Sarga 6

Verse 1

गते पुरोहिते रामः स्नातो नियतमानसः।सह पत्न्या विशालाक्ष्या नारायणमुपागमत्।।2.6.1।।

Purohit chale jane ke baad Ram ne nahana kiya. Unka mann bilkul shant tha. Phir unhone apni patni Sita ke saath Narayan bhagwan ke paas jaake puja ki.

Verse 2

प्रगृह्य शिरसा पात्रीं हविषो विधिवत्तदा।महते दैवतायाज्यं जुहाव ज्वलितेऽनले।।2.6.2।।

Usne paani ka bartan sar pe uthaya. Phir aag mein ghee daala. Yeh bhagwan Vishnu ke liye tha.

Verse 3

शेषं च हविषस्तस्य प्राश्याशास्यात्मनः प्रियम्।ध्यायन्नारायणं देवं स्वास्तीर्णे कुशसंस्तरे।।2.6.3।।वाग्यत स्सह वैदेह्या भूत्वा नियतमानसः।श्रीमत्यायतने विष्णो श्शिश्ये नरवरात्मजः।।2.6.4।।

Havan ka baki bhaag khaya. Apne liye achhi kaamna ki. Bhagwan Narayan ka dhyan kiya. Phir kush ghaas bichha kar us par let gaya.

Verse 4

शेषं च हविषस्तस्य प्राश्याशास्यात्मनः प्रियम्।ध्यायन्नारायणं देवं स्वास्तीर्णे कुशसंस्तरे।।2.6.3।।वाग्यत स्सह वैदेह्या भूत्वा नियतमानसः।श्रीमत्यायतने विष्णो श्शिश्ये नरवरात्मजः।।2.6.4।।

Kuch nahi bola, maun raha. Apna mann control mein rakha. Sita ke saath Vishnu ke mandir mein so gaya. Ram, Dashrath ka beta, wahan shant ho ke soya.

Verse 5

एकयामावशिष्टायां रात्र्यां प्रतिविबुद्ध्य सः।अलङ्कारविधिं कृत्स्नं कारयामास वेश्मनः।।2.6.5।।

Raat ke aakhri hisse mein jab woh jaaga, toh usne poore ghar ki sajawat karwa di. Alankaar aur sab kuch taiyaar kar diya.

Verse 6

तत्र श्रृण्वन्सुखा वाच स्सूतमागधवन्दिनाम्।पूर्वां सध्यामुपासीनो जजाप यतमानसः।।2.6.6।।

Woh baith ke suta aur maagd se jo baatein sun raha tha, usse khush ho gaya. Usne brahmanon ko bolne ko kaha aur apna mann laga ke puja ki.

Verse 7

तुष्टाव प्रणतश्चैव शिरसा मधुसूदनम्।विमलक्षौमसंवीतो वाचयामास स द्विजान्।।2.6.7।।

Woh jhuk ke Madhusudan bhagwan ki puja karne laga. Saaf kapde pehne, usne brahmanon ko bolne lagaya.

Verse 8

तेषां पुण्याहघोषोऽथ गम्भीरमधुरस्तदा।अयोध्यां पूरयामास तूर्यघोषानुनादितः।।2.6.8।।

Logon ke 'shubh din' ke chillane ki awaaz Ayodhya mein goonj gayi. Baaja baje aur woh awaaz itni gehri aur madhur thi.

Verse 9

कृतोपवासं तु तदा वैदेह्या सह राघवम्।अयोध्यानिलयश्श्रुत्वा सर्वः प्रमुदितो जनः।।2.6.9।।

Jab logon ne suna ki Ram aur Sita ne vrat rakha hai, Ayodhya ke sab log bahut khush ho gaye.

Verse 10

ततः पौरजनस्सर्वश्श्रुत्वा रामाभिषेचनम्।प्रभातां रजनीं दृष्ट्वा चक्रे शोभयितुं पुरीम्।।2.6.10।।

Jab shehar ke logon ko pata chala ki Ram rajya karne wale hain, woh bahut khush hue. Raat guzar ke subah ho gayi, aur sab log shehar ko sajane lage.

