Prakarana 1

Verse 11 (श्लोक)

सीता सहित अवध कहुँ कीन्ह कृपाल प्रनाम। सजल नयन तन पुलकित पुनि पुनि हरषित राम।।120(क)।।

sītā sahita avadha kahũ kīnha kṛpāla pranāma | sajala nayana tana pulakita puni-puni haraṣita rāma ||120(ka)||

Main us Ram ko naman karti hoon jo Pushpak plane mein baithe hain. Unki aawaz peacock jaisi hai, peele kapde pehne hain, kamal jaisi aankhein hain, hamesha khush rehte hain. Haath mein bow aur arrow hai, bandaron ke saath hain, bhai seva kar rahe hain. Woh Ayodhya ke raja hain, Maheshwar ne unki puja ki, Sita ke haath unke haath mein hain, jo bhagwan ka bhakt hai uska mann unmein laga rehta hai. Shiv bhi gori rang ke hain, beautiful hain, jo kuch maang le woh milta hai. Karuna ki aankhein hain, Shiv jo mann ki ichha poori karte hain, unko bhi naman.

Verse 12 (दोहा/सोरठा)

पुनि प्रभु आइ त्रिबेनीं हरषित मज्जनु कीन्ह। कपिन्ह सहित बिप्रन्ह कहुँ दान बिबिध बिधि दीन्ह।।120(ख)।।

puni prabhu āi tribenī̃ haraṣita majjanu kīnha | kapin̄hi sahita bipran̄ha kahũ dāna bibidhi bidhi dīnha ||120(kha)||

Ek din guzar gaya Ayodhya mein, log bahut dukhi the. Aurat aur mard kahin bhi baith ke soch rahe the, Ram ke bina body dubli ho gayi thi. Achanak achche shagun hone lage, sabke mann khush ho gaye. Jaise bhagwan aa rahe ho, shehar khush ho gaya. Kaushalya aur sab maa ke mann mein khushi aa gayi. Bhagwan aa gaye Lakshman ke saath, ab koi batana chahta tha. Bharat ki aankhein, haath, body kaanp rahi thi, baar-baar dekh rahe the. Shagun dekh ke mann bahut khush hua, vichar karne lage.

Verse 13 (चौपाई)

रहेउ एक दिन अवधि अधारा। समुझत मन दुख भयउ अपारा।। कारन कवन नाथ नहिं आयउ। जानि कुटिल किधौं मोहि बिसरायउ।। अहह धन्य लछिमन बड़भागी। राम पदारबिंदु अनुरागी।। कपटी कुटिल मोहि प्रभु चीन्हा। ताते नाथ संग नहिं लीन्हा।। जौं करनी समुझै प्रभु मोरी। नहिं निस्तार कलप सत कोरी।। जन अवगुन प्रभु मान न काऊ। दीन बंधु अति मृदुल सुभाऊ।। मोरि जियँ भरोस दृढ़ सोई। मिलिहहिं राम सगुन सुभ होई।। बीतें अवधि रहहि जौं प्राना। अधम कवन जग मोहि समाना।।

raheu eka dina avadhi adhārā | samujhata mana dukha bhayu apārā || kārana kavana nātha nahiṁ āyu | jāni kuṭila kidhauṁ mohi bisarāyu || ahaha dhanya lachimana baṛabhāgī | rāma padārabindu anurāgī || kapaṭī kuṭila mohi prabhu cīnhā | tāte nātha saṅga nahiṁ līnhā || jauṁ karanī samujhai prabhu morī | nahiṁ nistāra kalapa sata korī || jana avaguna prabhu māna na kāū | dīna baṁdhu ati mṛdula subhāū || mori jiyaṁ bharosa dṛṛha soī | milihahiṁ rāma saguna subha hoī || bīteṁ avadhi rahahi jauṁ prānā | adhama kavana jaga mohi samānā ||

Ek din guzar gaya, koi support nahi tha, mann mein bahut dukh ho gaya. Kya wajah hai ki bhagwan nahi aaye. Shayad woh jaan ke mujhe chor samjhta hai, isliye bhool gaya. Arre Lakshman bada khushnasib hai, Ram ke paon se pyaar karta hai. Bhagwan ne mujhe dhokhebaaz samjha, isliye saath nahi liya. Agar bhagwan meri karamat dekhte, toh mujhe kabhi mukti nahi milti. Par bhagwan kisi ki galti nahi maante, woh garibon ka bhai hai, bahut achcha mann hai. Mera mann mein yeh bharosa hai ki Ram se milunga, achche shagun honge. Agar waqt guzarne ke baad bhi jaan bach jaye, toh main duniya ka sabse bura aadmi hoon.

