Rig Veda 1.113.2: Mandala 1, Sukta 113, Mantra 2

Sukta 1.113

Rishi: Kutsa Āṅgirasa (traditional)

Devata: Uṣas (with implicit Rātrī as complementary power)

Chandas: Gāyatrī

Samhita Patha (Devanagari)

रुशद्वत्सा रुशती श्वेत्यागादारैगु कृष्णा सदनान्यस्याः । समानबन्धू अमृते अनूची द्यावा वर्णं चरत आमिनाने ॥

Recitation with translationRig Veda 1.113.2

Transliteration

ruśád-vatsā ruśátī śvetíyā́gād ā́raig u kṛ́ṣṇā sádānāny asyāḥ | samānáb-andhū amṛ́te anūcī́ dyā́vā varṇáṃ carata ā́mināne ||

Translation

Usha, yeh savere wali devi, chamke hue bacchon ke saath aa rahi hai. Woh khud bhi chamak rahi hai, safed chamak ke saath. Andhera apni jagah se chala gaya hai. Dono behnein, raat aur savera, aapas mein judin hain. Woh ek ke baad ek aati hain, bina kisi takraav ke.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• रुशद्वत्साः: having bright calves (i.e., bright young rays)
• रुशद्वत्साः: Kartā (उषाः) / विशेषण
• Type: Adjective
• Root: रुशद्-वत्स (प्रातिपदिक: रुशद् ‘दीप्त/श्वेत’ + वत्स ‘वत्स/बछड़ा’)

• रुशती: shining, radiant
• रुशती: Kartā (उषाः) / विशेषण
• Type: Adjective
• Root: रुशत् (प्रातिपदिक; √रुश्/रुच् ‘दीप्तौ’ से) अथवा रुशती (विशेषण-स्त्री)

• श्वेत्य्: brightly, in a white/gleaming manner
• श्वेत्य्: क्रियाविशेषण (आगात् इत्यस्य) / manner
• Type: Indeclinable
• Root: श्वेत्य (अव्यय/निपात; ‘श्वेत’ से, ‘श्वेतवत्/श्वेतया’ अर्थे)

• आ: towards, hither
• आ: क्रियाविशेषण (आगात्) / direction
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग)

• अगात्: came
• अगात्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √गम् (गच्छति)

• अरैगु: Araigu (a name/epithet of Dawn)
• अरैगु: Kartā (उषाः) / विशेषण
• Type: Noun/Adjective
• Root: अरैगु (प्रातिपदिक; उषसः नाम/विशेषण)

• कृष्णा: dark (ones)
• कृष्णा: Karma (चरति/आमिनाने इत्यस्य) / विशेषण
• Type: Adjective
• Root: कृष्ण (प्रातिपदिक)

• सदनानि: dwellings, seats, abodes
• सदनानि: Karma
• Type: Noun
• Root: सदन (प्रातिपदिक; √सद् ‘सीदति/वसति’ से)

• अस्याः: of her
• अस्याः: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• समानबन्धू: having the same bond/kinship
• समानबन्धू: Kartā (द्यावा) / विशेषण
• Type: Adjective
• Root: समान-बन्धु (प्रातिपदिक; समान ‘सम’ + बन्धु ‘बंधु/सम्बन्ध’)

• अमृते: immortal (pair)
• अमृते: Kartā (द्यावापृथिव्यौ) / विशेषण
• Type: Adjective
• Root: अमृत (प्रातिपदिक)

• अनूची: following behind, subsequent
• अनूची: Kartā (उषाः) / विशेषण
• Type: Adjective
• Root: अनूच्/अनूची (प्रातिपदिक; ‘अनु + अञ्च्/वच्’ → ‘अनुगामिनी/अनुवर्ती’, ‘पश्चात्-गामिनी’)

• द्यावा: the two (heavens/sky-and-earth), the pair ‘Dyāvā’
• द्यावा: Kartā
• Type: Noun
• Root: द्याव् (प्रातिपदिक; द्यौ ‘sky’)

• वर्णम्: color, appearance
• वर्णम्: Karma
• Type: Noun
• Root: वर्ण (प्रातिपदिक)

• चरतः: they two move, proceed
• चरतः: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √चर् (चरति)

• आमिनाने: without diminishing/harming (i.e., uninjuring)
• आमिनाने: क्रियाविशेषण (चरतोः) / manner
• Type: Verb (participle-like finite form) / Kṛdanta
• Root: √मि/मीन् (मिनोति ‘क्षय/हिंसा/नाश’), उपसर्ग आ-; वैदिक मध्यम/आत्मनेपद-रूप