Verse 11

सिताभ्रशिखराभेषु देवतायतनेषु च।चतुष्पथेषु रथ्यासु चैत्येष्वट्टालकेषु च।।2.6.11।।नानापण्यसमृद्धेषु वणिजामापणेषु च।कुटुम्बिनां समृद्धेषु श्रीमत्सु भवनेषु च।।2.6.12।।सभासु चैव सर्वासु वृक्षेष्वालक्षितेषु च।ध्वजा स्समुच्छ्रिताश्चित्राः पताकाश्चाभवंस्तदा।।2.6.13।।

Mandiron par, chaurahon par, sadakon par, pedon par aur building par alag-alag rang ke jhadein aur patakein latka diye. Dukanon aur gharon ko bhi sajaya gaya. Sab jagah khushi ka mahaul tha.

Verse 12

सिताभ्रशिखराभेषु देवतायतनेषु च।चतुष्पथेषु रथ्यासु चैत्येष्वट्टालकेषु च।।2.6.11।।नानापण्यसमृद्धेषु वणिजामापणेषु च।कुटुम्बिनां समृद्धेषु श्रीमत्सु भवनेषु च।।2.6.12।।सभासु चैव सर्वासु वृक्षेष्वालक्षितेषु च।ध्वजा स्समुच्छ्रिताश्चित्राः पताकाश्चाभवंस्तदा।।2.6.13।।

Dukaanon mein kaafi maal pada tha, har tarah ka. Jo log ghar basa ke rehte the, unke ghar bhi acche the. Sab jagah sajao hua tha.

Verse 13

सिताभ्रशिखराभेषु देवतायतनेषु च।चतुष्पथेषु रथ्यासु चैत्येष्वट्टालकेषु च।।2.6.11।।नानापण्यसमृद्धेषु वणिजामापणेषु च।कुटुम्बिनां समृद्धेषु श्रीमत्सु भवनेषु च।।2.6.12।।सभासु चैव सर्वासु वृक्षेष्वालक्षितेषु च।ध्वजा स्समुच्छ्रिताश्चित्राः पताकाश्चाभवंस्तदा।।2.6.13।।

Sabhi sabha bhavanon mein aur door tak dikhne wale pedon par rang-birange jhadein latke the. Nishan bhi lage the.

Verse 14

नटनर्तकसङ्घानां गायकानां च गायताम्।मनः कर्णसुखा वाच श्शुशृवुश्च ततस्ततः।।2.6.14।।

Natak karne wale aur naachne wale log the. Gaane wale bhi gaana ga rahe the. Unki awaaz sun ke mann aur kaan dono khush ho rahe the.

Verse 15

रामाभिषेकयुक्ताश्च कथाश्चक्रुर्मिथो जनाः।रामाभिषेके सम्प्राप्ते चत्वरेषु गृहेषु च।।2.6.15।।

Jab Ram ka rajyabhishek hone wala tha, log galliyon mein aur gharon mein ek dusre se baat karte the. Sab Ram ke baare mein hi baat karte the.

Verse 16

बाला अपि क्रीडमाना गृहद्वारेषु सङ्घशः।रामाभिषवसंयुक्ताश्चक्रुरेवं मिथः कथाः।।2.6.16।।

Bacche bhi ghar ke darwazon pe khel rahe the. Woh bhi aapas mein Ram ke rajyabhishek ke baare mein hi baat kar rahe the.

Verse 17

कृतपुष्पोपहारश्च धूपगन्धाधिवासितः।राजमार्गः कृतः श्रीमान्पौरै रामाभिषेचने।।2.6.17।।

Rajmaarg ko logon ne saza diya. Phool bikhre the aur dhuaan ki khushbu thi. Yeh sab Ram ke rajtilak ke liye tha.

Verse 18

प्रकाशकरणार्थं च निशागमनशङ्कया।दीपवृक्षां स्तथा चक्रुरनु रथ्यासु सर्वशः।।2.6.18।।

Logon ko dar tha ki raat ho jaaye. Isliye unhone har gali mein diye laga diye. Taaki sheher roshni mein rahe.