Verse 14 (दोहा/सोरठा)

राम बिरह सागर महँ भरत मगन मन होत। बिप्र रूप धरि पवन सुत आइ गयउ जनु पोत।।1(क)।। बैठि देखि कुसासन जटा मुकुट कृस गात। राम राम रघुपति जपत स्त्रवत नयन जलजात।।1(ख)।।

rāma biraha sāgara mahaṁ bharata magana mana hota | bipra rūpa dhari pavana suta āi gayau janu pota ||1(ka)|| baiṭhi dekhi kusāsana jaṭā mukuṭa kṛsa gāta | rāma rāma raghupati japata stravata nayana jalajāta ||1(kha)||

Bharat ka dil Ram ke bichhade hone ke gham mein doob raha tha, jaise koi samundar mein doobta hai. Hanuman ne brahman ka roop dhar liya, Pawanputra ban ke aaya, jaise koi kashti aaye. Wahan baith ke usne dekha, kush ke aasan par baitha hai, jaton ka taaj sir par, body patli ho gayi hai. Ram Ram kehte hue Raghupati ka naam le raha hai, aankhon se aansu aa rahe hain.

Verse 15 (चौपाई)

देखत हनूमान अति हरषेउ। पुलक गात लोचन जल बरषेउ।। मन महँ बहुत भाँति सुख मानी। बोलेउ श्रवन सुधा सम बानी।। जासु बिरहँ सोचहु दिन राती। रटहु निरंतर गुन गन पाँती।। रघुकुल तिलक सुजन सुखदाता। आयउ कुसल देव मुनि त्राता।। रिपु रन जीति सुजस सुर गावत। सीता सहित अनुज प्रभु आवत।। सुनत बचन बिसरे सब दूखा। तृषावंत जिमि पाइ पियूषा।। को तुम्ह तात कहाँ ते आए। मोहि परम प्रिय बचन सुनाए।। मारुत सुत मैं कपि हनुमाना। नामु मोर सुनु कृपानिधाना।। दीनबंधु रघुपति कर किंकर। सुनत भरत भेंटेउ उठि सादर।। मिलत प्रेम नहिं हृदयँ समाता। नयन स्त्रवत जल पुलकित गाता।। कपि तव दरस सकल दुख बीते। मिले आजु मोहि राम पिरीते।। बार बार बूझी कुसलाता। तो कहुँ देउँ काह सुनु भ्राता।। एहि संदेस सरिस जग माहीं। करि बिचार देखेउँ कछु नाहीं।। नाहिन तात उरिन मैं तोही। अब प्रभु चरित सुनावहु मोही।। तब हनुमंत नाइ पद माथा। कहे सकल रघुपति गुन गाथा।। कहु कपि कबहुँ कृपाल गोसाईं। सुमिरहिं मोहि दास की नाईं।।

dekhata hanūmāna ati haraṣeu | pulaka gāta locana jala baraṣeu || mana mahaṁ bahuta bhāँti sukha mānī | boleu śravana sudhā sama bānī || jāsu birahaṁ socahu dina rātī | raṭahu nirantara guna gana pāṁtī || raghukula tilaka sujana sukhadātā | āyu kusala deva muni trātā || ripu rana jīti sujasa sura gāvata | sītā sahita anuja prabhu āvata || sunata bacana bisare saba dūkhā | tṛṣāvanta jimi pāi piyūṣā || ko tumha tāta kahāँ te āe | mohi parama priya bacana sunāe || māruta suta maiṁ kapi hanumānā | nāmu mora sunu kṛpānidhānā || dīnabandhu raghupati kara kiṅkara | sunata bharata bheṁṭeu uṭhi sādara || milata prema nahiṁ hṛdayaँ samātā | nayana stravata jala pulakita gātā || kapi tava darasa sakala dukha bīte | mile āju mohi rāma pirīte || bāra bāra būjhī kusalātā | to kahuँ deuँ kāha sunu bhrātā || ehi saṁdesa sarisa jaga māhīṁ | kari bicāra dekheuँ kachu nāhīṁ || nāhina tāta urina maiṁ tohī | aba prabhu carita sunāvahu mohī || taba hanumaṁta nāi pada māthā | kahe sakala raghupati guna gāthā || kahu kapi kabahuँ kṛpāla gosāīṁ | sumirahiṁ mohi dāsa kī nāīṁ ||

