Rig Veda 1.110.2: Mandala 1, Sukta 110, Mantra 2

Sukta 1.110

Rishi: Traditionally connected with the Ribhus (or their praise); in RV 1.110 the hymn is to the Ribhus (Saudhanvanas).

Devata: Ribhus (Ṛbhavaḥ), artisan-powers; with an explicit linkage to Savitar as the impelling divine host in this verse.

Chandas: Trishtubh (predominant for RV 1.110).

Samhita Patha (Devanagari)

आभोगयं प्र यदिच्छन्त ऐतनापाकाः प्राञ्चो मम के चिदापयः । सौधन्वनासश्चरितस्य भूमनागच्छत सवितुर्दाशुषो गृहम् ॥

Recitation with translationRig Veda 1.110.2

Transliteration

ābhogáyaṃ prá yád icchántá aitán apākā́ḥ prā́ñco máma ké cid ā́payaḥ | sáudhanvanāsaś caritásya bhū́manā́gacchata savitúr dāśúṣo gṛhám ||

Translation

Woh log bada anand dhundhte hue aage badhe. Mere paani bhi bahne lage. Phir Saudhanvan, jo Ribhu kehte hain, apne kaam ki wajah se bade ho gaye. Woh Savitar bhagwan ke ghar pahunche, jo denewala hai.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• आभोगयम्: enjoyment; full share (as an object)
• आभोगयम्: Karma
• Type: Noun
• Root: आ-भुज् (धातु) / आभोग (प्रातिपदिक)

• प्र: forth, forward
• प्र: —
• Type: Indeclinable
• Root: प्र (उपसर्ग/निपात)

• यद्: which; when
• यद्: Karma (यच्छन्ति इत्यस्य) / सम्बन्धसूचक
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• इच्छन्त: they desire
• इच्छन्त: Kartā
• Type: Verb
• Root: इष् (इच्छ्) धातु

• एत: this
• एत: Karma
• Type: Pronoun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• न: not
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (निपात)

• अपाकाः: not unripe; skilled/ripe (men)
• अपाकाः: Kartā (इच्छन्त इत्यस्य) / विशेष्य
• Type: Adjective/Noun
• Root: अपाक (प्रातिपदिक) < a- + पाक (पच्-सम्बद्ध)

• प्राञ्चः: forward-facing; advancing
• प्राञ्चः: Kartā (अभिप्रेताः/गन्तारः) / विशेषण
• Type: Adjective
• Root: प्राञ्च् (प्रातिपदिक)

• मम: of me; my
• मम: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम)

• के: some (who?)
• के: Kartā (आगच्छत इत्यस्य) / अनिश्चित-निर्देश
• Type: Pronoun
• Root: किम् (सर्वनाम)

• चित्: even; indeed
• चित्: —
• Type: Indeclinable
• Root: चित् (निपात)

• आपयः: helpers; attendants; those who reach/attain
• आपयः: Kartā (आगच्छत इत्यस्य) / विशेष्य
• Type: Noun
• Root: आपि/आपय (प्रातिपदिक; RV ‘helpers/attainers’)

• सौधन्वनासः: the Saudhanvanas (a clan/people)
• सौधन्वनासः: Kartā (आगच्छत इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: सौधन्वन (प्रातिपदिक; patronymic/tribal name)

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च (निपात)

• चरितस्य: of the course/going; of the deed/way
• चरितस्य: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Noun
• Root: चरित (कृदन्त-प्रातिपदिक) < चर् धातु

• भूमना: with greatness; in abundance
• भूमना: Karaṇa (instrumental: ‘by/with abundance’)
• Type: Noun
• Root: भूमन् (प्रातिपदिक)

• आ: towards, hither
• आ: —
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग)

• अगच्छत: they came; they went
• अगच्छत: Kriyā (मुख्यक्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् धातु

• सवितुः: of Savitṛ (the impeller)
• सवितुः: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Noun
• Root: सवितृ (प्रातिपदिक)

• दाशुषः: of the worshipper/giver
• दाशुषः: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Noun (agent) / Adjective
• Root: दाश्वस्/दाशुष् (कृदन्त-प्रातिपदिक) < दाश्/दा धातु ‘to give’

• गृहम्: house; home
• गृहम्: Karma (आगच्छत इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: गृह (प्रातिपदिक)