Verse 19

अलङ्कारं पुरस्यैवं कृत्वा तत्पुरवासिनः।आकाङ्क्षमाणा रामस्य यौवराज्याभिषेचनम्।।2.6.19।।समेत्य सङ्घशस्सर्वे चत्वरेषु सभासु च।कथयन्तो मिथस्तत्र प्रशशंसुर्जनाधिपम्।।2.6.20।।

Sheher ko itna saza ke log Ram ka rajtilak ka intezaar karne lage. Woh sab kuch dekh ke bahut khush the.

Verse 20

अलङ्कारं पुरस्यैवं कृत्वा तत्पुरवासिनः।आकाङ्क्षमाणा रामस्य यौवराज्याभिषेचनम्।।2.6.19।।समेत्य सङ्घशस्सर्वे चत्वरेषु सभासु च।कथयन्तो मिथस्तत्र प्रशशंसुर्जनाधिपम्।।2.6.20।।

Log chowk aur sabha mein aaye. Aapas mein baatein karne lage. Sab Dasharath ki tareef kar rahe the.

Verse 21

अहो महात्मा राजाऽयमिक्ष्वाकुकुलनन्दनः।ज्ञात्वा यो वृद्धमात्मानं रामं राज्येऽभिषेक्ष्यति।।2.6.21।।

Are waah! Yeh raja kitna bada aadmi hai. Ikshvaku khandaan ka sabse pyaara beta hai. Ab khud ko buddha samajh ke, Ram ko rajya de ke raja bana dega.

Verse 22

सर्वेप्यनुगृहीता स्मो यन्नो रामो महीपतिः।चिराय भविता गोप्ता दृष्टलोकपरावरः।।2.6.22।।

Sab log khush hain kyunki Ram hamara raja banega. Woh logon ki haalat samajhta hai, chhoti-badi baatein jaanta hai. Woh hamara raksha karega, aur kaafi time tak raja rahega.

Verse 23

अनुद्धतमनाः विद्वान्धर्मात्मा भ्रातृवत्सलः।यथा च भ्रातृषु स्निग्धस्तथाऽस्मास्वपि राघवः।।2.6.23।।

Ram mein koi ahankaar nahi hai. Woh padha-likha hai, dharam ke kaam karta hai. Apne bhaiyon se bahut pyaar karta hai. Aur jaise apne bhaiyon se pyaar karta hai, waise hi hamare saath bhi achha hai.

Verse 24

चिरं जीवतु धर्मात्मा राजा दशरथोऽनघः।यत्प्रसादोनभिषिक्तं तु रामं द्रक्ष्यामहे वयम्।।2.6.24।।

Dasharath raja kaafi time tak jiye. Woh buraai se door hai, dharam ke kaam karta hai. Unki kripa se hum Ram ko raja banke dekhenge.

Verse 25

एवंविधं कथयतां पौराणां शुश्रुवु स्तदा।दिग्भ्योपि श्रुतवृत्तान्ता: प्राप्ता जानपदा जनाः।।2.6.25।।

Shehar ke log aise hi baat kar rahe the. Tab gaon se bhi log aaye. Unhone suna tha ki Ram raja ban rahe hain. Woh sab taraf se aaye aur sunne lage.

Verse 26

ते तु दिग्भ्यः पुरीं प्राप्ता द्रष्टुं रामाभिषेचनम्।रामस्य पूरयामासुः पुरीं जानपदा जनाः।।2.6.26।।

Woh log chaaron dishaon se shehar aaye. Ram ke rajtilak ko dekhna chahte the. Shehar ke logon ne Ram ki shehar ko bhar diya.

Verse 27

जनौघैस्तैर्विसर्पद्भिः शुश्रुवे तत्र निस्वनः।पर्वसूदीर्णवेगस्य सागरस्येव निस्वनः।।2.6.27।।

Itne log aaye the ki shehar mein shor ho gaya. Jaise samundar mein toofan aata hai, waisa awaaz thi. Log bade tezi se aate jaate the.

Verse 28

ततस्तदिन्द्रक्षयसन्निभं पुरंदिदृक्षुभिर्जानपदैरुपागतैः।समन्तत स्सस्वनमाकुलं बभौसमुद्रयादोभिरिवार्णवोदकम्।।2.6.28।।

Shehar Indra ki rajdhani jaisi lagti thi. Log dekhne ke liye aaye the. Chaaron taraf se awaazein aa rahi thin. Jaise samundar mein paani bharta hai, waisa maano bheed thi.