Hanuman ne jab use dekha to bahut khush hua. Body mein jhampi aa gayi, aankhon se aansu aa gaye. Dil mein bahut tarah ka sukh mehsoos kiya. Aise bola jaise kano mein amrit gira ho. Jiske liye tum din raat bichhade ka dukh sochte ho, jiske gun gaate rehte ho, woh Raghu vans ka tilak, acche logon ko sukh dene wala, devtaon aur rishiyon ka rakshak, woh wapas aa gaya hai. Dushman ko yudh mein hara ke, devtaon ke gaate hue, woh Prabhu Sita aur chote bhai ke saath aa rahe hain. Yeh sunte hi saara dukh bhool gaya, jaise pyasa aadmi ko paani mil jaye. Bharat ne poocha, tum kaun ho bhai, kahan se aaye ho, mujhe itna pyara samachar sunaya. Hanuman ne kaha, main Pawanputra hanuman, bandar hoon. Mera naam suno, daya ke dher wale. Main Raghupati, garibon ka dost, ka das hoon. Yeh sunte hi Bharat uth ke pyaar se mila. Milte waqt dil mein pyaar sama nahi pa raha tha, aankhon se aansu aa rahe the, body kaanp gayi. Bharat bola, bandar bhai, tumhe dekh ke mera saara dukh khatam ho gaya. Aaj mujhe Ram ka pyaar mil gaya. Baar baar usne kushal poocha, phir bola, bhai, tumhe kya doon, batao. Itna accha samachar duniya mein koi nahi hai, maine socha koi aur comparison nahi mil raha. Bhai, main tumhara kabhi karz nahi chuka paunga, ab Prabhu ki katha sunao. Phir Hanuman ne sar jhuka ke charanon mein sir rakh diya, aur Raghupati ki poori gun gatha suna di. Bharat ne kaha, bhai batao, kya kripa karne wale Prabhu mujhe kabhi apna das samajhte hain ya nahi.

Verse 16 (छंद)

निज दास ज्यों रघुबंसभूषन कबहुँ मम सुमिरन कर् यो। सुनि भरत बचन बिनीत अति कपि पुलकित तन चरनन्हि पर् यो।। रघुबीर निज मुख जासु गुन गन कहत अग जग नाथ जो। काहे न होइ बिनीत परम पुनीत सदगुन सिंधु सो।।

nija dāsa jyoṁ raghubaṁsabhūṣana kabahuṁ mama sumirana kar yo | suni bharata bacana binīta ati kapi pulakita tana carananhī par yo || raghubīra nija mukha jāsu guna gana kahata aga jaga nātha jo | kāhe na hoi binīta parama punīta sadaguna siṁdhu so ||

Kya Raghu vans ke bhushan mujhe kabhi apna das samajhte hain ya nahi? Yeh sun ke Hanuman bahut jhuka, body mein jhampi aa gayi, charanon mein gir gaya. Jiske gun khud Prabhu apne muh se gaate hain, jo duniya ke nath hain, woh sadguno ke samundar, itna saaf dil wale, uske saamne kyun nahi jhukega.

Verse 17 (दोहा/सोरठा)

राम प्रान प्रिय नाथ तुम्ह सत्य बचन मम तात। पुनि पुनि मिलत भरत सुनि हरष न हृदयँ समात।।2(क)।। भरत चरन सिरु नाइ तुरित गयउ कपि राम पहिं। कही कुसल सब जाइ हरषि चलेउ प्रभु जान चढ़ि।।2(ख)।।

rāma prāna priya nātha tumha satya bacana mama tāta | puni puni milata bharata suni haraṣa na hṛdayaँ samāta ||2(ka)|| bharata carana siru nāi turita gayau kapi rāma pahiṁ | kahī kusala saba jāi haraṣi caleu prabhu jāna caṛhi ||2(kha)||

Prabhu, tum meri jaan se bhi pyare ho, tumhara kaha sach hai bhai. Baar baar mil ke Bharat ne yeh suna, dil mein khushi sama nahi pa rahi thi. Hanuman ne Bharat ke charanon mein sir jhukaya, jaldi se Ram ke paas gaya. Saari khuskhabari suna di, Prabhu khush ho gaye, Janaki ke saath nikal pade.

