badhti rahe.
Mantra 9
एवा नो अग्ने समिधा वृधानो रेवत्पावक श्रवसे वि भाहि । तन्नो मित्रो वरुणो मामहन्तामदितिः सिन्धुः पृथिवी उत द्यौः ॥
Agni, hum tumhe jalate hain aur tum badhte ho. Chamak ke saath chamko aur humara naam roshan karo. Mitra aur Varun, Aditi, samundar, dharti aur aasmaan humare liye badh jayein.
It praises Agni as a timeless power that is kindled anew in every sacrifice, sustained by cosmic forces, and asked to grant purification, abundance, and radiant renown.
Agni is imagined as the single luminous presence that appears through the daily cycle—kept alive by the rhythms of Night and Dawn—so the household fire mirrors the universe’s order.
They represent the wider supports of ṛta (cosmic order). The hymn asks these powers to enlarge and stabilize the blessing that Agni kindles—fame, well-being, and fullness of life.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.