Verse 18 (चौपाई)

हरषि भरत कोसलपुर आए। समाचार सब गुरहि सुनाए।। पुनि मंदिर महँ बात जनाई। आवत नगर कुसल रघुराई।। सुनत सकल जननीं उठि धाईं। कहि प्रभु कुसल भरत समुझाई।। समाचार पुरबासिन्ह पाए। नर अरु नारि हरषि सब धाए।। दधि दुर्बा रोचन फल फूला। नव तुलसी दल मंगल मूला।। भरि भरि हेम थार भामिनी। गावत चलिं सिंधु सिंधुरगामिनी।। जे जैसेहिं तैसेहिं उटि धावहिं। बाल बृद्ध कहँ संग न लावहिं।। एक एकन्ह कहँ बूझहिं भाई। तुम्ह देखे दयाल रघुराई।। अवधपुरी प्रभु आवत जानी। भई सकल सोभा कै खानी।। बहइ सुहावन त्रिबिध समीरा। भइ सरजू अति निर्मल नीरा।।

haraṣi bharata kosalapura āe | samācāra saba gurahi sunāe || puni mandira mahā̃ bāta janāī | āvata nagara kusala raghurāī || sunata sakala jananī̃ uṭhi dhāī̃ | kahi prabhu kusala bharata samujhāī || samācāra pura-bāsinh pāe | nara aru nāri haraṣi saba dhāe || dadhi durbā rocan phala phūlā | nava tulasī dala maṅgala mūlā || bhari-bhari hema thāra bhāminī | gāvata caliṁ sindhu sindhuragāminī || je jaisehiṁ taisehiṁ uṭhi dhāvahiṁ | bāla bṛddha kahaṁ saṅga na lāvahiṁ || eka-ekanha kahaṁ būjhahiṁ bhāī | tumha dekhe dayāla raghurāī || avadhapurī prabhu āvata jānī | bhaī sakala sobhā kai khānī || bahai suhāvana tribidha samīrā | bhaī sarajū ati nirmala nīrā ||

Khush ho ke Bharat Kosala nagar aaya, guru ko saari khabar suna di. Phir mandir mein jaake bataya, Raghurai city mein kushal aa rahe hain. Yeh sunte hi saari maa uth ke daudi aayi, Bharat ne samjhaya ki Prabhu theek hain. Shehar walon ko khabar mili, aadmi aur auratein sab khush ho ke daude. Dahi, dub, kesar, phal phool lekar, nayi tulsi ki pattiyon se, jo mangal ki jar hai, swagat ki tayyari ki. Auratein sone ki thaliyan bhar bhar ke gaate hue chali, jaise hathniyan chalti hain. Jaise bhi ho sakta tha, uth ke daudne lage, bacche aur boodhe kisi ka saath nahi ruke. Ek dusre se pooch rahe the, bhai, tumne dayalu Raghurai ko dekha? Prabhu ke aane ki khabar sun ke Ayodhya sukh se bhar gayi. Teeno tarah ki hawa chalne lagi, Sarayu nadi ka paani saaf ho gaya.

Verse 19 (दोहा/सोरठा)

हरषित गुर परिजन अनुज भूसुर बृंद समेत। चले भरत मन प्रेम अति सन्मुख कृपानिकेत।।3(क)।। बहुतक चढ़ी अटारिन्ह निरखहिं गगन बिमान। देखि मधुर सुर हरषित करहिं सुमंगल गान।।3(ख)।। राका ससि रघुपति पुर सिंधु देखि हरषान। बढ़यो कोलाहल करत जनु नारि तरंग समान।।3(ग)।।

haraṣita guru parijana anuj bhūsura bṛnda sameta | cale bharata mana prema ati sanmukha kṛpāniketa ||3(ka)|| bahutaka caṛhī aṭāri-nha nirakhahiṁ gagana bimāna | dekhi madhura sura haraṣita karahiṁ sumaṅgala gāna ||3(kha)|| rākā sasi raghupati pura sindhu dekhi haraṣāna | baṛhayo kolāhala karata janu nāri taraṅga samāna ||3(ga)||

Guru, parivar, chhote bhai, aur brahman sab milkar khush the. Bharata chala, uska dil pyaar se bhar gaya tha, woh kripa ke ghar ki taraf ja raha tha. Bahut log chat par chadh gaye aasmaan mein vimaan dekhne. Uski aawaaz sun ke sab khush ho gaye aur achhe geet gaane lage. Poora chaand chamak raha tha, Raghupati ki nagar ka samundar nazar aa raha tha. Aisa shor macha jaise auraton ke samundar mein lehren uthti hain.

Verse 20 (चौपाई)

इहाँ भानुकुल कमल दिवाकर। कपिन्ह देखावत नगर मनोहर।। सुनु कपीस अंगद लंकेसा। पावन पुरी रुचिर यह देसा।। जद्यपि सब बैकुंठ बखाना। बेद पुरान बिदित जगु जाना।। अवधपुरी सम प्रिय नहिं सोऊ। यह प्रसंग जानइ कोउ कोऊ।। जन्मभूमि मम पुरी सुहावनि। उत्तर दिसि बह सरजू पावनि।। जा मज्जन ते बिनहिं प्रयासा। मम समीप नर पावहिं बासा।। अति प्रिय मोहि इहाँ के बासी। मम धामदा पुरी सुख रासी।। हरषे सब कपि सुनि प्रभु बानी। धन्य अवध जो राम बखानी।।

ihā̃ bhānukula kamala divākara | kapinha dekhāvata nagara manohara || sunu kapīsa aṅgada laṅkesā | pāvana purī rucira yaha desā || jadyapi saba baikunṭha bakhānā | beda purāna bidita jagu jānā || avadhapurī sama priya nahiṁ soū | yaha prasaṅga jānai kou koū || janmabhūmi mama purī suhāvani | uttara disi baha sarajū pāvani || jā majjana te binahiṁ prayāsā | mama samīpa nara pāvahiṁ bāsā || ati priya mohi ihā̃ ke bāsī | mama dhāmadā purī sukha rāsī || haraṣe saba kapi suni prabhu bānī | dhanya avadha jo rāma bakhānī ||

Yahan Suryavansh ke kamal ke liye Suraj khud tha, jo bandaron ko woh sundar nagar dikhata tha. Suno, Sugriv, Angad, aur Lankesh. Yeh desh bahut achha hai aur yeh nagar paap dhota hai. Ved aur Puran mein to sab Vaikunth ki baat likhi hai, duniya jaanti hai. Par mere liye Ayodhya jaisa pyaara kuch nahi. Yeh baat kam log samajhte hain. Mera janmabhoomi yeh sundar nagar hai. Iske uttar disha mein Saryu nadi bahati hai. Usme naha ke bina koi mehnat ke log mere paas rehne ka phal paate hain. Yahan ke log mujhse bahut pyaare hain. Yeh nagar mera ghar hai, yahan khushian bhari hain. Sab bandar khush ho gaye Prabhu ki baat sun ke. Dhanya hai Avadh jise Ram ne apna kaha.

Verse 21 (दोहा/सोरठा)

आवत देखि लोग सब कृपासिंधु भगवान। नगर निकट प्रभु प्रेरेउ उतरेउ भूमि बिमान।।4(क)।। उतरि कहेउ प्रभु पुष्पकहि तुम्ह कुबेर पहिं जाहु। प्रेरित राम चलेउ सो हरषु बिरहु अति ताहु।।4(ख)।।

āvata dekhi loga saba kṛpāsiṁdhu bhagavāna | nagara nikaṭa prabhu prerēu utarēu bhūmi bimāna ||4(ka)|| utari kahēu prabhu puṣpakahi tumha kubera pahiṁ jāhu | prerita rāma calēu so haraṣu birahu ati tāhu ||4(kha)||

Sab log kripa ke samundar Bhagwan ko aate dekh rahe the. Nagar ke paas aake Prabhu ne vimaan ko zameen par utarne kaha. Utar ke Prabhu ne Pushpak se kaha, tum Kubera ke paas wapas jao. Ram ki hukmat par woh chala gaya, khush tha par bichhad ke dard bhi tha.

Verse 22 (चौपाई)

आए भरत संग सब लोगा। कृस तन श्रीरघुबीर बियोगा।। बामदेव बसिष्ठ मुनिनायक। देखे प्रभु महि धरि धनु सायक।। धाइ धरे गुर चरन सरोरुह। अनुज सहित अति पुलक तनोरुह।। भेंटि कुसल बूझी मुनिराया। हमरें कुसल तुम्हारिहिं दाया।। सकल द्विजन्ह मिलि नायउ माथा। धर्म धुरंधर रघुकुलनाथा।। गहे भरत पुनि प्रभु पद पंकज। नमत जिन्हहि सुर मुनि संकर अज।। परे भूमि नहिं उठत उठाए। बर करि कृपासिंधु उर लाए।। स्यामल गात रोम भए ठाढ़े। नव राजीव नयन जल बाढ़े।।

āe bharata saṅga saba logā | kṛsa tana śrīraghubīra biyogā || bāmadeva basiṣṭha munināyaka | dekhe prabhu mahi dhari dhanu sāyaka || dhāi dhare guru carana saroruhā | anuj sahita ati pulaka tanoruhā || bheṁṭi kusala बूझī munirāyā | hamareṁ kusala tumhārihiṁ dāyā || sakala dvijanha mili nāyu māthā | dharma dhuraṁdhara raghukulnāthā || gahē bharata puni prabhu pada paṅkaja | namata jinhahi sura muni saṅkara aja || parē bhūmi nahiṁ uṭhata uṭhāe | bara kari kṛpāsiṁdhu ura lāe || syāmala gāta roma bhae ṭhāḍhe | nava rājīva nayana jala bāḍhe ||

Bharata sab logon ke saath aaya. Uska body patla ho gaya tha Ram ke bina. Vashishth aur Bamadev jaise bade rishi ne Prabhu ko dekha, woh zameen par khada tha, dhanush aur baan haath mein. Woh daud ke guru ke charan pakad liye. Bhaiyon ke saath unka body khushi se kaanp gaya. Milne ke baad raja rishi ne kaha, sab theek hai? Bharata ne kaha, humara theek hona aapki kripa se hai. Sab brahman milke Raghu vansh ke dharam ke dharak Prabhu ko pranam kiye. Phir Bharata ne Prabhu ke charan pakad liye. Jiske aage devta, rishi, Shankar, Brahma sab jhukte hain. Woh zameen par gir gaya aur uthne ka naam nahi liya. Kripa ke samundar ne use uthaya aur apni chaati se laga liya. Ram ka shyam body khushi se kaanp raha tha, aankhon se aansu aa rahe the.

Verse 23 (छंद)

राजीव लोचन स्त्रवत जल तन ललित पुलकावलि बनी॥ अति प्रेम हृदयँ लगाइ अनुजहि मिले प्रभु त्रिभुअन धनी॥ प्रभु मिलत अनुजहि सोह मो पहिं जाति नहिं उपमा कही॥ जनु प्रेम अरु सिंगार तनु धरि मिले बर सुषमा लही॥1॥ बूझत कृपानिधि कुसल भरतहि बचन बेगि न आवई॥ सुनु सिवा सो सुख बचन मन ते भिन्न जान जो पावई॥ अब कुसल कौसलनाथ आरत जानि जन दरसन दियो॥ बूड़त बिरह बारीस कृपानिधान मोहि कर गहि लियो॥2॥

rājīva-locana stravata jala tana lalita pulakāvali banī. ati prema hṛdayã lagāi anujahi mile prabhu tribhuana dhanī.. prabhu milata anujahi soha mo pahĩ jāti nahĩ upamā kahī. janu prema aru siṅgāra tanu dhari mile bara suṣamā lahī..1.. būjhata kṛpānidhi kusala bharatahi bacana begi na āvaī. sunu sivā so sukha bacana mana te bhinna jāna jo pāvaī.. aba kusala kausalnātha ārata jāni jana darasana diyo. būṛata biraha bārīsa kṛpānidhāna mohi kara gahi liyo..2..

Ram ki kamal jaisi aankhon se aansu aa rahe the, body khushi se kaanp rahi thi. Bahut pyaar se usne apne bhai ko dil se laga liya, teeno duniya ke maalik. Prabhu ka bhai se milna itna sundar tha ki main bata nahi sakta. Jaise pyaar aur shringar khud body lekar mile ho. Jab kripa ke samundar Ram ne Bharat se pucha, sab theek hai? Tab Bharat jaldi se bol nahi paaya. Parvati, woh sukh ki baat sirf woh jaanta hai jo mann se alag ho. Ab Kaushal ke raja ne apne bhakt ke dukh ko jaan ke use darshan diye. Main bichhad ke samundar mein doob raha tha, kripa ke dharak ne mujhe haath pakad ke bacha liya.